# Lokmân Sûresi, 14. Âyet (31:14)

> وَوَصَّيْنَا ٱلْإِنسَـٰنَ بِوَٰلِدَيْهِ حَمَلَتْهُ أُمُّهُۥ وَهْنًا عَلَىٰ وَهْنٍ وَفِصَـٰلُهُۥ فِى عَامَيْنِ أَنِ ٱشْكُرْ لِى وَلِوَٰلِدَيْكَ إِلَىَّ ٱلْمَصِيرُ

*Vevassaynâ-l-insâne bivâlideyhi hamelet-hu ummuhu vehnen ‘alâ vehnin vefisâluhu fî ‘âmeyni eni-şkur lî velivâlideyke ileyye-lmasîr(u)*

**Meal (Diyanet):** İnsana da, anne babasına iyi davranmasını emrettik. Annesi, onu her gün biraz daha güçsüz düşerek karnında taşımıştır. Onun sütten kesilmesi de iki yıl içinde olur. (İşte onun için) insana şöyle emrettik: "Bana ve anne babana şükret. Dönüş banadır."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/31/14

---

## Tefsir

{"topics":["aile-nikah","sukur","insanin-yaratilisi","ahiret-mukafat"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"وَصَّيْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"و-ص-ي","rootLatin":"w-s-y","lemma":"وَصَّى","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"tavsiye ettik"},{"position":2,"surface":"ٱلْإِنسَـٰنَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ن-س","rootLatin":"a-n-s","lemma":"إِنسَان","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"insana"},{"position":3,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ile"},{"position":3,"surface":"وَٰلِدَيْ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"و-ل-د","rootLatin":"w-l-d","lemma":"وَالِد","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Tesniye","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"iki ebeveynine"},{"position":3,"surface":"هِ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":4,"surface":"حَمَلَتْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ح-م-ل","rootLatin":"h-m-l","lemma":"حَمَلَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"taşıdı"},{"position":4,"surface":"هُ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onu"},{"position":5,"surface":"أُمُّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-م-م","rootLatin":"u-m-m","lemma":"أُمّ","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"annesi"},{"position":5,"surface":"هُۥ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":6,"surface":"وَهْنًا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"و-ه-ن","rootLatin":"w-h-n","lemma":"وَهْن","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"güçsüzlük"},{"position":7,"surface":"عَلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":8,"surface":"وَهْنٍۢ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"و-ه-ن","rootLatin":"w-h-n","lemma":"وَهْن","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"güçsüzlük"},{"position":9,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":9,"surface":"فِصَـٰلُ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ف-ص-ل","rootLatin":"f-s-l","lemma":"فِصَال","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"sütten kesilmesi"},{"position":9,"surface":"هُۥ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":10,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"içinde"},{"position":11,"surface":"عَامَيْنِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-و-م","rootLatin":"'-w-m","lemma":"عَام","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Tesniye","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"iki yıl"},{"position":12,"surface":"أَنِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Tefsîr","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَن","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ki"},{"position":13,"surface":"ٱشْكُرْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ش-ك-ر","rootLatin":"sh-k-r","lemma":"شَكَرَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"şükret"},{"position":14,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"için"},{"position":14,"surface":"ى","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bana"},{"position":15,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":15,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"için"},{"position":15,"surface":"وَٰلِدَيْ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"و-ل-د","rootLatin":"w-l-d","lemma":"وَالِد","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Tesniye","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"iki ebeveynine"},{"position":15,"surface":"كَ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"senin"},{"position":16,"surface":"إِلَىَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"bana"},{"position":16,"surface":"ى","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bana"},{"position":17,"surface":"ٱلْمَصِيرُ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ص-ي-ر","rootLatin":"s-y-r","lemma":"مَصِير","form":"Mef'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"dönüş"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Lokmân Suresi'nin 14. ayeti, insanın anne babasına karşı sorumluluklarını, annenin çektiği zorlukları ve şükran borcunu vurgulayan temel ahlaki prensipleri dilbilimsel bir derinlikle ele almaktadır. Ayet, 'vasiyet', 'insan', 'anne-baba', 'zayıflık', 'şükür' ve 'dönüş' gibi anahtar kavramlar üzerinden insanlık durumuna ve ilahi buyruklara ışık tutar.","keyConcepts":[{"word":"وَوَصَّيْنَا","root":"و ص