# Âl-i İmrân Sûresi, 26. Âyet (3:26)

> قُلِ ٱللَّهُمَّ مَـٰلِكَ ٱلْمُلْكِ تُؤْتِى ٱلْمُلْكَ مَن تَشَآءُ وَتَنزِعُ ٱلْمُلْكَ مِمَّن تَشَآءُ وَتُعِزُّ مَن تَشَآءُ وَتُذِلُّ مَن تَشَآءُ ۖ بِيَدِكَ ٱلْخَيْرُ ۖ إِنَّكَ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ

*Kuli(A)llâhumme mâlike-lmulki tu/tî-lmulke men teşâu vetenzi'u-lmulke mimmen teşâu vetu'izzu men teşâu vetużillu men teşâ(u)(s) biyedike-lḣayr(u)(s) inneke ‘alâ kulli şey-in kadîr(un)*

**Meal (Diyanet):** De ki: "Ey mülkün sahibi olan Allah'ım! Sen mülkü dilediğine verirsin. Dilediğinden de mülkü çeker alırsın. Dilediğini aziz edersin, dilediğini zelil edersin. Hayır senin elindedir. Şüphesiz sen her şeye hakkıyla gücü yetensin."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/3/26

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Allah'ın mutlak egemenliğini, mülk üzerindeki tasarrufunu ve kudretini vurgulamaktadır. Anahtar kavramlar, Allah'ın iradesiyle mülkü verme ve alma, izzet ve zillet bahşetme yetkisini ve tüm hayrın kaynağı olduğunu dilbilimsel olarak ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"مَـٰلِكَ","root":"م ل ك","rootLatin":"m-l-k","meaning":"Mülkün sahibi, egemenliği elinde bulunduran demektir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'm-l-k' kökünün asıl anlamının 'bir şeyi tasarruf etme gücüne sahip olmak' olduğunu belirtir. Ayetteki 'Mâlike' kelimesi, Allah'ın mülk üzerindeki mutlak ve sınırsız egemenliğini, dilediği gibi tasarruf etme yetkisini ifade eder. Bu, O'nun her şeyin gerçek sahibi olduğunu gösterir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'Mâlik' kelimesini 'sahip' ve 'hükmeden' olarak açıklar. Ayetteki kullanımıyla Allah'ın, tüm mülkün ve egemenliğin yegane sahibi ve yöneticisi olduğunu, bu mülkü dilediğine verip dilediğinden alabileceğini mecazi bir anlatımla vurgular."}]},{"word":"ٱلْمُلْكِ","root":"م ل ك","rootLatin":"m-l-k","meaning":"Egemenlik, hükümranlık, sahip olunan her şey ve iktidar anlamlarına gelir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'mülk' kelimesini 'saltanat' ve 'iktidar' olarak açıklar. Ayetteki 'el-Mülk', Allah'ın hem dünya hem de ahiret üzerindeki mutlak egemenliğini, hükümranlığını ve tasarruf yetkisini ifade eder. Bu, O'nun dilediğine iktidar verip dilediğinden alabileceği gerçeğini pekiştirir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'mülk' kavramının Kur'an'da sadece maddi varlıkları değil, aynı zamanda siyasi gücü, egemenliği ve otoriteyi de kapsayan geniş bir anlama sahip olduğunu belirtir. Ayetteki 'el-Mülk', Allah'ın evrensel ve mutlak egemenliğini, dilediği kişiye veya topluluğa bu gücü bahşetme veya ondan çekip alma yetkisini vurgular."}]},{"word":"تُؤْتِى","root":"ء ت ي","rootLatin":"'-t-y","meaning":"Vermek, bahşetmek, ulaştırmak anlamlarına gelir.","sources":[{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'e-t-y' kökünün 'bir şeyi bir yere ulaştırmak, vermek' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'tü'tî' fiili, Allah'ın mülkü, izzeti ve diğer nimetleri dilediği kimseye kendi iradesiyle ve lütfuyla verdiğini, bahşettiğini ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'îtâ'' (verme) fiilinin Kur'an'da genellikle Allah'ın lütuf ve ihsanını ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'tü'tî', Allah'ın mülkü ve izzeti dilediği kişiye, hiçbir zorlama olmaksızın, kendi mutlak iradesiyle verdiğini, bu fiilin O'nun sınırsız cömertliğini ve kudretini gösterdiğini vurgular."