# Rûm Sûresi, 39. Âyet (30:39)

> وَمَآ ءَاتَيْتُم مِّن رِّبًا لِّيَرْبُوَا۟ فِىٓ أَمْوَٰلِ ٱلنَّاسِ فَلَا يَرْبُوا۟ عِندَ ٱللَّهِ ۖ وَمَآ ءَاتَيْتُم مِّن زَكَوٰةٍ تُرِيدُونَ وَجْهَ ٱللَّهِ فَأُو۟لَـٰٓئِكَ هُمُ ٱلْمُضْعِفُونَ

*Vemâ âteytum min riben liyerbuve fî emvâli-nnâsi felâ yerbû ‘inda(A)llâh(i)(s) vemâ âteytum min zekâtin turîdûne vecha(A)llâhi feulâ-ike humu-lmud'ifûn(e)*

**Meal (Diyanet):** İnsanların malları içinde artsın diye faizle her ne verirseniz, Allah katında artmaz. Ama Allah'ın hoşnutluğunu isteyerek her ne zekat verirseniz; işte bunu yapanlar sevaplarını kat kat arttıranlardır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/30/39

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, faizin ve zekatın Allah katındaki değerini karşılaştırmaktadır. 'Riba' kelimesiyle faizin bereketsizliği, 'zekat' kelimesiyle ise Allah rızası için verilenin katlanarak artacağı vurgulanmaktadır. Ayet, ekonomik davranışların uhrevi sonuçlarını dilbilimsel bir derinlikle ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"رِّبًا","root":"ر ب و","rootLatin":"r-b-v","meaning":"İnsanların malları içinde artsın diye verilen, Allah katında bereketi olmayan fazlalık, faiz.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'riba' kelimesinin asıl anlamının 'fazlalık, artış' olduğunu belirtir. Ayetteki kullanımıyla, bir malın karşılığında alınan haksız fazlalığı ifade eder ve bu fazlalığın Allah katında bir bereket veya sevap artışı sağlamayacağını vurgular. (el-Müfredât, s. 341)"},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'riba'yı 'ziyade' (artış) olarak açıklar. Ayetteki 'liyerbuve' ifadesiyle birlikte, insanların kendi mallarını artırmak amacıyla yaptıkları bu işlemin, Allah nezdinde bir artışa yol açmayacağını, aksine bereketsizliğe neden olacağını belirtir. (Mecâzü'l-Kur'ân, c. 2, s. 104)"},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'riba'nın Kur'an'daki temel anlamının 'faiz' olduğunu ve İslam öncesi Arap toplumunda yaygın olan bir ekonomik uygulama olduğunu belirtir. Ayetteki bağlamda, bu uygulamanın Allah'ın rızasına aykırı olduğu ve uhrevi bir karşılığı olmadığı vurgulanır. (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar, s. 202-205)"}]},{"word":"لِّيَرْبُوَا۟","root":"ر ب و","rootLatin":"r-b-v","meaning":"Artsın, çoğalsın diye; faizin insanların mallarında artış sağlaması amacı.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'liyerbuve' fiilinin 'artmak, çoğalmak' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki kullanımıyla, insanların faiz yoluyla kendi mallarını artırma beklentisini ifade eder, ancak bu beklentinin Allah katında gerçekleşmeyeceği vurgulanır. (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân, s. 331)"},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'r-b-v' kökünden türeyen 'yerbuve' fiilinin 'yükselmek, artmak, büyümek' anlamlarını taşıdığını açıklar. Ayetteki bağlamda, faiz yoluyla elde edilen maddi artışın görünüşte bir büyüme olsa da, manevi ve uhrevi açıdan bir değer taşımadığını ifade eder. (Basâiru Zevi't-Temyîz, c. 3, s. 102)"}]},{"word":"زَكَوٰةٍ","root":"ز ك و","rootLatin":"z-k-v","meaning":"Allah'ın rızasını dileyerek verilen sadaka, arındırıcı ve bereketlendirici bağış.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'zekat' kelimesinin asıl anlamının 'büyüme, artış, bereket ve temizlik' olduğunu belirtir. Ayetteki kullanımıyla, Allah rızası için verilen malın hem malı temizlediğini hem de Allah katında sevabını artırdığını ifade eder. (el-Müfredât, s. 213)"},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"el-Kefevî, 'zekat'ın hem 'temizlik' hem de 'bereket' anlamlarını içerdiğini belirtir. Ayetteki 'türîdûne vechellah' (Allah'ın rızasını dileyerek) ifadesiyle birlikte, bu bağışın sadece maddi bir yardım olmaktan öte, manevi bir arınma ve Allah katında katlanarak artan bir sevap kaynağı olduğunu vurgular. (el-Külliyyât, s. 496)"},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'zekat'ın Kur'an'daki kullanımının, hem maddi arınma hem de manevi gelişimle ilişkili olduğunu belirtir. Bu ayette, faizin aksine, zekatın Allah katında gerçek bir artış ve bereket getiren bir eylem olarak sunulduğunu ifade eder. (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi, s. 187)"}]},{"word":"وَجْهَ","root":"و ج ه","rootLatin":"v-c-h","meaning":"Allah'ın rızası, hoşnutluğu, O'nun zatı.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'vech' kelimesinin asıl anlamının 'yüz' olduğunu, ancak mecazi olarak 'zat, yön, niyet' gibi anlamlara geldiğini belirtir. Ayetteki 'vechellah' ifadesiyle, yapılan eylemin sadece Allah'ın rızasını kazanma niyetiyle yapıldığını, başka bir beklenti taşımadığını vurgular. (el-Müfredât, s. 521)"},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'vechellah' terkibinin 'Allah'ın rızası, O'nun zatı için' anlamına geldiğini açıklar. Bu ayette, zekatın kabul edilebilirliğinin ve bereketinin temel şartının, onu sadece Allah'ın hoşnutluğunu gözeterek vermek olduğunu belirtir. (Umdetü'l-Huffâz, c. 4, s. 136)"}]},{"word":"ٱلْمُضْعِفُونَ","root":"ض ع ف","rootLatin":"d-'-f","meaning":"Sevaplarını kat kat artıranlar, Allah katında karşılığı katlananlar.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'el-mud'ifûn' kelimesinin 'kat kat artıranlar, çoğaltanlar' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki bağlamda, Allah rızası için zekat verenlerin sevaplarının Allah tarafından katlanarak artırılacağını, yani karşılığının misliyle verileceğini ifade eder. (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân, s. 332)"},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"es-Sicistânî, 'el-mud'ifûn' kelimesinin 'Allah'ın sevabını kat kat artıranlar' olarak açıklar. Bu, zekat verenlerin kendi mallarını değil, Allah'ın onlara vereceği ecri ve bereketi artırdıkları anlamına gelir. (Nüzhetü'l-Kulûb, s. 287)"},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'd-'-f' kökünden türeyen 'mud'if' isminin 'katlayan, çoğaltan' anlamını taşıdığını belirtir. Ayetteki kullanımıyla, Allah'ın rızası için verilen zekatın, verenin sevabını ve bereketini katlayarak artıracağını, böylece faizin aksine gerçek bir kazanç sağlayacağını vurgular. (Basâiru Zevi't-Temyîz, c. 3, s. 408)"}]}]}

