# Âl-i İmrân Sûresi, 91. Âyet (3:91)

> إِنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ وَمَاتُوا۟ وَهُمْ كُفَّارٌ فَلَن يُقْبَلَ مِنْ أَحَدِهِم مِّلْءُ ٱلْأَرْضِ ذَهَبًا وَلَوِ ٱفْتَدَىٰ بِهِۦٓ ۗ أُو۟لَـٰٓئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ وَمَا لَهُم مِّن نَّـٰصِرِينَ

*İnne-lleżîne keferû vemâtû vehum kuffârun felen yukbele min ehadihim mil-u-l-ardi żeheben velevi-ftedâ bih(i)(k) ulâ-ike lehum ‘ażâbun elîmun vemâ lehum min nâsirîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Şüphesiz inkar edip kafir olarak ölenler var ya, dünya dolusu altını fidye verseler bile bu, hiçbirisinden asla kabul edilmeyecektir. Onlar için elem dolu bir azap vardır. Onların hiçbir yardımcıları da yoktur.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/3/91

---

## Tefsir

{"topics":["kufur-sirk","ahiret-mukafat","cehennem","dirilis"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"muhakkak ki"},{"position":2,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mahallen mansûb","gloss":"o kimseler ki"},{"position":3,"surface":"كَفَرُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-ف-ر","rootLatin":"k-f-r","lemma":"كَفَرَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"inkar ettiler"},{"position":4,"surface":"وَمَاتُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"م-و-ت","rootLatin":"m-w-t","lemma":"مَاتَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"ve öldüler"},{"position":5,"surface":"وَهُمْ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":5,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mahallen merfû","gloss":"onlar"},{"position":6,"surface":"كُفَّارٌۭ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ك-ف-ر","rootLatin":"k-f-r","lemma":"كَافِر","form":"Fa''âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"kafirler olarak"},{"position":7,"surface":"فَلَن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstikbal ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَلَن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"asla"},{"position":8,"surface":"يُقْبَلَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ق-ب-ل","rootLatin":"q-b-l","lemma":"قَبِلَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Len edatıyla mansûb","gloss":"kabul edilmeyecektir"},{"position":9,"surface":"مِنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":10,"surface":"أَحَدِهِم","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ح-د","rootLatin":"a-h-d","lemma":"أَحَد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"birinden"},{"position":10,"surface":"هِم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onların"},{"position":11,"surface":"مِّلْءُ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"م-ل-أ","rootLatin":"m-l-ʾ","lemma":"مِلْء","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Nâib-i fâil olduğu için merfû","gloss":"dolusu"},{"position":12,"surface":"ٱلْأَرْضِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ر-ض","rootLatin":"a-r-ḍ","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"yerin"},{"position":13,"surface":"ذَهَبًا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ذ-ه-ب","rootLatin":"dh-b","lemma":"ذَهَب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Temyiz olduğu için mansûb","gloss":"altın olarak"},{"position":14,"surface":"وَلَوِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf ve Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَلَوْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"velev ki"},{"position":15,"surface":"ٱفْتَدَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ف-د-ي","rootLatin":"f-d-y","lemma":"اِفْتَدَى","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"fidye verseydi"},{"position":16,"surface":"بِهِۦٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":16,"surface":"هِۦٓ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"onu"},{"position":17,"surface":"أُو۟لَـٰٓئِكَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أُولَٰئِكَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mahallen merfû","gloss":"işte onlar"},{"position":18,"surface":"لَهُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":18,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"onlara"},{"position":19,"surface":"عَذَابٌ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ع-ذ-ب","rootLatin":"ʿ-dh-b","lemma":"عَذَاب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda-i muahhar olduğu için merfû","gloss":"azap"},{"position":20,"surface":"أَلِيمٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"أ-ل-م","rootLatin":"a-l-m","lemma":"أَلِيم","form":"Fa'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"elem verici"},{"position":21,"surface":"وَمَا","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":21,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Nefiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"yoktur"},{"position":22,"surface":"لَهُم","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":22,"surface":"هُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"onlara"},{"position":23,"surface":"مِّن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer (Zâide)","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"hiçbir"},{"position":24,"surface":"نَّـٰصِرِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ن-ص-ر","rootLatin":"n-ṣ-r","lemma":"نَاصِر","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Zâide