# Âl-i İmrân Sûresi, 59. Âyet (3:59)

> إِنَّ مَثَلَ عِيسَىٰ عِندَ ٱللَّهِ كَمَثَلِ ءَادَمَ ۖ خَلَقَهُۥ مِن تُرَابٍ ثُمَّ قَالَ لَهُۥ كُن فَيَكُونُ

*İnne meśele ‘îsâ ‘inda(A)llâhi kemeśeli âdem(e)(s) ḣalekahu min turâbin śümme kâle lehu kun feyekûn(u)*

**Meal (Diyanet):** Şüphesiz Allah katında (yaratılışları bakımından) İsa'nın durumu, Adem'in durumu gibidir: Onu topraktan yarattı. Sonra ona "ol" dedi. O da hemen oluverdi.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/3/59

---

## Tefsir

{"topics":["kissa-isa-meryem","kissa-adem","yaratilis","tevhid"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Tevkîd ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"Şüphesiz"},{"position":2,"surface":"مَثَلَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-ث-ل","rootLatin":"m-s-l","lemma":"مَثَل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"durumu"},{"position":3,"surface":"عِيسَىٰ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ع-ي-س","rootLatin":"'-y-s","lemma":"عِيسَىٰ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr (takdiri)","gloss":"İsa'nın"},{"position":4,"surface":"عِندَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Mekan","root":"ع-ن-د","rootLatin":"'-n-d","lemma":"عِندَ","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Zarf olduğu için mansûb","gloss":"katında"},{"position":5,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah'ın"},{"position":6,"surface":"كَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"gibi"},{"position":6,"surface":"مَثَلِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-ث-ل","rootLatin":"m-s-l","lemma":"مَثَل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"durumu"},{"position":7,"surface":"ءَادَمَ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ا-د-م","rootLatin":"a-d-m","lemma":"ءَادَم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr (gayr-ı munsarıf olduğu için fetha ile)","gloss":"Adem'in"},{"position":8,"surface":"خَلَقَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"خ-ل-ق","rootLatin":"kh-l-q","lemma":"خَلَقَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yarattı"},{"position":8,"surface":"هُۥ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb mahallen","gloss":"onu"},{"position":9,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den"},{"position":10,"surface":"تُرَابٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ت-ر-ب","rootLatin":"t-r-b","lemma":"تُرَاب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"toprak"},{"position":11,"surface":"ثُمَّ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ثُمَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"sonra"},{"position":12,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi"},{"position":13,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ona"},{"position":13,"surface":"هُۥ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr mahallen","gloss":"ona"},{"position":14,"surface":"كُن","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"ol"},{"position":15,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"hemen"},{"position":15,"surface":"يَكُونُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"olur"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Hz. İsa'nın yaratılışının benzersizliğini, Hz. Adem'in yaratılışıyla kıyaslayarak Allah'ın kudretini vurgulamaktadır. Temel kavramlar, yaratma eylemi, benzetme ve ilahi buyruğun anında gerçekleşmesini ifade etmektedir.","keyConcepts":[{"word":"مَثَلَ","root":"م-ث-ل","rootLatin":"m-s-l","meaning":"Ayette, bir şeyin benzeri, örneği veya durumu anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'mesel' kelimesini bir şeyin benzeri, dengi veya niteliği olarak açıklar. Bu ayette ise Hz. İsa'nın yaratılışının, Hz. Adem'in yaratılışına benzetilerek Allah katındaki durumunun açıklanması bağlamında kullanılmıştır. (s. 462)"},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'mesel' kelimesini 'şibh' (benzer) ve 'sıfat' (nitelik) anlamlarında kullanır. Ayetteki 'kemeseli Âdeme' ifadesi, İsa'nın yaratılışının Adem'in yaratılışına benzetilmesiyle, her ikisinin de babasız yaratılma mucizesini vurgular. (c. 1, s. 97)"},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'mesel' kavramının Kur'an'da genellikle bir fikri somutlaştırmak, açıklamak veya bir gerçeği daha anlaşılır kılmak için kullanılan bir benzetme veya örnek olduğunu belirtir. Bu ayette, İsa'nın yaratılışının olağanüstülüğünü Adem'in yaratılışıyla örneklendirerek Allah'ın kudretini vurgular."