# Rûm Sûresi, 19. Âyet (30:19)

> يُخْرِجُ ٱلْحَىَّ مِنَ ٱلْمَيِّتِ وَيُخْرِجُ ٱلْمَيِّتَ مِنَ ٱلْحَىِّ وَيُحْىِ ٱلْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا ۚ وَكَذَٰلِكَ تُخْرَجُونَ

*Yuḣricu-lhayye mine-lmeyyiti veyuḣricu-lmeyyite mine-lhayyi veyuhyî-l-arda ba'de mevtihâ(c) vekeżâlike tuḣracûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Allah, diriyi ölüden çıkarır, ölüyü de diriden çıkarır. Ölümünden sonra yeryüzünü diriltir. Siz de (mezarlarınızdan) işte böyle çıkarılacaksınız.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/30/19

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Allah'ın kudretini ve yaratma döngüsünü, özellikle yaşam ve ölüm arasındaki dönüşümü vurgular. Dilbilimsel olarak, 'çıkarmak', 'canlandırmak' ve 'ölüm' gibi temel kavramlar üzerinden evrensel bir diriliş mesajı verir.","keyConcepts":[{"word":"يُخْرِجُ","root":"خ ر ج","rootLatin":"h-r-c","meaning":"Bir şeyi bir yerden dışarı çıkarmak, ortaya çıkarmak veya meydana getirmek anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hurûc' kelimesinin bir şeyin bulunduğu yerden ayrılması anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'yuhricu' (çıkarır) fiili, Allah'ın ölüden diriyi ve diriden ölüyü yaratma kudretini, yani bir halden başka bir hale geçişi ifade eder. Bu, cansızdan canlıyı, canlıdan cansızı var etme mucizesidir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'yuhricu' fiilini mecazi anlamda 'yaratır' veya 'meydana getirir' olarak açıklar. Ayetteki kullanımı, Allah'ın kudretiyle varlıkları birbirlerinden türetmesini, yani ölüden diriyi ve diriden ölüyü var etmesini mecazi bir ifadeyle anlatır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'hurûc' kökünün Kur'an'da genellikle bir şeyin bir yerden ayrılması veya ortaya çıkması anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayette ise, Allah'ın yaratıcı gücünün bir tezahürü olarak, zıtların birbirlerinden nasıl var edildiğini, yani ölüden dirinin ve diriden ölünün çıkarılmasını ifade eder."}]},{"word":"ٱلْحَىَّ","root":"ح ي ي","rootLatin":"h-y-y","meaning":"Canlı, diri olan, hayat sahibi varlık anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hayat' kelimesinin zıddı 'mevt' (ölüm) olduğunu ve canlılık, dirilik anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'el-hayy' (diri), Allah'ın kudretiyle var edilen, yaşam belirtileri gösteren her türlü canlıyı, bitkiden hayvana ve insana kadar kapsar."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'hayat' kavramının Kur'an'da sadece biyolojik canlılığı değil, aynı zamanda manevi diriliği ve Allah'ın varlığının bir tezahürü olarak da kullanıldığını ifade eder. Bu ayette ise, 'el-hayy' kelimesi, Allah'ın ölüden var ettiği somut canlı varlıkları temsil eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'hayat'ın varlığın bir niteliği olduğunu ve hareket, büyüme, hissetme gibi özelliklerle tezahür ettiğini belirtir. Ayetteki 'el-hayy', Allah'ın ölüden çıkardığı, yani cansız maddeden veya ölü bir halden var ettiği canlı varlıkları ifade eder."}]},{"word":"ٱلْمَيِّتِ","root":"م و ت","rootLatin":"m-w-t","meaning":"Ölü, cansız, hayatını yitirmiş varlık veya durum anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'mevt' kelimesinin 'hayat'ın zıddı olduğunu ve canın bedenden ayrılmasıyla oluşan durumu ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'el-meyyit' (ölü), hem cansız maddeyi (toprak gibi) hem de hayatını yitirmiş varlıkları kapsar, Allah'ın onlardan diriyi çıkarma kudretini gösterir."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'el-meyyit' kelimesinin Kur'an'da farklı bağlamlarda kullanıldığını, bu ayette ise cansız toprağı veya tohumu, yani hayat belirtisi göstermeyen şeyi ifade ettiğini belirtir. Allah'ın bu 'ölü'den 'diri'yi (bitkileri) çıkarması, O'nun yaratma gücünün bir delilidir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'mevt'in farklı türleri olduğunu ve bu ayetteki 'el-meyyit'in, hayatın yokluğu veya canlılığın sona ermesi anlamına geldiğini ifade eder. Allah'ın ölüden diriyi çıkarması, cansız maddeden canlı varlıkları yaratma mucizesini vurgular."}]},{"word":"تُخْرَجُونَ","root":"خ ر ج","rootLatin":"h-r-c","meaning":"Sizin de diriltilip kabirlerinizden çıkarılacağınız anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hurûc' kelimesinin bir yerden çıkmak anlamına geldiğini ve bu ayetteki 'tuhrecûn' (çıkarılacaksınız) fiilinin, kıyamet günü insanların kabirlerinden diriltilerek çıkarılmasını ifade ettiğini belirtir. Bu, Allah'ın ölüden diriyi çıkarma kudretinin bir benzeri olarak sunulur."