# Âl-i İmrân Sûresi, 77. Âyet (3:77)

> إِنَّ ٱلَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ ٱللَّهِ وَأَيْمَـٰنِهِمْ ثَمَنًا قَلِيلًا أُو۟لَـٰٓئِكَ لَا خَلَـٰقَ لَهُمْ فِى ٱلْـَٔاخِرَةِ وَلَا يُكَلِّمُهُمُ ٱللَّهُ وَلَا يَنظُرُ إِلَيْهِمْ يَوْمَ ٱلْقِيَـٰمَةِ وَلَا يُزَكِّيهِمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ

*İnne-lleżîne yeşterûne bi'ahdi(A)llâhi veeymânihim śemenen kalîlen ulâ-ike lâ ḣalâka lehum fî-l-âḣirati velâ yukellimuhumu(A)llâhu velâ yenzuru ileyhim yevme-lkiyâmeti velâ yuzekkîhim velehum ‘ażâbun elîm(un)*

**Meal (Diyanet):** Şüphesiz, Allah'a verdikleri sözü ve yeminlerini az bir karşılığa değişenler var ya, işte onların ahirette bir payı yoktur. Allah, kıyamet günü onlarla konuşmayacak, onlara bakmayacak ve onları temizlemeyecektir. Onlar için elem dolu bir azap vardır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/3/77

