# Âl-i İmrân Sûresi, 42. Âyet (3:42)

> وَإِذْ قَالَتِ ٱلْمَلَـٰٓئِكَةُ يَـٰمَرْيَمُ إِنَّ ٱللَّهَ ٱصْطَفَىٰكِ وَطَهَّرَكِ وَٱصْطَفَىٰكِ عَلَىٰ نِسَآءِ ٱلْعَـٰلَمِينَ

*Ve-iż kâleti-lmelâ-iketu yâ meryemu inna(A)llâhe-stafâki vetahheraki vestafâki ‘alâ nisâ-i-l'âlemîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Hani melekler, "Ey Meryem! Allah, seni seçti. Seni tertemiz yaptı ve seni dünya kadınlarına üstün kıldı."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/3/42

---

## Tefsir

{"topics":["kissa-isa-meryem","melekler","peygamberlik"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"إِذْ","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf olduğu için mebnî","gloss":"zaman"},{"position":2,"surface":"قَالَتِ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi"},{"position":3,"surface":"ٱلْمَلَـٰٓئِكَةُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-ل-ك","rootLatin":"m-l-k","lemma":"مَلَك","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"melekler"},{"position":4,"surface":"يَـٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nidâ","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"يَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ey"},{"position":4,"surface":"مَرْيَمُ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَرْيَم","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Münâdâ olduğu için damme üzere mebnî","gloss":"Meryem"},{"position":5,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"şüphesiz"},{"position":6,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"Allah"},{"position":7,"surface":"ٱصْطَفَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ص-ف-و","rootLatin":"s-f-w","lemma":"اِصْطَفَى","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"seçti"},{"position":7,"surface":"كِ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كِ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb mahalde mebnî","gloss":"seni"},{"position":8,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":8,"surface":"طَهَّرَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ط-ه-ر","rootLatin":"t-h-r","lemma":"طَهَّرَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"temizledi"},{"position":8,"surface":"كِ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كِ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb mahalde mebnî","gloss":"seni"},{"position":9,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":9,"surface":"ٱصْطَفَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ص-ف-و","rootLatin":"s-f-w","lemma":"اِصْطَفَى","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"seçti"},{"position":9,"surface":"كِ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كِ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb mahalde mebnî","gloss":"seni"},{"position":10,"surface":"عَلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"üzerine"},{"position":11,"surface":"نِسَآءِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-س-و","rootLatin":"n-s-w","lemma":"نِسَاء","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kadınlar"},{"position":12,"surface":"ٱلْعَـٰلَمِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ل-م","rootLatin":"'-l-m","lemma":"عَالَم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"âlemlerin"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Meryem'in Allah tarafından özel bir seçime tabi tutulduğunu ve temizlendiğini vurgulamaktadır. Anahtar kavramlar, ilahi seçimi, arınmayı ve üstün kılınmayı dilbilimsel ve semantik derinliğiyle ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"ٱلْمَلَـٰٓئِكَةُ","root":"م ل ك","rootLatin":"m-l-k","meaning":"Allah'ın emirlerini yerine getiren, nurdan yaratılmış varlıklar.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Melek (ملك) kelimesi, 'el-elûke' (رسالة) yani risalet ve elçilikten türemiştir. Ayetteki 'el-Melâike' ifadesi, Allah'ın Meryem'e olan hitabını ileten, O'nun elçileri olan varlıkları ifade eder. Onlar, Allah'ın iradesini tebliğ edenlerdir. (el-Müfredât, s. 473)"},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Melek (ملك), 'mülk' (ملك) kökünden türemiş olup, 'sahip olmak, hükmetmek' anlamlarına gelir. Ancak Kur'anî bağlamda daha çok 'elçilik, haber getirme' anlamındaki 'elûke'den türediği kabul edilir. Ayetteki kullanıma göre, Meryem'e ilahi mesajı getiren ve Allah'ın iradesini bildiren varlıklardır. (el-Külliyyât, s. 863)"}]},{"word":"ٱصْطَفَىٰكِ","root":"ص ف و","rootLatin":"s-f-v","meaning":"Allah'ın Meryem'i özel bir amaç için seçmesi ve tercih etmesi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Safvet (صفوة), bir şeyin en halis ve en seçkin kısmıdır. Istıfa (اصطفاء) ise, bir