# Âl-i İmrân Sûresi, 40. Âyet (3:40)

> قَالَ رَبِّ أَنَّىٰ يَكُونُ لِى غُلَـٰمٌ وَقَدْ بَلَغَنِىَ ٱلْكِبَرُ وَٱمْرَأَتِى عَاقِرٌ ۖ قَالَ كَذَٰلِكَ ٱللَّهُ يَفْعَلُ مَا يَشَآءُ

*Kâle rabbi ennâ yekûnu lî ġulâmun vekad belaġaniye-lkiberu vemraetî ‘âkir(un)(s) kâle keżâlika(A)llâhu yef'alu mâ yeşâ/(u)*

**Meal (Diyanet):** Zekeriya, "Ey Rabbim! Bana ihtiyarlık gelip çatmış iken ve karım da kısır iken benim nasıl çocuğum olabilir?" dedi. Allah, "Öyledir, ama Allah dilediğini yapar" dedi.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/3/40

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Hz. Zekeriya'nın yaşlılığına ve eşinin kısırlığına rağmen çocuk sahibi olma isteğini ve Allah'ın kudretini ifade eder. Anahtar kavramlar, yaşlılık, kısırlık ve Allah'ın mutlak iradesi etrafında şekillenmektedir.","keyConcepts":[{"word":"غُلَـٰمٌ","root":"غ ل م","rootLatin":"ğ-l-m","meaning":"Hz. Zekeriya'nın Allah'tan istediği erkek çocuk.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Ğulâm (غلام), ergenlik çağına yaklaşmış genç erkek çocuk için kullanılır. Ayette, Hz. Zekeriya'nın yaşlılığına rağmen bir erkek evlat beklentisini ifade eder, bu da Allah'ın kudretinin bir göstergesi olacaktır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ğulâm (غلام), henüz sakalı çıkmamış genç erkek çocuk demektir. Burada, Hz. Zekeriya'nın mucizevi bir şekilde sahip olmayı umduğu, gençlik ve tazelikle ilişkilendirilen bir evladı ifade eder."}]},{"word":"بَلَغَنِىَ","root":"ب ل غ","rootLatin":"b-l-ğ","meaning":"Yaşlılık durumunun Hz. Zekeriya'ya ulaşması, onu kuşatması.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Belağa (بلغ), bir şeye ulaşmak, varmak anlamına gelir. Ayetteki 'belaganî el-kiberu' (بَلَغَنِىَ ٱلْكِبَرُ) ifadesi, yaşlılığın kendisini tamamen kuşattığını, artık gençlikten eser kalmadığını vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Buluğ (بلوغ), bir şeyin son noktasına ulaşmasıdır. Burada, Hz. Zekeriya'nın yaşlılığın en ileri safhasına geldiğini, çocuk sahibi olmaya engel teşkil eden bir duruma ulaştığını belirtir."}]},{"word":"ٱلْكِبَرُ","root":"ك ب ر","rootLatin":"k-b-r","meaning":"Hz. Zekeriya'nın çocuk sahibi olmaya engel teşkil eden ileri yaşlılık hali.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Kiber (كِبَر), yaşlılık, ihtiyarlık demektir. Ayette, Hz. Zekeriya'nın çocuk sahibi olmasını doğal yollarla imkansız kılan ileri yaşını ifade eder, bu da Allah'ın kudretinin tecellisi için bir zemin hazırlar."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kiber (كِبَر) kavramı, Kur'an'da genellikle büyüklük, yücelik anlamında kullanılırken, bu ayette 'yaşlılık' anlamında, insan acziyetini ve Allah'ın sınırsız kudretini vurgulamak için kullanılmıştır. Hz. Zekeriya'nın durumundaki 'kiber', onun fiziki sınırlarını temsil eder."}]},{"word":"عَاقِرٌ","root":"ع ق ر","rootLatin":"a-k-r","meaning":"Hz. Zekeriya'nın eşinin çocuk doğurma yeteneğinden yoksun olması durumu.","sources":[{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Âkır (عَاقِرٌ), çocuk doğurmayan kadın veya kısır erkek için kullanılır. Ayette, Hz. Zekeriya'nın eşinin fizyolojik olarak çocuk sahibi olmaya elverişli olmadığını, bu durumun da mucizevi doğumu daha da vurguladığını belirtir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Akr (عقر), bir şeyi kökünden kesmek, yok etmek anlamına gelir. Âkır (عَاقِرٌ) ise, çocuk doğurma yeteneği kesilmiş, yani kısır olan kişidir. Bu ayette, Hz. Zekeriya'nın eşinin kısırlığı, Allah'ın 'dilediğini yapar' kudretinin bir kanıtı olarak sunulur."}]},{"word":"يَشَآءُ","root":"ش ي أ","rootLatin":"ş-y-'-","meaning":"Allah'ın mutlak iradesi ve dilemesi.","sources":[{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Meşîet (مشيئة), Allah'ın mutlak iradesi ve dilemesidir. Ayetteki 'ma yeşâ' (ما يشاء) ifadesi, Allah'ın hiçbir şeye bağlı olmaksızın, dilediği her şeyi yapmaya kadir olduğunu, doğal kanunların O'nun iradesine tabi olduğunu vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Ş-y-'- kökünden türeyen 'yeşâ' (يَشَآءُ), Allah'ın sınırsız kudretini ve iradesini ifade eder. Hz. Zekeriya'nın durumundaki imkansızlıklar karşısında Allah'ın 'dilediğini yapar' ifadesi, O'nun yaratma ve var