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'tuhrecûn' fiilinin meçhul yapısının, bu eylemin Allah tarafından gerçekleştirileceğini ve insanların bu konuda pasif olduğunu gösterdiğini açıklar. Ayetteki bağlamda, yeryüzünün ölümünden sonra canlandırılması gibi, insanların da ölümden sonra diriltilip çıkarılacağını vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'hurûc' kelimesinin ahiret bağlamında sıkça kullanıldığını ve dirilişin bir parçası olarak kabirlerden çıkışı ifade ettiğini belirtir. Bu ayetteki 'tuhrecûn', Allah'ın yaratma ve diriltme gücünün bir kanıtı olarak, insanların da yeniden hayata döndürüleceğini vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["dirilis","yaratilis","tabiat-ayetleri","tevhid"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"يُخْرِجُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"خ-ر-ج","rootLatin":"kh-r-j","lemma":"أَخْرَجَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"çıkarır"},{"position":2,"surface":"ٱلْحَىَّ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ح-ي-ي","rootLatin":"h-y-y","lemma":"حَيّ","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"diriyi"},{"position":3,"surface":"مِنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-den"},{"position":4,"surface":"ٱلْمَيِّتِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"م-و-ت","rootLatin":"m-w-t","lemma":"مَيِّت","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ölüden"},{"position":5,"surface":"وَيُخْرِجُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"خ-ر-ج","rootLatin":"kh-r-j","lemma":"أَخْرَجَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Önceki fiile atfedildiği için merfû","gloss":"ve çıkarır"},{"position":6,"surface":"ٱلْمَيِّتَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"م-و-ت","rootLatin":"m-w-t","lemma":"مَيِّت","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"ölüyü"},{"position":7,"surface":"مِنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-den"},{"position":8,"surface":"ٱلْحَىِّ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ح-ي-ي","rootLatin":"h-y-y","lemma":"حَيّ","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"diriden"},{"position":9,"surface":"وَيُحْىِ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ح-ي-ي","rootLatin":"h-y-y","lemma":"أَحْيَا","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Önceki fiile atfedildiği için merfû (takdirî i'râb)","gloss":"ve canlandırır"},{"position":10,"surface":"ٱلْأَرْضَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ر-ض","rootLatin":"a-r-d","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"yeryüzünü"},{"position":11,"surface":"بَعْدَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"ب-ع-د","rootLatin":"b-'-d","lemma":"بَعْد","form":"-","features":{"irab":"Mansûb"},"irabReason":"Zarf olduğu için mansûb","gloss":"sonra"},{"position":12,"surface":"مَوْتِهَا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"م-و-ت","rootLatin":"m-w-t","lemma":"مَوْت","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"ölümünden"},{"position":12,"surface":"هَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":13,"surface":"وَكَذَٰلِكَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":13,"surface":"كَذَٰلِكَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ذَٰلِكَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"İsm-i işaret olduğu için mebnî","gloss":"böylece"},{"position":14,"surface":"تُخْرَجُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"خ-ر-ج","rootLatin":"kh-r-j","lemma":"أُخْرِجَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Meçhul","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû (ef'âl-i hamse)","gloss":"diriltileceksiniz"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Rûm Sûresi** · *30/19*
- **Rûm Sûresi** · *30/19*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *30/19*
- **Rûm Sûresi** · *30/19*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *30/19*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *30/19*
- **Rûm Sûresi** · *30/19*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *30/19*
- **Kasas Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *30/19*
- **Kasas Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *30/19*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *Rûm, 39/19*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *Rûm, 39/19*