şeyi diğerlerinden ayırarak seçmek, arındırmak ve üstün kılmaktır. Ayetteki 'ıstafâki' (اصطفاك) ifadesi, Allah'ın Meryem'i diğer kadınlardan ayırarak özel bir konuma getirmesi ve onu peygamber annesi olma gibi yüce bir görev için seçmesidir. (el-Müfredât, s. 477)"},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Istıfa (اصطفاء), bir şeyi saflaştırmak, temizlemek ve en iyisini seçmek demektir. Allah'ın Meryem'i 'ıstafâki' (اصطفاك) ile seçmesi, onu günahlardan arındırması, iffetini koruması ve İsa'ya hamile kalma gibi mucizevi bir olay için hazırlaması anlamına gelir. Bu, onun manevi ve ahlaki üstünlüğünü vurgular. (Basâiru Zevi't-Temyîz, c. 3, s. 385)"},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Istıfa (اصطفاء) kavramı, Kur'an'da ilahi seçimi ve özel bir lütfu ifade eder. Allah'ın bir kişiyi veya grubu 'ıstıfa' etmesi, onları belirli bir görev veya ayrıcalık için ayırmasıdır. Meryem'in 'ıstafâki' (اصطفاك) ile seçilmesi, onun ilahi planın merkezinde yer aldığını ve özel bir statüye sahip olduğunu gösterir. (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar, s. 205)"}]},{"word":"وَطَهَّرَكِ","root":"ط ه ر","rootLatin":"t-h-r","meaning":"Allah'ın Meryem'i her türlü maddi ve manevi kirden arındırması.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Tathîr (تطهير), bir şeyi pislikten, kirden arındırmak ve temiz kılmaktır. Ayetteki 'tahharaki' (طهرك) ifadesi, Meryem'in hem bedenen (hayız gibi hallerden) hem de ruhen (günahlardan ve şüphelerden) temizlenmesi anlamına gelir. Bu, onun iffetine ve masumiyetine yapılan bir vurgudur. (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân, s. 102)"},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Tathîr (تطهير), mecazi olarak da 'ayıplardan ve kusurlardan arındırmak' anlamında kullanılır. 'Tahharaki' (طهرك) ifadesi, Meryem'in iffetini ve namusunu her türlü şüphe ve iftiradan temizlemesi, onu manevi olarak yüceltmesidir. Bu, onun toplum içindeki konumunu sağlamlaştıran ilahi bir onaydır. (Mecâzü'l-Kur'ân, c. 1, s. 94)"},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Tathîr (تطهير) kelimesi, Kur'an'da hem maddi hem de manevi temizliği ifade eder. Meryem bağlamında 'tahharaki' (طهرك), onun günahlardan, şüphelerden ve iffetine yönelik her türlü lekelenmeden arındırılmasıdır. Bu, onun İsa'ya hamile kalma mucizesine hazırlık niteliğindedir ve onun seçkinliğini pekiştirir. (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi, s. 312)"}]},{"word":"نِسَآءِ","root":"ن س و","rootLatin":"n-s-w","meaning":"Dişi cinsiyetten olan insanlar, kadınlar.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Nisâ (نساء), 'insan' (إنسان) kelimesinin dişil çoğuludur ve 'unutmak' (نسي) kökünden geldiği de söylenir. Ayetteki 'nisâi' (نساء) kelimesi, genel olarak tüm kadınları ifade eder. Meryem'in 'nisâi'l-âlemîn' (dünyaların kadınları) üzerine seçilmesi, onun tüm kadınlar arasında özel bir konuma sahip olduğunu vurgular. (el-Müfredât, s. 809)"},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Nisâ (نساء), 'imra'e' (امرأة) kelimesinin çoğuludur ve dişi cinsiyeti belirtir. Ayetteki 'nisâi'l-âlemîn' (نساء العالمين) ifadesi, Meryem'in sadece kendi zamanındaki kadınlar değil, tüm zamanlardaki ve tüm alemlerdeki kadınlar arasında üstün kılındığını gösterir. Bu, onun evrensel bir örnek teşkil ettiğini belirtir. (Umdetü'l-Huffâz, c. 4, s. 245)"}]},{"word":"ٱلْعَـٰلَمِينَ","root":"ع ل م","rootLatin":"a-l-m","meaning":"Tüm varlık alemleri, insanlar ve cinler dahil olmak üzere yaratılmış her şey.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Âlem (عالم), 'alâmet' (علامة) kökünden gelir ve kendisiyle bir şeyin bilindiği şey demektir. Allah'ın varlığına delalet eden her şey bir âlemdir. 'Âlemîn' (عالمين) ise, akıl sahibi varlıkları, yani insanları ve cinleri kapsar. Ayetteki 'nisâi'l-âlemîn' (نساء العالمين) ifadesi, Meryem'in sadece belirli bir topluluk veya coğrafya değil, tüm insanlık ve hatta tüm akıl sahibi varlıklar nezdinde üstün kılındığını gösterir. (el-Müfredât, s. 582)"},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Âlem (عالم), 'ilim' (علم) kökünden türemiş olup, kendisiyle bilinen şey anlamındadır. 'Âlemîn' (عالمين) ise, Allah'ın yarattığı her şeyi kapsayan geniş bir terimdir. Meryem'in 'âlemîn' (âlemler) kadınları üzerine seçilmesi, onun evrensel bir örnek ve üstünlük sahibi olduğunu, tüm zamanlar ve mekanlar için geçerli bir konuma sahip olduğunu ifade eder. (Nüzhetü'l-Kulûb, s. 345)"}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Saff Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *3/42*
- **Saff Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *3/42*