# Âl-i İmrân Sûresi, 72. Âyet (3:72)

> وَقَالَت طَّآئِفَةٌ مِّنْ أَهْلِ ٱلْكِتَـٰبِ ءَامِنُوا۟ بِٱلَّذِىٓ أُنزِلَ عَلَى ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَجْهَ ٱلنَّهَارِ وَٱكْفُرُوٓا۟ ءَاخِرَهُۥ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ

*Vekâlet tâ-ifetun min ehli-lkitâbi âminû billeżî unzile ‘alâ-lleżîne âmenû veche-nnehâri vekfurû âḣirahu le'allehum yerci'ûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Kitap ehlinden bir grup, "Mü'minlere indirilene günün başlangıcında inanın, sonunda da inkar edin, belki onlar (size bakarak) dönerler" dedi.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/3/72

---

## Tefsir

{"topics":["ehli-kitap","hidayet-dalalet","kufur-sirk","vahiy-kuran"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"قَالَت","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi"},{"position":2,"surface":"طَّآئِفَةٌۭ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ط-و-ف","rootLatin":"ṭ-w-f","lemma":"طَائِفَة","form":"Fâ'ile","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"bir grup"},{"position":3,"surface":"مِّنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-den, -dan"},{"position":4,"surface":"أَهْلِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ه-ل","rootLatin":"ʾ-h-l","lemma":"أَهْل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ehli"},{"position":5,"surface":"ٱلْكِتَـٰبِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ت-ب","rootLatin":"k-t-b","lemma":"كِتَاب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Kitap"},{"position":6,"surface":"ءَامِنُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ء-م-ن","rootLatin":"ʾ-m-n","lemma":"آمَنَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"iman edin"},{"position":7,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ile"},{"position":7,"surface":"ٱلَّذِىٓ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِي","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"o kimseye ki"},{"position":8,"surface":"أُنزِلَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ن-ز-ل","rootLatin":"n-z-l","lemma":"أَنْزَلَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"indirildi"},{"position":9,"surface":"عَلَى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"üzerine"},{"position":10,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"o kimseler ki"},{"position":11,"surface":"ءَامَنُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ء-م-ن","rootLatin":"ʾ-m-n","lemma":"آمَنَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"iman ettiler"},{"position":12,"surface":"وَجْهَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"و-ج-ه","rootLatin":"w-j-h","lemma":"وَجْه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Zarf-ı zaman olduğu için mansûb","gloss":"yüzü, başı"},{"position":13,"surface":"ٱلنَّهَارِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ه-ر","rootLatin":"n-h-r","lemma":"نَهَار","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"gündüzün"},{"position":14,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":14,"surface":"ٱكْفُرُوٓا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ك-ف-ر","rootLatin":"k-f-r","lemma":"كَفَرَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"inkar edin"},{"position":15,"surface":"ءَاخِرَهُۥ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ء-خ-ر","rootLatin":"ʾ-ḫ-r","lemma":"آخِر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Zarf-ı zaman olduğu için mansûb","gloss":"sonunu"},{"position":15,"surface":"هُۥ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":16,"surface":"لَعَلَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Teşbih ve İstidrak","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَعَلَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"umulur ki"},{"position":16,"surface":"هُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"İnne ve benzerlerinin ismi olduğu için mansûb","gloss":"onlar"},{"position":17,"surface":"يَرْجِعُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ر-ج-ع","rootLatin":"r-j-ʿ","lemma":"رَجَعَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"dönerler"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Kitap Ehli'nin Müslümanları dinlerinden döndürmek için kullandıkları bir taktiği ifşa etmektedir. Anahtar kavramlar, iman ve küfrün zamanla ilişkilendirilmesi ve bu eylemin ardındaki beklentiyi (dönüş) vurgulamaktadır.","keyConcepts":[{"word":"طَّآئِفَةٌ","root":"ط و ف","rootLatin":"t-v-f","meaning":"Ayette, Kitap Ehli'nden bir grup veya zümre anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'طوف' kökünü bir şeyin etrafında dönmek, dolaşmak olarak açıklar. 