etme gücünün hiçbir sınıra tabi olmadığını gösterir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kissa-isa-meryem","kader","esma-i-husna"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi"},{"position":2,"surface":"رَبِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Nidâ harfi hazfedilmiş muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Rabbim"},{"position":3,"surface":"أَنَّىٰ","pos":"harf","posDetail":"İstifham Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَّى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"İstifham harfi olduğu için mebnî","gloss":"nasıl"},{"position":4,"surface":"يَكُونُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"olur"},{"position":5,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":5,"surface":"ى","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"benim"},{"position":6,"surface":"غُلَـٰمٌۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"غ-ل-م","rootLatin":"gh-l-m","lemma":"غُلَام","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"كَانَ fiilinin ismi olduğu için merfû","gloss":"oğul"},{"position":7,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":7,"surface":"قَدْ","pos":"harf","posDetail":"Tahkik Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"قَدْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Tahkik harfi olduğu için mebnî","gloss":"gerçekten"},{"position":8,"surface":"بَلَغَنِىَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ب-ل-غ","rootLatin":"b-l-gh","lemma":"بَلَغَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"ulaştı"},{"position":8,"surface":"نِىَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bana"},{"position":9,"surface":"ٱلْكِبَرُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ب-ر","rootLatin":"k-b-r","lemma":"كِبَر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"yaşlılık"},{"position":10,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":10,"surface":"ٱمْرَأَتِى","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-ر-أ","rootLatin":"m-r-hamza","lemma":"اِمْرَأَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"karım"},{"position":10,"surface":"ى","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"benim"},{"position":11,"surface":"عَاقِرٌۭ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ع-ق-ر","rootLatin":"'-q-r","lemma":"عَاقِر","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"kısır"},{"position":12,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi"},{"position":13,"surface":"كَذَٰلِكَ","pos":"harf","posDetail":"İşaret İsmi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ذَلِكَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İşaret ismi olduğu için mebnî","gloss":"böyledir"},{"position":14,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"اَللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":15,"surface":"يَفْعَلُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ف-ع-ل","rootLatin":"f-'-l","lemma":"فَعَلَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"yapar"},{"position":16,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"İsm-i mevsûl olduğu için mebnî","gloss":"ne"},{"position":17,"surface":"يَشَآءُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ش-ي-أ","rootLatin":"sh-y-hamza","lemma":"شَاءَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"dilerse"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmed Avni Konuk · *3/40*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmed Avni Konuk · *3/40*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmed Avni Konuk · *3/40*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmed Avni Konuk · *3/40*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *3/38-41*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *3/38-41*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmed Avni Konuk · *3/40*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmed Avni Konuk · *3/40*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmed Avni Konuk · *3/40*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmed Avni Konuk · *3/40*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmed Avni Konuk · *3/40*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmed Avni Konuk · *3/40*