# Rûm Sûresi, 28. Âyet (30:28)

> ضَرَبَ لَكُم مَّثَلًا مِّنْ أَنفُسِكُمْ ۖ هَل لَّكُم مِّن مَّا مَلَكَتْ أَيْمَـٰنُكُم مِّن شُرَكَآءَ فِى مَا رَزَقْنَـٰكُمْ فَأَنتُمْ فِيهِ سَوَآءٌ تَخَافُونَهُمْ كَخِيفَتِكُمْ أَنفُسَكُمْ ۚ كَذَٰلِكَ نُفَصِّلُ ٱلْـَٔايَـٰتِ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ

*Darabe lekum meśelen min enfusikum(s) hel lekum mimmâ meleket eymânukum min şurakâe fî mâ razeknâkum feentum fîhi sevâun teḣâfûnehum keḣîfetikum enfusekum(c) keżâlike nufassilu-l-âyâti likavmin ya'kilûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Allah, size kendinizden şöyle bir örnek getirdi: Kölelerinizden, verdiğimiz rızıklarda sizinle eşit haklara sahip olan ve birbirinizden çekindiğiniz gibi kendilerinden çekindiğiniz ortaklarınız var mı? Düşünen bir topluluk için ayetleri böyle ayrı ayrı açıklıyoruz.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/30/28

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Allah'ın insanlara kendi içlerinden bir misal vererek, ortak koşmanın mantıksızlığını ve Allah'ın mutlak üstünlüğünü vurgulamaktadır. Anahtar kavramlar, 'misal verme', 'mülkiyet', 'ortaklık' ve 'akletme' etrafında dönerek, tevhid inancının temelini oluşturan ilahi kudret ve insan acziyetini karşılaştırmalı bir şekilde sunar.","keyConcepts":[{"word":"ضَرَبَ","root":"ض-ر-ب","rootLatin":"d-r-b","meaning":"Bu bağlamda 'misal vermek', 'örnek sunmak' anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'darabe' fiilinin asıl anlamının 'bir şeyi diğerine vurmak' olduğunu belirtir. Ancak mecazi olarak 'misal vermek', 'benzetme yapmak' anlamında da kullanıldığını, ayetteki 'darabe meselen' ifadesinin 'bir misal ortaya koymak, bir örnek sunmak' manasına geldiğini açıklar. Bu, soyut bir fikri somut bir örnekle açıklama yöntemidir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'darabe meselen' ifadesinin Kur'an'da sıkça kullanılan bir deyim olduğunu ve 'bir şeyi açıklamak, bir örnekle izah etmek' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki kullanımıyla, Allah'ın insanlara kendi hayatlarından bir örnekle hakikati idrak etmelerini sağladığını vurgular."}]},{"word":"مَثَلًا","root":"م-ث-ل","rootLatin":"m-s-l","meaning":"Bu ayette 'misal', 'örnek' veya 'benzetme' anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'mesel' kelimesinin 'benzerlik, örnek, ibret alınacak şey' gibi anlamlara geldiğini ifade eder. Ayetteki 'darabe lekum meselen' ifadesiyle, Allah'ın insanlara kendi durumlarından yola çıkarak, ilahi hakikati anlamaları için bir kıyaslama sunduğunu belirtir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'mesel' kavramının Kur'an'da soyut gerçekleri somutlaştırmak ve anlaşılır kılmak için kullanılan önemli bir retorik araç olduğunu vurgular. Bu ayetteki 'mesel', Allah'ın mutlak mülkiyetini ve ortak kabul etmezliğini, insanların kendi aralarındaki mülkiyet ve ortaklık ilişkileri üzerinden idrak etmelerini sağlayan bir benzetmedir."}]},{"word":"مَلَكَتْ","root":"م-ل-ك","rootLatin":"m-l-k","meaning":"Burada 'sahip olmak', 'mülkiyetinde bulundurmak' anlamındadır ve özellikle köleler üzerindeki sahipliği ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'mülk' kelimesinin 'bir şey üzerinde tasarruf yetkisine sahip olmak' anlamına geldiğini belirtir. 'Meleket eymânukum' ifadesi ise, 'sağ ellerinizin sahip olduğu', yani 'köleleriniz' anlamına gelir. Ayette bu ifade, insanların kendi mülkiyetlerindeki varlıklar üzerindeki tam yetkilerini vurgulayarak, Allah'ın evren üzerindeki mutlak mülkiyetine bir gönderme yapar."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'mülk' kavramının hem maddi hem de manevi sahipliği kapsadığını açıklar. Ayetteki 'meleket eymânukum' ifadesi, o dönemdeki toplumsal yapıda kölelerin efendilerinin tam mülkiyetinde olduğunu ve efendilerin onlarla rızıklarını paylaşma konusundaki isteksizliklerini örnek göstererek, Allah'ın mutlak mülkiyetini ve ortak kabul etmezliğini pekiştirir."}]},{"word":"شُرَكَآءَ","root":"ش-ر-ك","rootLatin":"ş-r-k","meaning":"Bu ayette 'ortaklar', 'hissedarlar' anlamında kullanılmıştır ve özellikle Allah'a ortak koşma fikrinin reddini ima eder.","sources":[{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'şerik' kelimesinin 'bir işte veya mülkte ortak olan kişi' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'şurekâ' ifadesi, insanların kendi köleleriyle rızıklarını eşit paylaşmaya yanaşmamaları örneği üzerinden, Allah'ın mülkünde ve kudretinde ortak kabul etmesinin ne kadar absürt olduğunu vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'şirk' ve türevlerinin Kur'an'da tevhidin zıddı olarak kullanıldığını ve Allah'ın mutlak birliğini bozan her türlü ortaklık fikrini reddettiğini ifade eder. Bu ayetteki 'şurekâ' kelimesi, insanların kendi mülkiyetlerindeki varlıklarla bile ortaklık kurmaktan kaçınırken, Allah'a ortak koşmalarının mantıksızlığını ortaya koyar."}]},{"word":"يَعْقِلُونَ","root":"ع-ق-ل","rootLatin":"a-k-l","meaning":"Bu bağlamda 'akletmek', 'düşünmek', 'anlamak' ve 'idrak etmek' anlamlarına gelir.","sources":[{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'akl' kelimesinin 'bir şeyi bağlamak, kavramak' anlamından türediğini ve mecazi olarak 'idrak etmek, düşünmek, anlamak' manasına geldiğini belirtir. Ayetteki 'ya'kılûn' ifadesi, Allah'ın sunduğu bu misali doğru bir şekilde değerlendirip, ondan ders çıkarabilecek, akıl sahibi kimselere hitap ettiğini gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'akl' kavramının Kur'an'da sadece entelektüel bir yetenek değil, aynı zamanda doğruyu yanlıştan ayırma, ilahi mesajı anlama ve ona göre hareket etme kapasitesi olduğunu vurgular. Ayetteki 'ya'kılûn' ifadesi, bu misalin ancak aklını kullananlar tarafından anlaşılabileceğini ve tevhidin mantıksal temelini idrak edebileceklerini belirtir."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Rûm Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *30/28*
- **Rûm Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *30/28*
- **Rûm Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *30/28*
- **Rûm Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *30/28*