ي","rootLatin":"v-s-y","meaning":"Allah'ın insana, anne babasına iyi davranması yönündeki kesin ve bağlayıcı emri, tavsiyesi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Vasiyet (وصية), bir şeyi diğerine bağlamak, ulaştırmak anlamına gelir. Kur'an'da ise genellikle bir şeyi koruma, gözetme ve ona riayet etme emri olarak kullanılır. Ayetteki 'vassaynâ' fiili, Allah'ın insana anne babasına karşı görevlerini hatırlatan, onlara iyi davranmasını emreden kesin bir buyruğu ifade eder. Bu, sadece bir öğüt değil, aynı zamanda uyulması gereken bir ilahi talimattır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Vasiyet, bir şeyi emretmek ve onu yerine getirmeyi istemektir. Ayetteki 'vassaynâ' ifadesi, Allah'ın insana anne babasına karşı olan hakkını ve onlara iyi davranma yükümlülüğünü emrettiğini gösterir. Bu, mecazi olarak bir öğüt değil, doğrudan bir emirdir ve bu emrin yerine getirilmesi beklenir."}]},{"word":"ٱلْإِنسَـٰنَ","root":"أ ن س","rootLatin":"e-n-s","meaning":"Unutkanlık ve sosyal varlık olma özelliğiyle tanımlanan insan türü.","sources":[{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İnsan (insân), Kur'an'da genellikle 'unutkan' ve 'zayıf' bir varlık olarak tasvir edilir. Aynı zamanda 'ünsiyet' (sosyallik) kökünden gelmesi, onun toplumsal bir varlık olduğuna da işaret eder. Bu ayette insan, Allah'ın vasiyetine muhatap olan, ancak aynı zamanda bu vasiyeti unutmaya meyilli olabilecek bir varlık olarak ele alınır. Bu nedenle vasiyetin tekrar tekrar hatırlatılması gerekliliği ortaya çıkar."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İnsan (إنسان), 'üns' (yakınlık, dostluk) ve 'nisyân' (unutkanlık) köklerinden türemiştir. Bu ayette insan, hem sosyal ilişkiler içinde yaşayan hem de Allah'ın emirlerini unutmaya meyilli olabilen bir varlık olarak ele alınır. Vasiyetin ona yöneltilmesi, onun bu unutkanlık özelliğine rağmen sorumluluklarını yerine getirmesi gerektiğini vurgular."}]},{"word":"وَهْنًا","root":"و ه ن","rootLatin":"v-h-n","meaning":"Annenin hamilelik sürecinde yaşadığı fiziksel ve ruhsal zayıflık, güçsüzlük.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Vehn (وهن), zayıflık ve güçsüzlük anlamına gelir. Ayette 'vehnen alâ vehnin' (güçsüzlükten güçsüzlüğe) ifadesi, annenin hamilelik boyunca artan fiziksel yorgunluğunu, zorluğunu ve çektiği meşakkatleri çok güçlü bir şekilde tasvir eder. Bu, annenin çektiği zahmetin derecesini vurgulayarak ona karşı şükran borcunun büyüklüğünü ortaya koyar."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Vehn, bedendeki veya ruhtaki zayıflıktır. Ayetteki 'vehnen alâ vehnin' tabiri, annenin hamilelik sürecinde yaşadığı zayıflığın katlanarak arttığını, her geçen gün daha da güçsüzleştiğini ifade eder. Bu, annenin fedakarlığının boyutunu ve çocuğunun dünyaya gelmesi için katlandığı zorlukları semantik olarak derinleştirir."}]},{"word":"ٱشْكُرْ","root":"ش ك ر","rootLatin":"ş-k-r","meaning":"Allah'a ve anne babaya karşı minnettarlığı söz ve fiille ifade etmek, nimetin kadrini bilmek.","sources":[{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Şükür (şükr), Kur'an'da genellikle Allah'ın nimetlerine karşı minnettarlığı ifade etmekle birlikte, bu ayette anne babaya karşı da kullanılmıştır. Şükür, sadece sözlü bir teşekkür değil, aynı zamanda nimetin kadrini bilmek, onu doğru kullanmak ve nimeti verene karşı görevlerini yerine getirmek anlamına gelir. Anne babaya şükretmek, onların fedakarlıklarını takdir etmek ve onlara iyi davranmakla gerçekleşir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Şükür (شكر), yapılan iyiliğin karşılığını vermek ve onu dile getirmektir. Ayetteki 'üşkür' emri, hem Allah'ın verdiği nimetlere hem de anne babanın çocuğuna gösterdiği fedakarlıklara karşı minnettarlığı ifade etmeyi ve bu minnettarlığı davranışlarla göstermeyi emreder. Bu, sadece bir teşekkür değil, aynı zamanda bir sorumluluk ve görevdir."}]},{"word":"ٱلْمَصِيرُ","root":"ص ي ر","rootLatin":"s-y-r","meaning":"Tüm varlıkların nihai dönüş yeri ve varış noktası olan Allah'ın huzuru.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Masîr (مصير), dönülecek yer, varış noktası anlamına gelir. Ayetteki 'ileyye'l-masîr' ifadesi, tüm insanların eninde sonunda Allah'a döneceğini ve yaptıklarının hesabını vereceğini mecazi olarak değil, kesin bir gerçek olarak ifade eder. Bu, vasiyetlere uymanın ve şükretmenin önemini pekiştiren bir ahiret vurgusudur."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Masîr, 'sâra' fiilinden türemiş bir isim olup, bir şeyin dönüşeceği veya varacağı son noktayı ifade eder. Bu ayette 'masîr', Allah'ın kudretini ve ahiret inancını vurgular. İnsanların tüm eylemlerinin bir karşılığı olacağını ve nihai yargı için Allah'a döneceklerini hatırlatır. Bu, anne babaya karşı görevlerin yerine getirilmesinin ahiretteki sonuçlarına işaret eder."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Lokmân Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *31/12-19*
- **Lokmân Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *31/12-19*
- **Lokmân Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *31/12-19*
- **Lokmân Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *31/12-19*