# Rûm Sûresi, 23. Âyet (30:23)

> وَمِنْ ءَايَـٰتِهِۦ مَنَامُكُم بِٱلَّيْلِ وَٱلنَّهَارِ وَٱبْتِغَآؤُكُم مِّن فَضْلِهِۦٓ ۚ إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَـَٔايَـٰتٍ لِّقَوْمٍ يَسْمَعُونَ

*Vemin âyâtihi menâmukum billeyli ve-nnehâri vebtiġâukum min fadlih(i)(c) inne fî żâlike leâyâtin likavmin yesme'ûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Geceleyin uyumanız ve gündüzün O'nun lütfundan istemeniz de O'nun (varlığının ve kudretinin) delillerindendir. Şüphesiz bunda işiten bir toplum için ibretler vardır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/30/23

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Rûm Suresi 23. ayet, Allah'ın varlığının ve kudretinin delillerini, insanın gece uyuması ve gündüz rızık arayışı üzerinden sunmaktadır. Ayet, bu doğal döngülerin ve insanın temel ihtiyaçlarının, düşünen ve işiten bir topluluk için derin anlamlar taşıdığını vurgular.","keyConcepts":[{"word":"ءَايَـٰتِهِۦ","root":"أ ي ي","rootLatin":"e-y-y","meaning":"Allah'ın varlığına, kudretine ve birliğine işaret eden deliller, alametler ve mucizelerdir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Âyet, 'açık alamet, işaret' anlamına gelir. Allah'ın varlığına ve kudretine delalet eden her şeye 'ayet' denir. Bu ayetteki 'âyâtihî' ifadesi, Allah'ın yaratmadaki eşsizliğini ve birliğini gösteren, üzerinde düşünülmesi gereken açık delilleri ifade eder. (el-Müfredât, s. 91)"},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'ayet' kavramı, genellikle Allah'ın varlığını ve kudretini gösteren 'işaretler' veya 'mucizeler' anlamında kullanılır. Bu ayetteki 'âyâtihî', Allah'ın yaratılıştaki düzenini ve insan hayatındaki döngüleri (uyku ve rızık arayışı) birer delil olarak sunar. (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar, s. 120)"}]},{"word":"مَنَامُكُم","root":"ن و م","rootLatin":"n-v-m","meaning":"Geceleyin gerçekleşen uyku hali, dinlenme ve bilinçsizlik durumudur.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Menâm, 'uyku' demektir. Bu ayette, geceleyin uyumanın, Allah'ın insanlara bahşettiği bir rahmet ve dinlenme vesilesi olduğu, aynı zamanda O'nun kudretinin bir delili olduğu vurgulanır. (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân, s. 350)"},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Menâm, 'uyku' anlamına gelir. Ayetteki kullanımı, gece vaktinin dinlenmeye ve uykuya ayrılmasının, Allah'ın yaratılışındaki hikmet ve düzenin bir parçası olduğunu gösterir. (Mecâzü'l-Kur'ân, c. 2, s. 165)"}]},{"word":"ٱبْتِغَآؤُكُم","root":"ب غ ي","rootLatin":"b-ğ-y","meaning":"Allah'ın lütfundan rızık ve geçim kaynağı arayışı, çaba gösterme ve talep etme eylemidir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbtiğâ, 'bir şeyi istemek, aramak, talep etmek' anlamına gelir. Bu ayette, gündüz vakti Allah'ın lütfundan rızık arayışının, insanın yaşamını sürdürmesi için gösterdiği çabayı ve bu çabanın Allah'ın bir nimeti olduğunu ifade eder. (el-Müfredât, s. 125)"},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"İbtiğâ, 'bir şeye yönelmek, onu elde etmeye çalışmak' demektir. Ayetteki 'ibtigâüküm min fadlihî', insanların geçimlerini temin etmek için gösterdikleri meşru çabaları ve bu çabaların Allah'ın ihsanı ile mümkün olduğunu belirtir. (Basâiru Zevi't-Temyîz, c. 1, s. 250)"}]},{"word":"فَضْلِهِۦٓ","root":"ف ض ل","rootLatin":"f-d-l","meaning":"Allah'ın kullarına karşılıksız olarak bahşettiği nimetler, ihsanlar ve lütuflardır.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Fadl, 'fazlalık, ihsan, lütuf' demektir. Ayetteki 'min fadlihî' ifadesi, rızkın ve geçim kaynaklarının Allah'ın bir lütfu olduğunu, insanın çabasının yanı sıra ilahi bir ihsanla gerçekleştiğini vurgular. (Nüzhetü'l-Kulûb, s. 300)"},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Fadl, 'bir şeyin aslına eklenen fazlalık, iyilik ve ihsan' olarak tanımlanır. Bu ayette, Allah'ın 'fazlından' rızık arayışı, rızkın sadece insanın emeğiyle değil, aynı zamanda Allah'ın cömertliği ve lütfuyla elde edildiğini gösterir. (el-Külliyyât, s. 680)"}]},{"word":"يَسْمَعُونَ","root":"س م ع","rootLatin":"s-m-'-","meaning":"Sadece işitmekle kalmayıp, duyduklarını anlayan, idrak eden ve onlardan ders çıkaran kimselerdir.","sources":[{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semâ', 'işitmek' demektir. Ancak Kur'an'da sıkça 'anlamak, idrak etmek ve öğüt almak' anlamında kullanılır. Bu ayetteki 'yesme'ûne', sadece fiziksel olarak duyanları değil, aynı zamanda bu ayetlerdeki delilleri anlayıp onlardan ibret alanları ifade eder. (Umdetü'l-Huffâz, c. 1, s. 450)"},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Kur'an'da 'semâ'' fiili, çoğu zaman 'işitmek ve idrak etmek' anlamlarının birleşimiyle kullanılır. 'Yesme'ûne' ifadesi, Allah'ın ayetlerini sadece kulaklarıyla değil, kalpleriyle de dinleyip, onlardan ders çıkarabilen, düşünen ve tefekkür eden bir topluluğu işaret eder. (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi, s. 210)"}]}]}