---

## Tefsir

{"topics":["ahiret-mukafat","hesap-mizan","kufur-sirk","soz-yalan"]}

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Allah'a verilen sözleri ve yeminleri dünya menfaati karşılığında bozanların ahiretteki kötü akıbetini dilbilimsel bir derinlikle ele almaktadır. Özellikle 'ahd', 'eymân', 'semen' ve 'yüzekkî' gibi kavramlar, bu ihanetin ve sonuçlarının semantik boyutunu ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"يَشْتَرُونَ","root":"ش ر ي","rootLatin":"ş-r-y","meaning":"Ayette, bir şeyi başka bir şeyle değiştirmek, satmak veya satın almak anlamında kullanılmıştır; burada Allah'ın ahdini dünya menfaatiyle değiştirmeyi ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Ş-r-y kökü, genellikle bir şeyi bedel karşılığında almak veya vermek anlamına gelir. Ayetteki 'yeşterûne bi-ahdillâhi semenen kalîlen' ifadesi, Allah'a verilen sözü değersiz bir dünya menfaati karşılığında satmak, yani ahdi bozmak ve ona ihanet etmek anlamında kullanılmıştır. Bu, manevi değeri olan bir şeyi maddi ve geçici bir değere tercih etmeyi vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'işterâ' fiilinin Kur'an'da bazen 'satmak' anlamında da kullanılabileceğini belirtir. Bu ayetteki kullanımı, Allah'ın ahdini ve yeminlerini 'az bir bedel' karşılığında 'satmak', yani onlardan vazgeçmek ve dünya menfaatini tercih etmek mecazını taşır. Bu, bir değiş tokuş eylemini, ancak bu değiş tokuşun kaybeden tarafının ahiret olduğunu ifade eder."}]},{"word":"بِعَهْدِ","root":"ع ه د","rootLatin":"a-h-d","meaning":"Allah ile kulları arasındaki sözleşme, antlaşma, yükümlülük ve emanet anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Ahd, bir şeyi korumak, gözetmek ve yerine getirmek üzere verilen söz veya yapılan antlaşmadır. Allah'ın ahdi, O'nun peygamberleri aracılığıyla insanlara bildirdiği emirler, yasaklar ve yükümlülüklerdir. Ayetteki 'bi-ahdillâh' ifadesi, Allah'ın insanlardan aldığı iman ve itaat sözünü, O'nun şeriatına bağlılık antlaşmasını ifade eder."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, ahdin, Allah'ın kullarına emrettiği ve onlardan yerine getirmelerini istediği şeyleri kapsadığını belirtir. Bu ayetteki 'Allah'ın ahdi', özellikle Yahudilerin Tevrat'ta verilen sözleri ve peygamberlere iman etme yükümlülüklerini, genel olarak ise tüm müminlerin Allah'a verdikleri iman ve itaat sözünü ifade eder. Bu ahdi bozmak, Allah'a karşı gelmek demektir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ahd' kavramının Kur'an'da hem Allah'ın insanlara verdiği sözü hem de insanların Allah'a verdiği sözü ifade ettiğini belirtir. Bu ayetteki bağlamda, 'Allah'ın ahdi', insanların Allah'a karşı olan yükümlülüklerini, O'nun emirlerine uyma ve O'na sadık kalma sözünü temsil eder. Bu ahdi 'az bir bedel' karşılığında satmak, bu kutsal sözleşmeye ihanet etmektir."}]},{"word":"وَأَيْمَـٰنِهِمْ","root":"ي م ن","rootLatin":"y-m-n","meaning":"Yeminler, ant içmeler ve verilen sözler anlamındadır; burada Allah adına yapılan yeminleri ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Eymân (yeminler), sağ el ile yapılan antlaşmalar veya Allah'ın adını anarak verilen sözlerdir. Yemin, bir sözü veya iddiayı güçlendirmek için Allah'ın adını şahit tutmaktır. Ayetteki 'eymânihim' ifadesi, kişilerin Allah adına ettikleri yeminleri, bu yeminlerle teyit ettikleri sözleri ve taahhütleri kapsar. Bu yeminleri bozmak, Allah'a karşı büyük bir saygısızlık ve ihanettir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, yeminin, bir şeyi tasdik veya tekzib etmek için Allah'ın adını anarak yapılan bir teyit olduğunu belirtir. Ayetteki 'eymânihim', insanların kendi menfaatleri uğruna Allah adına ettikleri yalan yeminleri veya verdikleri sözleri tutmamalarını ifade eder. Bu, hem Allah'a karşı bir cüretkarlık hem de insanlara karşı bir aldatmadır."}]},{"word":"ثَمَنًا","root":"ث م ن","rootLatin":"s-m-n","meaning":"Bir şeyin karşılığı, bedeli veya değeri anlamındadır; ayette dünya menfaatlerini ve geçici kazançları ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Semen, bir malın veya hizmetin karşılığı olan bedeldir. Ayetteki 'semenen kalîlen' (az bir bedel) ifadesi, Allah'ın ahdi ve yeminleri gibi yüce değerlerin karşılığında elde edilen dünya menfaatlerinin ne kadar değersiz ve geçici olduğunu vurgular. Bu, manevi değerleri maddi ve fani şeylerle değiş tokuş etmenin anlamsızlığını gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, semenin, bir şeyin değerini belirten karşılık olduğunu ifade eder. Ayetteki 'semenen kalîlen' tabiri, Allah'ın ahdini ve yeminlerini bozanların elde ettikleri dünya menfaatlerinin, ahiretteki kayıplarına kıyasla ne kadar önemsiz ve değersiz olduğunu anlatır. Bu, bir değer yargısıdır ve dünya ile ahiret arasındaki farkı ortaya koyar."}]},{"word":"يُزَكِّيهِمْ","root":"ز ك و","rootLatin":"z-k-v","meaning":"Allah'ın onları günahlarından arındırması, temize çıkarması, övmesi veya yüceltmesi anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Z-k-v kökü, temizlemek, arındırmak, büyütmek, bereketlendirmek ve övmek anlamlarına gelir. Ayetteki 'lâ yüzekkîhim' ifadesi, Allah'ın kıyamet günü onları günahlarından arındırmayacağını, temize çıkarmayacağını ve dolayısıyla onları övmeyeceğini, yüceltmeyeceğini belirtir. Bu, onların Allah katında hiçbir değerlerinin kalmadığını ve affedilmeyeceklerini gösterir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'tezkiye'nin, bir kimsenin günahlarından arındırılması ve salih amellerle övülmesi anlamına geldiğini açıklar. Bu ayetteki olumsuz kullanım, Allah'ın, ahdini bozan ve yalan yere yemin eden bu kişileri ahirette temize çıkarmayacağını, aksine onların günahlarıyla baş başa kalacaklarını ve cezalandırılacaklarını ifade eder. Bu, Allah'ın rızasından mahrum kalmanın en açık göstergelerindendir."