}]},{"word":"خَلَقَهُۥ","root":"خ-ل-ق","rootLatin":"h-l-q","meaning":"Allah'ın bir şeyi yoktan var etmesi, yaratması anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'halk' kelimesini 'takdîr' (ölçüyle yaratma) ve 'îcâd' (yoktan var etme) olarak açıklar. Ayetteki 'halakahu' ifadesi, Allah'ın Hz. Adem'i topraktan, yani bilinen bir maddeden, ancak alışılmadık bir şekilde (babasız) var etme kudretini gösterir. (s. 102)"},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'halk' kelimesinin temel anlamının 'bir şeyi ölçü ve düzen içinde var etmek' olduğunu belirtir. Ayetteki 'halakahu min turâbin' ifadesi, Allah'ın Adem'i belirli bir plan ve kudretle topraktan yaratmasını, bu yaratılışın ilahi bir fiil olduğunu vurgular. (c. 2, s. 509)"},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'halk' kelimesinin Kur'an'daki kullanımının, Allah'ın mutlak yaratma gücünü ve yoktan var etme yeteneğini ifade ettiğini belirtir. Bu ayette, Adem'in topraktan yaratılması, Allah'ın her şeye kadir olduğunun ve İsa'nın yaratılışının da bu kudretin bir tecellisi olduğunun kanıtıdır."}]},{"word":"تُرَابٍ","root":"ت-ر-ب","rootLatin":"t-r-b","meaning":"Toprak, yerin yüzeyindeki tozlu madde anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'turâb' kelimesini 'arz' (yer) ve 'tîn' (çamur) ile ilişkilendirir. Ayetteki 'min turâbin' ifadesi, Hz. Adem'in yaratıldığı maddenin basitliğini ve sıradanlığını vurgulayarak, bu basit maddeden bir insan yaratmanın Allah'ın eşsiz kudretini gösterdiğini belirtir. (s. 104)"},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'turâb' kelimesinin 'toprak' anlamına geldiğini ve Kur'an'da genellikle insanın yaratılış maddesi olarak zikredildiğini ifade eder. Bu ayette, Adem'in topraktan yaratılması, İsa'nın babasız yaratılması gibi, Allah'ın yaratma gücünün bir delili olarak sunulur. (c. 1, s. 297)"}]},{"word":"كُن","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","meaning":"Allah'ın bir şeye 'ol' diye emretmesi, varlık kazandırması anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'kûn' kelimesinin 'kevn' (oluş, varlık) kökünden geldiğini ve Allah'ın emriyle bir şeyin anında varlık kazanmasını ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'kun feyekûn' ifadesi, Allah'ın yaratma kudretinin mutlaklığını ve iradesinin anında gerçekleştiğini vurgular. (s. 723)"},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'kun' emrinin Allah'ın yaratma fiilindeki mutlak iradesini ve kudretini gösterdiğini açıklar. Bu emir, herhangi bir aracıya veya zamana ihtiyaç duymadan, ilahi buyruğun anında ve eksiksiz bir şekilde gerçekleşmesini ifade eder. (s. 770)"},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'kun feyekûn' ifadesinin Kur'an'da Allah'ın yaratma gücünün en veciz ve etkili ifadesi olduğunu belirtir. Bu, Allah'ın iradesinin mutlaklığını ve hiçbir engelle karşılaşmadan her şeyi var edebilme yeteneğini sembolize eder. Ayette, Adem'in yaratılışının bu ilahi emirle gerçekleştiği vurgulanarak, İsa'nın yaratılışının da aynı kudretin bir eseri olduğu ima edilir."}]},{"word":"فَيَكُونُ","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","meaning":"Allah'ın 'ol' emri üzerine bir şeyin hemen varlık kazanması, gerçekleşmesi anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'yekûn' kelimesinin 'kun' emrinin sonucunu, yani bir şeyin anında ve eksiksiz bir şekilde varlık kazanmasını ifade ettiğini belirtir. Bu ayette, Allah'ın 'ol' demesiyle Adem'in hemen var olduğunu, bu durumun ilahi kudretin bir göstergesi olduğunu vurgular. (s. 723)"},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'feyekûn' ifadesinin 'fe' harfiyle birlikte, 'kun' emrinin hemen ardından gelen, gecikmesiz ve kesin bir gerçekleşmeyi ifade ettiğini açıklar. Bu, Allah'ın iradesinin mutlak etkinliğini ve yaratma fiilindeki sınırsız gücünü gösterir. (c. 3, s. 110)"}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Saff Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *3/59*
- **Değmez Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *3/59*
- **Rüyâ ve Mânâ Âlemi — Tuzak, Mekr, Hileli Zuhûrât (6)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *3/59*
- **Değmez Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *3/59*
- **Rüyâ ve Mânâ Âlemi — Tuzak, Mekr, Hileli Zuhûrât (6)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *3/59*
- **Saff Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *3/59*
- **Doğdular, Yaşadılar — Hikâyesi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *3/59*
- **Doğdular, Yaşadılar — Hikâyesi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *3/59*
- **Doğdular, Yaşadılar — Hikâyesi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *3/59*
- **Secde Sûresi** · *3/59*
- **Secde Sûresi** · *3/59*
- **Doğdular, Yaşadılar — Hikâyesi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *3/59*