# Rûm Sûresi, 18. Âyet (30:18)

> وَلَهُ ٱلْحَمْدُ فِى ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ وَعَشِيًّا وَحِينَ تُظْهِرُونَ

*Velehu-lhamdu fî-ssemâvâti vel-ardi ve'aşiyyen vehîne tuzhirûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Göklerde ve yerde hamd O'na mahsustur. Gündüzün sonunda ve öğle vaktine girdiğinizde Allah'ı tespih edin.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/30/18

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Allah'a hamd etmenin ve O'nu tesbih etmenin evrensel ve zamansal boyutunu vurgulamaktadır. Özellikle 'hamd' ve 'aşiyyen' kavramları, Allah'ın yüceliğinin ve ibadetin sürekliliğinin altını çizmektedir.","keyConcepts":[{"word":"ٱلْحَمْدُ","root":"ح م د","rootLatin":"h-m-d","meaning":"Allah'a mahsus olan, övgü ve şükranın en üst derecesini ifade eden yüceltme.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hamd, bir nimete karşılık veya bir güzelliğe hayranlık duyarak yapılan övgüdür. Ayetteki 've lehu'l-hamd' ifadesi, tüm övgülerin ve şükranların yalnızca Allah'a ait olduğunu, O'nun zatında ve fiillerinde kemal sahibi olduğunu belirtir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Hamd, övgü ve şükranın birleşimidir. Allah'a nispet edildiğinde, O'nun kemal sıfatlarına ve ihsanlarına yönelik bir yüceltmedir. Ayetteki kullanımı, göklerde ve yerde her türlü övgünün ve şükrün yalnızca O'na layık olduğunu gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Hamd, Kur'an'da Allah'a yöneltilen en temel övgü biçimlerinden biridir. Şükürden farklı olarak, hamd hem nimetlere karşılık hem de Allah'ın zatî kemaline yönelik bir yüceltmedir. Bu ayette, hamdin evrensel bir gerçeklik olduğu ve tüm varlıklar tarafından O'na sunulduğu vurgulanır."}]},{"word":"ٱلسَّمَـٰوَٰتِ","root":"س م و","rootLatin":"s-m-w","meaning":"Yüksekte olan, gökler ve evrenin üst katmanları.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Semâvât, 'semâ' kelimesinin çoğuludur ve yüksek olan her şeyi ifade eder. Kur'an'da genellikle yedi kat gök anlamında kullanılır. Ayetteki 'fi's-semâvât' ifadesi, Allah'a olan hamdin sadece yeryüzüyle sınırlı olmadığını, tüm evreni kapsadığını gösterir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Semâvât, mecazi olarak da yüksek mertebeleri ve yüce alemleri ifade edebilir. Bu ayette, Allah'a olan hamdin sadece fiziksel göklerde değil, aynı zamanda manevi ve metafizik alemlerde de geçerli olduğunu vurgular."}]},{"word":"ٱلْأَرْضِ","root":"أ ر ض","rootLatin":"a-r-d","meaning":"Yeryüzü, üzerinde yaşadığımız gezegen.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Arz, yeryüzü demektir. Kur'an'da genellikle semâvât ile birlikte zikredilerek evrenin bütünlüğünü ifade eder. Ayetteki 've'l-ard' ifadesi, Allah'a olan hamdin göklerde olduğu gibi yeryüzünde de var olduğunu, O'nun hükümranlığının ve övgüye layık oluşunun evrensel olduğunu belirtir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Arz, üzerinde canlıların yaşadığı, bitkilerin bittiği yerdir. Ayetteki kullanımı, Allah'ın yaratıcılığının ve nimetlerinin yeryüzünde de tecelli ettiğini, dolayısıyla yeryüzündeki her şeyin O'na hamd ettiğini ifade eder."}]},{"word":"عَشِيًّا","root":"ع ش و","rootLatin":"a-ş-w","meaning":"Akşam vakti, günün son kısmı.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Aşiyy, günün son kısmı, güneşin batmaya başladığı vakittir. Ayetteki 'aşiyyen' ifadesi, akşam vaktinde Allah'ı tesbih etmenin ve O'na hamd etmenin önemini vurgular, bu vaktin ibadet için özel bir zaman dilimi olduğunu belirtir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Aşiyy, öğleden sonra güneşin batışına kadar olan süreyi kapsar. Bu ayette, 'aşiyyen' ve 'hîne tuzhirûn' (sabahladığınız vakit) ile birlikte zikredilerek, günün belirli vakitlerinde Allah'ı anmanın ve O'na ibadet etmenin gerekliliğini ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Aşiyy, günün son dilimi olup, genellikle akşam namazı vaktine işaret eder. Kur'an'da bu tür zaman ifadeleri, müminlerin belirli vakitlerde Allah'a yönelmesini teşvik eder ve ibadetin düzenliliğini vurgular."}]},{"word":"تُظْهِرُونَ","root":"ظ ه ر","rootLatin":"z-h-r","meaning":"Sabahlamak, sabah vaktine girmek.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Tuzhirûn, 'zahr' kökünden gelir ve 'zuhur' yani ortaya çıkmak, görünmek anlamındadır. Burada ise mecazi olarak 'sabah vaktine girmek' anlamında kullanılmıştır, zira sabah vakti günün ortaya çıktığı zamandır. Ayetteki kullanımı, sabah vaktinde de Allah'ı tesbih etmenin gerekliliğini ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Zuhur, bir şeyin belirginleşmesi, açığa çıkmasıdır. 'Hîne tuzhirûn' ifadesi, sabah vaktinin belirginleştiği, günün aydınlandığı zamanı ifade eder. Bu, sabah namazı vaktine işaret eder ve müminlerin bu vakitte de Allah'ı anmasını emreder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["zikir","namaz","tevhid"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"و","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"لَهُ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":1,"surface":"هُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"O'na"},{"position":2,"surface":"ٱلْحَمْدُ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ح-م-د","rootLatin":"h-m-d","lemma":"حَمْد","form":"-","features":{"number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"hamd"},{"position":3,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"içinde"},{"position":4,"surface":"ٱلسَّمَـٰوَٰتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-م-و","rootLatin":"s-m-w","lemma":"سَمَاء","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"göklerde"},{"position":5,"surface":"و","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":5,"surface":"ٱلْأَرْضِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ر-ض","rootLatin":"ʾ-r-ḍ","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki mecrûr isme atfedildiği için mecrûr","gloss":"yerde"},{"position":6,"surface":"و","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":6,"surface":"عَشِيًّۭا","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"ع-ش-و","rootLatin":"ʿ-š-w","lemma":"عَشِيّ","form":"-","features":{"number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Zarf-ı zaman olduğu için mansûb","gloss":"akşamleyin"},{"position":7,"surface":"و","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":7,"surface":"حِينَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"ح-ي-ن","rootLatin":"ḥ-y-n","lemma":"حِين","form":"-","features":{"number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Zarf-ı zaman olduğu için mansûb","gloss":"zaman"},{"position":8,"surface":"تُظْهِرُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ظ-ه-ر","rootLatin":"ẓ-h-r","lemma":"أَظْهَرَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"öğle vaktine girersiniz"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *30/18*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *30/18*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *Rûm, 30/18*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *Rûm, 30/18*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *30/18*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *30/18*
- **Rûm Sûresi** · *30/18*
- **Rûm Sûresi** · *30/18*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *30/18*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *30/18*
- **Rûm Sûresi** · *30/18*
- **Rûm Sûresi** · *30/18*