## Tefsir

{"topics":["ticaret-faiz","zekat-infak","ahiret-mukafat","helal-haram"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَمَآ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"مَآ","pos":"harf","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî olduğu için mahallen merfû (mübteda)","gloss":"her ne"},{"position":2,"surface":"ءَاتَيْتُم","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ء-ت-ي","rootLatin":"a-t-y","lemma":"إِيتَاء","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"verdiniz"},{"position":3,"surface":"مِّن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":4,"surface":"رِّبًۭا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ر-ب-و","rootLatin":"r-b-w","lemma":"رِبًا","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"faiz"},{"position":5,"surface":"لِّيَرْبُوَا۟","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer (Ta'lil)","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":5,"surface":"يَرْبُوَا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ر-ب-و","rootLatin":"r-b-w","lemma":"رَبَا","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Nasb edatı (lam-ı ta'lil) ile geldiği için mansûb","gloss":"artsın"},{"position":6,"surface":"فِىٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":7,"surface":"أَمْوَٰلِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-و-ل","rootLatin":"m-w-l","lemma":"مَال","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"malları"},{"position":8,"surface":"ٱلنَّاسِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ن-س","rootLatin":"a-n-s","lemma":"نَاس","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"insanların"},{"position":9,"surface":"فَلَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"o halde"},{"position":9,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nefy harfi olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":10,"surface":"يَرْبُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ر-ب-و","rootLatin":"r-b-w","lemma":"رَبَا","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"artmaz"},{"position":11,"surface":"عِندَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Mekan","root":"ع-ن-د","rootLatin":"'-n-d","lemma":"عِنْدَ","form":"-","features":{"irab":"Mansûb"},"irabReason":"Zarf olduğu için mansûb","gloss":"katında"},{"position":12,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah'ın"},{"position":13,"surface":"وَمَآ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":13,"surface":"مَآ","pos":"harf","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî olduğu için mahallen merfû (mübteda)","gloss":"her ne"},{"position":14,"surface":"ءَاتَيْتُم","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ء-ت-ي","rootLatin":"a-t-y","lemma":"إِيتَاء","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"verdiniz"},{"position":15,"surface":"مِّن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":16,"surface":"زَكَوٰةٍۢ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ز-ك-و","rootLatin":"z-k-w","lemma":"زَكَاة","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"zekat"},{"position":17,"surface":"تُرِيدُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ر-و-د","rootLatin":"r-w-d","lemma":"إِرَادَة","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"diliyorsunuz"},{"position":18,"surface":"وَجْهَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"و-ج-ه","rootLatin":"w-j-h","lemma":"وَجْه","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"yüzünü"},{"position":19,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah'ın"},{"position":20,"surface":"فَأُو۟لَـٰٓئِكَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"işte"},{"position":20,"surface":"أُو۟لَـٰٓئِكَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أُولَٰئِكَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî olduğu için mahallen merfû (mübteda)","gloss":"onlar"},{"position":21,"surface":"هُمُ","pos":"zamir","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Fasıl zamiri olduğu için mebnî","gloss":"onlar"},{"position":22,"surface":"ٱلْمُضْعِفُونَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ض-ع-ف","rootLatin":"d-'-f","lemma":"مُضْعِف","form":"İf'âl","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû","gender":"Müzekker","number":"Cemi"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"kat kat artıranlar"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Rûm Sûresi** · *30/39*
- **Rûm Sûresi** · *30/39*
- **Rûm Sûresi** · *30/39*
- **Rûm Sûresi** · *30/39*
- **Zekât ve İnfâk** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *30/39*
- **Zekât ve İnfâk** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *30/39*