}]},{"word":"وَتَنزِعُ","root":"ن ز ع","rootLatin":"n-z-'-","meaning":"Çekip almak, söküp almak, gidermek anlamlarına gelir.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'n-z-'' kökünün 'bir şeyi yerinden ayırmak, çekip almak' anlamını taşıdığını belirtir. Ayetteki 'tenzi'u' fiili, Allah'ın dilediği kimseden mülkü, iktidarı veya izzeti çekip alabileceğini, bu fiilin O'nun mutlak tasarruf yetkisini ve iradesinin sınırsızlığını gösterdiğini ifade eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'nez'' fiilinin 'bir şeyi zorla veya isteyerek yerinden çıkarmak' anlamında kullanıldığını açıklar. Ayetteki 'tenzi'u', Allah'ın mülkü dilediği kimseden, O'nun iradesi dışında kimsenin engel olamayacağı bir şekilde, geri alabileceğini, bu durumun O'nun kudretinin bir tezahürü olduğunu vurgular."}]},{"word":"وَتُعِزُّ","root":"ع ز ز","rootLatin":"'-z-z","meaning":"Aziz kılmak, şereflendirmek, güçlendirmek anlamlarına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'a-z-z' kökünün 'güçlü olmak, üstün gelmek, şerefli olmak' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'tu'izzu' fiili, Allah'ın dilediği kimseyi şerefli, güçlü ve üstün kılabileceğini, bu fiilin O'nun mutlak kudretini ve izzet bahşetme yetkisini gösterdiğini ifade eder."},{"author":"Ebû'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'izzet' kavramının 'güç, şeref ve yücelik' anlamlarını içerdiğini açıklar. Ayetteki 'tu'izzu', Allah'ın dilediği kişiye manevi ve maddi yücelik, itibar ve güç bahşettiğini, bu durumun O'nun hikmetli ve adil tasarrufunun bir parçası olduğunu vurgular."}]},{"word":"وَتُذِلُّ","root":"ذ ل ل","rootLatin":"z-l-l","meaning":"Alçaltmak, zelil kılmak, hor ve hakir duruma düşürmek anlamlarına gelir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'z-l-l' kökünün 'alçalmak, boyun eğmek, zelil olmak' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'tüzillu' fiili, Allah'ın dilediği kimseyi alçaltabileceğini, hor ve hakir duruma düşürebileceğini, bu fiilin O'nun mutlak kudretini ve iradesinin sınırsızlığını gösterdiğini ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'zillet' kavramının Kur'an'da 'aşağılanma, güçsüzlük ve itibar kaybı' anlamlarında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'tüzillu', Allah'ın dilediği kişiyi bu duruma düşürebileceğini, bunun O'nun adaletinin ve hikmetinin bir tecellisi olduğunu, izzet ve zilletin tamamen O'nun elinde olduğunu vurgular."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mesnevî'den Hikâyeler** — Ahmet Avni Konuk · *3/26*
- **Bakara Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Ali İmrân 26-27*
- **Bakara Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Ali İmrân 26-27*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *3/26*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12** — Ahmet Avni Konuk · *3/26*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12** — Ahmet Avni Konuk · *3/26*
- **Hadîd Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *3/26*
- **Zekât ve İnfâk** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *3/26*
- **Mesnevî'den Hikâyeler** — Ahmet Avni Konuk · *3/26*
- **Zekât ve İnfâk** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *3/26*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *3/26*
- **Hadîd Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *3/26*