# Lokmân Sûresi, 13. Âyet (31:13)

> وَإِذْ قَالَ لُقْمَـٰنُ لِٱبْنِهِۦ وَهُوَ يَعِظُهُۥ يَـٰبُنَىَّ لَا تُشْرِكْ بِٱللَّهِ ۖ إِنَّ ٱلشِّرْكَ لَظُلْمٌ عَظِيمٌ

*Ve-iż kâle lukmânu libnihi vehuve ya'izuhu yâ buneyye lâ tuşrik bi(A)llâh(i)(s) inne-şşirke lezulmun ‘azîm(un)*

**Meal (Diyanet):** Hani Lokman, oğluna öğüt vererek şöyle demişti: "Yavrum! Allah'a ortak koşma! Çünkü ortak koşmak elbette büyük bir zulümdür."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/31/13

---

## Tefsir

{"topics":["kufur-sirk","tevhid","tebligh","adalet"]}

## Kelime Tahlili

{"summary":"Lokman Suresi 13. ayet, Lokman'ın oğluna verdiği öğüdü konu almaktadır. Ayet, Allah'a şirk koşmanın büyük bir zulüm olduğunu vurgulayarak tevhid inancının önemini dilbilimsel ve semantik derinliklerle ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"لُقْمَـٰنُ","root":"ل ق م","rootLatin":"l-q-m","meaning":"Kur'an'da adı geçen hikmet sahibi bir şahsiyetin özel ismi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Lokman, Kur'an'da adı geçen, hikmetli sözleriyle bilinen bir zatın ismidir. Bu ayette, oğluna öğüt veren bir baba olarak zikredilmesi, onun hikmetinin ve nasihatlerinin değerini gösterir. Kelimenin kökü olan 'l-q-m' yemekle ilgili olsa da, özel isim olarak bu bağlamda doğrudan bir anlam ilişkisi kurulmaz, ancak hikmetli sözlerin 'yutulması' veya 'benimsenmesi' gibi dolaylı bir çağrışım akla gelebilir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Lokman, Kur'an'da bir sureye adını veren, hikmet sahibi bir şahsiyettir. Onun oğluna verdiği öğütler, evrensel ahlaki değerleri ve tevhid inancının temelini oluşturur. Ayetteki kullanımı, bir babanın evladına en değerli nasihati vermesi bağlamındadır."}]},{"word":"يَعِظُهُۥ","root":"و ع ظ","rootLatin":"v-'-z","meaning":"Oğluna nasihat etmek, öğüt vermek.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Va'z (وَعْظ), bir kişiye iyiliği emretmek ve kötülükten sakındırmak suretiyle kalbini yumuşatmak ve ona öğüt vermektir. Bu ayette Lokman'ın oğluna 'ya'ızuhu' (öğüt veriyor) ifadesi, nasihatin sadece sözle değil, aynı zamanda kalbe etki etme amacı taşıdığını gösterir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Va'z (وَعْظ), bir kişiye, kendisi için faydalı olanı hatırlatmak ve onu korkutarak veya teşvik ederek iyiliğe yönlendirmektir. Lokman'ın oğluna 'ya'ızuhu' demesi, onun sadece bilgi aktarmadığını, aynı zamanda oğlunun kalbine dokunarak onu doğru yola sevk etmeye çalıştığını ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Va'z kavramı, Kur'an'da genellikle Allah'ın insanlara yaptığı uyarılar ve peygamberlerin tebliğleri bağlamında kullanılır. Burada Lokman'ın oğluna 'ya'ızuhu' demesi, bu kavramın sadece ilahi bir tebliğ değil, aynı zamanda insani bir nasihat ve rehberlik biçimi olduğunu gösterir. Bu, ahlaki ve dini değerlerin nesilden nesile aktarılmasında va'zın merkezi rolünü vurgular."}]},{"word":"تُشْرِكْ","root":"ش ر ك","rootLatin":"ş-r-k","meaning":"Allah'a ortak koşmak, O'nunla birlikte başka ilahlar edinmek.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Şirk (شِرْك), Allah'a ortak koşmak, O'nunla birlikte başka bir varlığa ibadet etmektir. Bu ayette 'lâ tuşrik' (ortak koşma) emri, tevhidin zıddı olan şirkin kesinlikle yasaklandığını ve büyük bir günah olduğunu ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Şirk (شِرْك), bir şeyi iki veya daha fazla kişi arasında paylaştırmak anlamına gelir. Dinî bağlamda ise, Allah'ın uluhiyetinde veya rububiyetinde başkasını ortak kılmaktır. Lokman'ın oğluna 'lâ tuşrik billâh' demesi, Allah'ın birliğini ve tekliğini vurgulayarak, O'na hiçbir şekilde ortak koşulmaması gerektiğini kesin bir dille belirtir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Şirk, Kur'an'ın temel kavramlarından biridir ve tevhidin karşıtıdır. Izutsu'ya göre şirk, sadece putlara tapmak değil, aynı zamanda Allah'tan başka bir güce, otoriteye veya varlığa mutlak bir bağımlılık hissetmek ve onu Allah'a denk tutmaktır. Bu ayetteki 'lâ tuşrik billâh' ifadesi, bu mutlak bağımlılığın yalnızca Allah'a olması gerektiğini vurgular."