# Âl-i İmrân Sûresi, 96. Âyet (3:96)

> إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِى بِبَكَّةَ مُبَارَكًا وَهُدًى لِّلْعَـٰلَمِينَ

*İnne evvele beytin vudi'a linnâsi lelleżî bibekkete mubâraken vehuden lil'âlemîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Şüphesiz, insanlar için kurulan ilk ibadet evi, elbette Mekke'de, alemlere rahmet ve hidayet kaynağı olarak kurulan Ka'be'dir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/3/96

---

## Tefsir

{"topics":["hac","tevhid","tabiat-ayetleri"]}

## Kelime Tahlili

{"summary":"Âl-i İmrân 96. ayeti, Kâbe'nin insanlar için kurulan ilk ev olma özelliğini, bereketini ve âlemlere hidayet kaynağı oluşunu vurgular. Ayet, 'beyt', 'vudıa', 'mübareken' ve 'hüden' gibi anahtar kavramlar üzerinden bu kutsal mekanın önemini dilbilimsel bir derinlikle ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"بَيْتٍ","root":"ب ي ت","rootLatin":"b-y-t","meaning":"Bu ayette 'beyt', Allah'a ibadet için inşa edilen ilk kutsal yapı olan Kâbe'yi ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'beyt' kelimesinin aslen geceleme yeri anlamına geldiğini, ancak Kur'an'da özel olarak Allah'a ibadet için tahsis edilmiş 'ev' anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki 'beyt', Kâbe'nin Allah'ın evi olarak özel statüsünü vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'beyt' kelimesinin burada mecazi olarak 'ibadethane' veya 'kutsal mekan' anlamında kullanıldığını ifade eder. Ayetteki 'evvelü beytin' ifadesi, Kâbe'nin insanlar için kurulan ilk ibadet yeri olma özelliğini pekiştirir."}]},{"word":"وُضِعَ","root":"و ض ع","rootLatin":"v-d-'-","meaning":"Bu kelime, Kâbe'nin insanlar için 'kurulduğunu', 'temelinin atıldığını' veya 'tahsis edildiğini' ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'vudıa' fiilinin burada 'inşa edildi', 'temeli atıldı' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki bağlamda, Kâbe'nin insanlık tarihi boyunca ibadet için ilk defa inşa edilen yapı olduğunu vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'vada' fiilinin 'bir şeyi bir yere koymak, yerleştirmek' anlamının yanı sıra, 'bir şeyi tesis etmek, kurmak' anlamında da kullanıldığını açıklar. Ayetteki 'vudıa', Kâbe'nin Allah tarafından insanlar için bir ibadet merkezi olarak tesis edildiğini gösterir."}]},{"word":"مُبَارَكًا","root":"ب ر ك","rootLatin":"b-r-k","meaning":"Kâbe'nin 'bereketli', 'uğurlu' ve 'faydalı' olduğunu, kendisinden hayır ve feyz yayıldığını ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'bereket' kelimesinin 'Allah'tan gelen ilahi hayrın artması ve devam etmesi' anlamına geldiğini belirtir. 'Mübareken' ise bu hayrın kendisinde bulunduğu, feyz ve bolluk kaynağı olan şeyi ifade eder. Ayette Kâbe'nin manevi ve maddi bereketin merkezi olduğunu vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'bereket' kavramının Kur'an'da ilahi bir lütuf ve kutsama olarak anlaşıldığını, 'mübarek' olanın ise bu ilahi lütfu taşıyan ve yayan olduğunu ifade eder. Kâbe'nin 'mübarek' oluşu, onun ilahi bir kutsamaya sahip olduğunu ve bu kutsamayı tüm âlemlere yaydığını gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'bereket'in 'hayrın çokluğu ve devamlılığı' olduğunu belirtir. 'Mübarek' ise bu hayrın kendisinde sabit olduğu ve başkalarına da ulaştığı şeydir. Kâbe'nin mübarek olması, onun ziyaretçilerine ve tüm insanlığa sürekli hayır ve fayda sağlaması anlamındadır."}]},{"word":"هُدًى","root":"ه د ي","rootLatin":"h-d-y","meaning":"Kâbe'nin tüm âlemler için 'doğru yolu gösteren', 'rehberlik eden' bir kaynak olduğunu ifade eder.","sources":[{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'hüdâ' kelimesinin 'doğru yolu göstermek, rehberlik etmek' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'hüden li'l-âlemîn' ifadesi, Kâbe'nin sadece bir ibadet yeri olmakla kalmayıp, aynı zamanda tüm insanlık için manevi bir rehberlik ve doğru yol kaynağı olduğunu vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'hüdâ' kavramının Kur'an'da genellikle Allah'ın insanlara gönderdiği ilahi rehberliği ifade ettiğini belirtir. Kâbe'nin 'hüdâ' olması, onun Allah'ın birliğini ve doğru yolu temsil eden sembolik bir merkez olduğunu, insanları tevhide ve hakikate yönlendirdiğini gösterir."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"İnne"},{"position":2,"translit":"evvele"},{"position":3,"translit":"beytin"},{"position":4,"translit":"vudi'a"},{"position":5,"translit":"linnâsi"},{"position":6,"translit":"lelleżî"},{"position":7,"translit":"bibekkete"},{"position":8,"translit":"mubâraken"},{"position":9,"translit":"vehuden"},{"position":10,"translit":"lil'âlemîn(e)"}]