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"muhakkak ki"},{"position":2,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mahallen mansûb","gloss":"o kimseler ki"},{"position":3,"surface":"يَشْتَرُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ش-ر-ي","rootLatin":"ş-r-y","lemma":"اِشْتَرَى","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"satın alırlar, değişirler"},{"position":4,"surface":"بِعَهْدِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":4,"surface":"عَهْدِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ع-ه-د","rootLatin":"'-h-d","lemma":"عَهْد","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ahdi"},{"position":5,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"'-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah'ın"},{"position":6,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":6,"surface":"أَيْمَـٰنِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ي-م-ن","rootLatin":"y-m-n","lemma":"يَمِين","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Atıf harfi ile mecrûr isme atfedildiği için mecrûr","gloss":"yeminleri"},{"position":6,"surface":"هِمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onların"},{"position":7,"surface":"ثَمَنًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ث-م-ن","rootLatin":"s-m-n","lemma":"ثَمَن","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bir bedel"},{"position":8,"surface":"قَلِيلًا","pos":"isim","posDetail":"Sıfat","root":"ق-ل-ل","rootLatin":"q-l-l","lemma":"قَلِيل","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mansûb","gloss":"az"},{"position":9,"surface":"أُو۟لَـٰٓئِكَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أُولَٰئِكَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mahallen merfû","gloss":"işte onlar"},{"position":10,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi (Cinsini Nefyeden Lâ)","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"yoktur"},{"position":11,"surface":"خَلَـٰقَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"خ-ل-ق","rootLatin":"ḫ-l-q","lemma":"خَلَاق","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Cinsini nefyeden lâ'nın ismi olduğu için mansûb","gloss":"pay"},{"position":12,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":12,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"onlar"},{"position":13,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":14,"surface":"ٱلْـَٔاخِرَةِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ء-خ-ر","rootLatin":"'-ḫ-r","lemma":"آخِرَة","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ahirette"},{"position":15,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":15,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":16,"surface":"يُكَلِّمُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ك-ل-م","rootLatin":"k-l-m","lemma":"كَلَّمَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"konuşmaz"},{"position":16,"surface":"هُمُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"onlarla"},{"position":17,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"'-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":18,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":18,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":19,"surface":"يَنظُرُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ن-ظ-ر","rootLatin":"n-ẓ-r","lemma":"نَظَرَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"bakmaz"},{"position":20,"surface":"إِلَيْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"e, a"},{"position":20,"surface":"هِمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"onlara"},{"position":21,"surface":"يَوْمَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"ي-و-م","rootLatin":"y-w-m","lemma":"يَوْم","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Zarf-ı zaman olduğu için mansûb","gloss":"günü"},{"position":22,"surface":"ٱلْقِيَـٰمَةِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"قِيَامَة","form":"Fi'âle","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"kıyametin"},{"position":23,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":23,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":24,"surface":"يُزَكِّيهِمْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ز-ك-و","rootLatin":"z-k-w","lemma":"زَكَّى","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"temize çıkarmaz"},{"position":24,"surface":"هِمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"onları"},{"position":25,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":25,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":25,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"onlar"},{"position":26,"surface":"عَذَابٌ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ع-ذ-ب","rootLatin":"'-dh-b","lemma":"عَذَاب","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda-i muahhar olduğu için merfû","gloss":"azap"},{"position":27,"surface":"أَلِيمٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat","root":"ء-ل-م","rootLatin":"'-l-m","lemma":"أَلِيم","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"elem verici"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **İnsân-ı Kâmil (Cilt 5)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *3/77*
- **İnsân-ı Kâmil (Cilt 5)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *3/77*
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *3/64-80*
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *3/64-80*
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *3/64-80*
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *3/64-80*