}]},{"word":"ٱلشِّرْكَ","root":"ش ر ك","rootLatin":"ş-r-k","meaning":"Allah'a ortak koşma eylemi, şirk koşmak.","sources":[{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Şirk (شِرْك), Allah'a ortak koşma fiilinin kendisidir. Bu ayette 'inne'ş-şirke' (şüphesiz ki şirk), şirkin bir eylem olarak tanımlandığını ve bu eylemin sonuçlarının büyük bir zulüm olduğunu belirtir. Kelimenin masdar hali, eylemin genelliğini ve sürekliliğini ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Şirk kelimesi, Kur'an'da Allah'ın birliğine ve tekliğine aykırı her türlü inanç ve davranışı ifade eder. Bu ayette 'inne'ş-şirke lezulmun azîm' ifadesi, şirkin sadece bir inanç hatası değil, aynı zamanda evrensel ahlaki düzeni bozan 'büyük bir zulüm' olduğunu semantik olarak vurgular. Bu, şirkin sadece dini değil, aynı zamanda ahlaki bir boyutunun olduğunu gösterir."}]},{"word":"لَظُلْمٌ","root":"ظ ل م","rootLatin":"z-l-m","meaning":"Haksızlık, adaletsizlik, haddi aşma.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Zulm (ظُلْم), bir şeyi ait olduğu yerden başka bir yere koymak, haddi aşmak ve haksızlık etmektir. Bu ayette şirkin 'zulm' olarak nitelendirilmesi, Allah'ın hakkını başkasına vermenin, yani O'na ortak koşmanın en büyük haksızlık olduğunu gösterir. Bu, tevhidin adaletin ta kendisi olduğunu ima eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Zulm (ظُلْم), bir şeyi ait olmadığı yere koymak veya hakkı sahibinden almaktır. Şirkin 'zulm' olarak tanımlanması, Allah'ın mutlak hakkı olan ibadeti ve kulluğu başkasına yönlendirmenin, O'nun hakkına tecavüz etmek ve en büyük haksızlığı yapmak olduğunu ifade eder. Bu, aynı zamanda insanın kendi nefsine de zulmetmesidir, çünkü fıtratına aykırı davranır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, zulm kavramını Kur'an'da 'doğru düzenin ihlali' olarak tanımlar. Şirkin 'zulm-i azîm' (büyük zulüm) olarak nitelendirilmesi, evrensel ve kozmik düzenin temelini oluşturan tevhid ilkesinin ihlal edilmesi anlamına gelir. Bu, sadece dini bir hata değil, aynı zamanda varoluşsal bir dengesizliğe yol açan en büyük adaletsizliktir."}]},{"word":"عَظِيمٌ","root":"ع ظ م","rootLatin":"'-z-m","meaning":"Büyük, yüce, önemli.","sources":[{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Azîm (عَظِيم), büyüklük ve yücelik ifade eden bir sıfattır. Bu ayette 'zulmun azîm' (büyük zulüm) ifadesi, şirkin sadece bir zulüm olmadığını, aynı zamanda zulümlerin en büyüğü ve en vahimi olduğunu vurgular. Bu, şirkin sonuçlarının ve vehametinin derecesini belirtir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Azîm (عَظِيم), niteliği veya niceliği bakımından büyük olanı ifade eder. Şirkin 'azîm' olarak nitelendirilmesi, onun hem Allah katındaki vehametini hem de insan hayatındaki yıkıcı etkilerini gösterir. Bu, şirkin affedilmesi en zor günahlardan biri olmasının temel nedenidir."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Ve-iż"},{"position":2,"translit":"kâle"},{"position":3,"translit":"lukmânu"},{"position":4,"translit":"libnihi"},{"position":5,"translit":"vehuve"},{"position":6,"translit":"ya'izuhu"},{"position":7,"translit":"yâ"},{"position":8,"translit":"buneyye"},{"position":9,"translit":"lâ"},{"position":10,"translit":"tuşrik"},{"position":11,"translit":"bi(A)llâh(i)(s)"},{"position":12,"translit":"inne-şşirke"},{"position":13,"translit":"lezulmun"},{"position":14,"translit":"‘azîm(un)"}]