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"Şüphesiz","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Nâsih harf"},{"position":2,"surface":"أَوَّلَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"ا-و-ل","rootLatin":"a-w-l","lemma":"أَوَّل","form":"Ef'al","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"ilk","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâsih harfin ismi","izafet":"Muzâf"},{"position":3,"surface":"بَيْتٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ي-ت","rootLatin":"b-y-t","lemma":"بَيْت","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"ev","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":4,"surface":"وُضِعَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"و-ض-ع","rootLatin":"w-d-ʿ","lemma":"وَضَعَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"konuldu, kuruldu","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":5,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":5,"surface":"النَّاسِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ن-س","rootLatin":"a-n-s","lemma":"نَاس","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"insanlar","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":6,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid (Lâm-ı İbtidâ)","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"elbette","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":6,"surface":"الَّذِى","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"الَّذِي","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için mahallen merfû","gloss":"o ki","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":7,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde, ile","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":7,"surface":"بَكَّةَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ك-ك","rootLatin":"b-k-k","lemma":"بَكَّة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr (gayr-ı munsarıf olduğu için fetha ile)","gloss":"Bekke (Mekke)","irabMarker":"gayr-ı munsarıf olduğu için fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":8,"surface":"مُبَارَكًا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mef'ûl","root":"ب-ر-ك","rootLatin":"b-r-k","lemma":"مُبَارَك","form":"Mufâ'ale","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"mübarek olarak","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Hâl"},{"position":9,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":9,"surface":"هُدًى","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ه-د-ي","rootLatin":"h-d-y","lemma":"هُدًى","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki kelimeye atfedildiği için mansûb","gloss":"bir hidayet","irabMarker":"takdîrî fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Ma'tûf"},{"position":10,"surface":"لِّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":10,"surface":"الْعَـٰلَمِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ل-م","rootLatin":"ʿ-l-m","lemma":"عَالَم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"âlemler","irabMarker":"yâ ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Feth Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Ali İmrân Sûresi 96. Âyetinde*
- **Feth Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Ali İmrân Sûresi 96. Âyetinde*
- **Kelime-i Tevhîd** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *3/96*
- **Kelime-i Tevhîd** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *3/96*
- **Kelime-i Tevhîd** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *3/96*
- **Kelime-i Tevhîd** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *3/96*
- **Kelime-i Tevhîd** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *3/96*