'طائفة' ise bu kökten türeyen ve bir topluluğun, bir grubun bir araya gelmesini ifade eden bir isimdir. Ayette, Kitap Ehli'nin belirli bir kesimini, yani bu planı yapan grubu belirtir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'طائفة' kelimesinin, bir topluluğun bir kısmını ifade ettiğini ve bazen azlık bazen de çokluk için kullanılabileceğini belirtir. Burada, Kitap Ehli'nin tamamı değil, belirli bir zümresinin bu fikri ortaya attığını gösterir."}]},{"word":"ءَامِنُوا۟","root":"ء م ن","rootLatin":"e-m-n","meaning":"İnanmak, tasdik etmek ve güvenmek anlamlarına gelir; ayette Müslümanlara indirilen vahye inanma emri olarak kullanılmıştır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'أمن' kökünün temel anlamının emniyet ve güven olduğunu, 'آمن' fiilinin ise bir şeyi tasdik etmek, doğruluğuna inanmak ve kalben mutmain olmak manasına geldiğini belirtir. Ayette, Kitap Ehli'nin Müslümanlara 'inanın' demesi, onların dinlerine geçici bir kabul göstermelerini istemeleridir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'إيمان' kelimesini kalben tasdik, dil ile ikrar ve azalarla amel olarak tanımlar. Ayetteki 'آمنوا' emri, zahiren bir tasdik ve kabulü ifade eder, ancak Kitap Ehli'nin niyeti bu imanın kalıcı olmamasıdır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'iman' kavramının Kur'an'da sadece bir inanç beyanı değil, aynı zamanda Allah'a tam bir teslimiyet ve güveni ifade ettiğini vurgular. Ayetteki kullanımda ise, bu kavramın Kitap Ehli tarafından manipülatif bir şekilde, geçici bir kabul olarak sunulduğu görülür."}]},{"word":"وَجْهَ","root":"و ج ه","rootLatin":"v-c-h","meaning":"Yüz, ön taraf; ayette 'günün başı', 'gündüzün ilk vakti' anlamında zaman zarfı olarak kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'وجه' kelimesinin mecazi kullanımlarından bahseder. Burada 'وجه النهار' ifadesinin, gündüzün başlangıcı, ilk kısmı anlamına geldiğini belirtir. Bu, Kitap Ehli'nin planının zamanlamasını vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'وجه' kelimesinin bir şeyin ön tarafı, başlangıcı ve en belirgin kısmı olduğunu ifade eder. 'وجه النهار' tabiri, gündüzün en belirgin ve ilk kısmını, yani sabah vaktini işaret eder."}]},{"word":"وَٱكْفُرُوٓا۟","root":"ك ف ر","rootLatin":"k-f-r","meaning":"İnkar etmek, örtmek, nankörlük etmek; ayette inanılan şeyi reddetme emri olarak kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'كفر' kökünün temel anlamının bir şeyi örtmek olduğunu, bu nedenle inkar eden kişiye 'kafir' denildiğini, çünkü o kişinin hakkı örttüğünü belirtir. Ayetteki 'اكفروا' emri, Kitap Ehli'nin Müslümanlara, günün sonunda inançlarını reddetmelerini telkin etmeleridir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'كفر' kelimesinin farklı anlamlarını sıralar; bunlardan biri de nimeti inkar etmek veya hakkı örtmektir. Ayetteki bağlamda, Kitap Ehli'nin Müslümanlara, günün başında kabul ettikleri şeyi günün sonunda inkar etmelerini öğütlemesi, onların imanlarını zayıflatma çabasıdır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'küfr' kavramının Kur'an'da sadece inançsızlık değil, aynı zamanda Allah'ın ayetlerini ve peygamberlerini reddetme, nankörlük etme anlamlarını da taşıdığını belirtir. Ayetteki 'اكفروا' emri, bu reddedişin bilinçli ve stratejik bir eylem olarak sunulduğunu gösterir."}]},{"word":"يَرْجِعُونَ","root":"ر ج ع","rootLatin":"r-c-a","meaning":"Geri dönmek, rücu etmek; ayette Müslümanların dinlerinden dönmeleri, eski hallerine geri dönmeleri beklentisiyle kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'رجع' kökünün bir yerden veya bir durumdan geri dönmek anlamına geldiğini açıklar. Ayetteki 'يرجعون' ifadesi, Kitap Ehli'nin, Müslümanların bu taktik sonucunda kendi dinlerinden vazgeçip eski inançlarına veya şüpheye düşmelerini umduklarını gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'رجع' kelimesinin hem maddi hem de manevi geri dönüşleri ifade ettiğini belirtir. Burada, Müslümanların imanlarından dönerek küfre veya şüpheye geri dönmeleri kastedilmektedir."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *3/64-80*
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *3/64-80*
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *3/64-80*
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *3/64-80*