## Tefsir

{"topics":["tabiat-ayetleri","rizik","yaratilis"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"مِنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-den, -dan"},{"position":2,"surface":"ءَايَـٰتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ء-ي-ي","rootLatin":"a-y-y","lemma":"آيَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ayetleri, delilleri"},{"position":2,"surface":"هِۦ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"O'nun"},{"position":3,"surface":"مَنَامُ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ن-و-م","rootLatin":"n-w-m","lemma":"مَنَام","form":"Mef'al","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû (muahhar mübteda)","gloss":"uyumanız"},{"position":3,"surface":"كُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":4,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ile, -de"},{"position":4,"surface":"ٱلَّيْلِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ل-ي-ل","rootLatin":"l-y-l","lemma":"لَيْل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"gece"},{"position":5,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":5,"surface":"ٱلنَّهَارِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ه-ر","rootLatin":"n-h-r","lemma":"نَهَار","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki mecrûr isme atfedildiği için mecrûr","gloss":"gündüz"},{"position":6,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":6,"surface":"ٱبْتِغَآؤُ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ب-غ-ي","rootLatin":"b-g-y","lemma":"اِبْتِغَاء","form":"İfti'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki merfû isme atfedildiği için merfû","gloss":"aramanız"},{"position":6,"surface":"كُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":7,"surface":"مِّن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-den, -dan"},{"position":8,"surface":"فَضْلِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ف-ض-ل","rootLatin":"f-d-l","lemma":"فَضْل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"lütfundan"},{"position":8,"surface":"هِۦ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"O'nun"},{"position":9,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Müşebbehe Bil-Fiil","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"şüphesiz"},{"position":10,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"içinde"},{"position":11,"surface":"ذَٰلِكَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ذَٰلِكَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bunda"},{"position":12,"surface":"لَـَٔايَـٰتٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ء-ي-ي","rootLatin":"a-y-y","lemma":"آيَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb (muahhar isim)","gloss":"elbette ayetler vardır"},{"position":13,"surface":"لِّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":13,"surface":"قَوْمٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"قَوْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bir kavim için"},{"position":14,"surface":"يَسْمَعُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"س-م-ع","rootLatin":"s-m-ʿ","lemma":"سَمِعَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"işitenler"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Zümer Sûresi** · *30/23*
- **Zümer Sûresi** · *30/23*
- **Rûm Sûresi** · *30/23*
- **Rûm Sûresi** · *30/23*
- **Rûm Sûresi** · *30/23*