harf-i cerden sonra geldiği için lafzen mecrûr, mahallen merfû (mübteda)","gloss":"yardımcılar"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, inkarcı olarak ölenlerin ahiretteki durumunu ve fidye verme çabalarının beyhudeliğini vurgulamaktadır. Temel kavramlar, inkarın ciddiyetini, ölümün kesinliğini, fidyenin reddini ve azabın kaçınılmazlığını dilbilimsel bir derinlikle ele almaktadır.","keyConcepts":[{"word":"كَفَرُوا۟","root":"ك ف ر","rootLatin":"k-f-r","meaning":"İnkar etmek, gerçeği örtmek, nankörlük etmek anlamlarına gelir ve burada Allah'ın birliğini ve peygamberliğini reddetme eylemini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'küfr' kelimesinin aslının bir şeyi örtmek olduğunu belirtir. Ayetteki 'keferû' ise, Allah'ın nimetlerini ve hakikatini örtmek, yani iman etmemek anlamında kullanılmıştır. Bu, sadece bir inançsızlık değil, aynı zamanda gerçeği bile bile reddetme halidir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'küfr' kavramının Kur'an'daki temel anlamının 'nankörlük' olduğunu ve bunun Allah'ın lütuflarını ve işaretlerini görmezden gelmek anlamına geldiğini ifade eder. Ayetteki 'keferû' fiili, bu nankörlük ve gerçeği reddetme eyleminin geçmişte gerçekleştiğini ve bir yaşam biçimi haline geldiğini gösterir."}]},{"word":"مَاتُوا۟","root":"م و ت","rootLatin":"m-v-t","meaning":"Ölmek, can vermek anlamına gelir ve burada inkarcı bir halde dünyadan ayrılmayı ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'mâtû' fiilinin hakiki anlamda ruhun bedenden ayrılması olduğunu ve ayetteki kullanımının, inkarcıların bu dünyadaki yaşamlarının sona erdiğini ve ahiret hayatına geçtiklerini ifade ettiğini belirtir. Bu, dönüşü olmayan bir sonu işaret eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'mevt'in hayatın zıddı olduğunu ve ayetteki 'mâtû' fiilinin, inkarcıların iman etmeden, küfür üzere ölmelerini ifade ettiğini açıklar. Bu durum, onların ahiretteki akıbetlerini belirleyen kritik bir noktadır."}]},{"word":"يُقْبَلَ","root":"ق ب ل","rootLatin":"k-b-l","meaning":"Kabul edilmek, onaylanmak anlamına gelir ve burada inkarcıların fidyelerinin Allah katında hiçbir değer taşımayacağını ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'yükbele' fiilinin, bir şeyin rıza ile alınması ve geçerli sayılması anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, inkarcıların sunacakları fidyenin, Allah tarafından kesinlikle kabul edilmeyeceğini ve onlara fayda sağlamayacağını vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'kubûl'ün bir şeyi hoşnutlukla karşılamak ve ona değer vermek olduğunu açıklar. Ayetteki 'len yukbele' ifadesi, bu fidyenin Allah katında hiçbir hoşnutluk görmeyeceğini ve dolayısıyla bir kurtuluş vesilesi olamayacağını kesin bir dille ifade eder."}]},{"word":"ذَهَبًا","root":"ذ ه ب","rootLatin":"z-h-b","meaning":"Altın anlamına gelir ve burada dünyevi değerlerin en kıymetlisi olarak, fidye olarak sunulabilecek en büyük maddi varlığı temsil eder.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'zeheb' kelimesinin bilinen değerli maden olan altın olduğunu ve ayette 'mil'ü'l-ard' (yeryüzü dolusu) ifadesiyle birlikte kullanılarak, fidyenin miktarının ve değerinin büyüklüğünü vurguladığını belirtir. Bu, dünyevi zenginliğin ahiretteki değersizliğini gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'zeheb'in maddi değeri yüksek bir maden olduğunu ve ayetteki bağlamda, inkarcıların kurtulmak için verebilecekleri en büyük maddi bedeli sembolize ettiğini açıklar. Ancak bu bedelin, küfür üzere ölenler için hiçbir fayda sağlamayacağı vurgulanır."}]},{"word":"عَذَابٌ","root":"ع ذ ب","rootLatin":"a-z-b","meaning":"Azap, ceza, elem verici sıkıntı anlamına gelir ve burada inkarcıları bekleyen ahiret cezasını ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'azâb' kelimesinin, bir şeyi engellemek ve alıkoymak anlamından geldiğini ve Kur'an'da genellikle elem verici cezayı ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'azâbün elîm' (elem verici azap) ifadesi, bu cezanın şiddetini ve acı vericiliğini vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'azâb'ın Kur'an'da genellikle Allah'ın emirlerine karşı gelenlere verilen dünyevi veya uhrevi cezayı ifade ettiğini belirtir. Bu ayetteki 'azâb', inkarcı olarak ölenlerin ahirette karşılaşacakları kaçınılmaz ve şiddetli cezayı anlatır."}]},{"word":"نَّـٰصِرِينَ","root":"ن ص ر","rootLatin":"n-s-r","meaning":"Yardımcılar, destekçiler anlamına gelir ve burada inkarcıların ahirette kendilerine yardım edecek kimsenin bulunmayacağını ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'nâsır' kelimesinin, birine yardım eden, destek olan kişi anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'mâ lehum min nâsirîn' ifadesi, inkarcıların ahirette Allah'ın azabından kurtulmak için hiçbir yardımcı veya destekçi bulamayacaklarını mecazi bir dille ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'nasr'ın, birine karşı zafer kazanmasına yardım etmek olduğunu açıklar. Ayetteki 'nâsirîn' kelimesi, inkarcıların ahiretteki çaresizliğini vurgular; zira onlara Allah'ın azabına karşı kimse yardım edemeyecektir."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Zümer Sûresi** · *3/91*
- **Zümer Sûresi** · *3/91*