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":1,"surface":"إِذْ","pos":"harf","posDetail":"Zarf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zaman zarfı olduğu için mebnî","gloss":"o zaman","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Zaman zarfı"},{"position":2,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":3,"surface":"لُقْمَـٰنُ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ل-ق-م","rootLatin":"l-q-m","lemma":"لُقْمَان","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"Lokman","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Fâil"},{"position":4,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"için","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":4,"surface":"ٱبْنِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ن-ي","rootLatin":"b-n-w","lemma":"اِبْن","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"oğlu","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":4,"surface":"هِۦ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":5,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Hâl Vavı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"iken","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":5,"surface":"هُوَ","pos":"isim","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"o","binaDurumu":"Mebnî (munfasıl zamir)","gorev":"Mübteda"},{"position":6,"surface":"يَعِظُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"و-ع-ظ","rootLatin":"w-'-z","lemma":"وَعَظَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"öğüt veriyor","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":6,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"ona","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":7,"surface":"يَـٰ","pos":"harf","posDetail":"Nidâ Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"يَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ey","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":7,"surface":"بُنَىَّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ن-ي","rootLatin":"b-n-w","lemma":"اِبْن","form":"Tasğîr","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Münâdâ olduğu için mansûb (izafetle)","gloss":"oğulcuğum","irabMarker":"takdîrî fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Münâdâ","izafet":"Muzâf"},{"position":8,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nehiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"yapma","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Cezm edatı"},{"position":9,"surface":"تُشْرِكْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ش-ر-ك","rootLatin":"ş-r-k","lemma":"أَشْرَكَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Nehiy lâmı ile meczûm olduğu için meczûm","gloss":"ortak koşma","irabMarker":"sükûn ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":10,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ile","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":10,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Allah'a","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":11,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Müşebbehe Bil-Fiil","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"şüphesiz","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Nâsih harf"},{"position":12,"surface":"ٱلشِّرْكَ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ش-ر-ك","rootLatin":"ş-r-k","lemma":"شِرْك","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"şirk","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâsih harfin ismi"},{"position":13,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Tekid Lâmı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"elbette","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":13,"surface":"ظُلْمٌ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ظ-ل-م","rootLatin":"z-l-m","lemma":"ظُلْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"zulümdür","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâsih harfin haberi"},{"position":14,"surface":"عَظِيمٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ع-ظ-م","rootLatin":"'-z-m","lemma":"عَظِيم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"büyük","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Sıfat"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Lokmân Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *31/12-19*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 8** — Ahmet Avni Konuk · *31/13*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk · *31/13*
- **Mü'minûn Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *31/13*
- **Mü'minûn Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *31/13*
- **Şu'arâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *31/13*
- **Zümer Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *31/13*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk · *31/13*
- **Lokmân Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *31/12-19*
- **TB. Fusûs Mukaddimesi** — Ahmet Avni Konuk · *31/13*
- **Lokmân Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *31/12-19*
- **Kelime-i Lokmâniyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *31/13*