# Lokmân Sûresi, 18. Âyet (31:18)

> وَلَا تُصَعِّرْ خَدَّكَ لِلنَّاسِ وَلَا تَمْشِ فِى ٱلْأَرْضِ مَرَحًا ۖ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتَالٍ فَخُورٍ

*Velâ tusa''ir ḣaddeke linnâsi velâ temşi fî-l-ardi merahâ(an)(s) inna(A)llâhe lâ yuhibbu kulle muḣtâlin feḣûr(in)*

**Meal (Diyanet):** "Küçümseyerek surat asıp insanlardan yüz çevirme ve yeryüzünde böbürlenerek yürüme! Çünkü Allah, hiçbir kibirleneni, övüngeni sevmez."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/31/18

---

## Tefsir

{"topics":["kibir-hased","tevazu","edep-haya"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nehiy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nehiy harfi olduğu için mebnî","gloss":"yapma"},{"position":2,"surface":"تُصَعِّرْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ص-ع-ر","rootLatin":"s-'-r","lemma":"صَعَّرَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Nehiy lâm'ı ile meczûm olduğu için meczûm","gloss":"yüz çevirme"},{"position":3,"surface":"خَدَّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"خ-د-د","rootLatin":"kh-d-d","lemma":"خَدّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"yanağını"},{"position":3,"surface":"كَ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mebnî mahallen mecrûr","gloss":"senin"},{"position":4,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":4,"surface":"ٱلنَّاسِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-و-س","rootLatin":"n-w-s","lemma":"نَاس","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"insanlara"},{"position":5,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":5,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nehiy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nehiy harfi olduğu için mebnî","gloss":"yapma"},{"position":6,"surface":"تَمْشِ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"م-ش-ي","rootLatin":"m-sh-y","lemma":"مَشَى","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Nehiy lâm'ı ile meczûm olduğu için meczûm (illet harfi düşmüş)","gloss":"yürüme"},{"position":7,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِى","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":8,"surface":"ٱلْأَرْضِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ر-ض","rootLatin":"'-r-d","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yeryüzünde"},{"position":9,"surface":"مَرَحًا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"م-ر-ح","rootLatin":"m-r-h","lemma":"مَرَح","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"böbürlenerek"},{"position":10,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i te'kid ve nasb olduğu için mebnî","gloss":"şüphesiz ki"},{"position":11,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"'-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"Allah"},{"position":12,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nefy harfi olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":13,"surface":"يُحِبُّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ح-ب-ب","rootLatin":"h-b-b","lemma":"أَحَبَّ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"sevmez"},{"position":14,"surface":"كُلَّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ل-ل","rootLatin":"k-l-l","lemma":"كُلّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"her"},{"position":15,"surface":"مُخْتَالٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"خ-ي-ل","rootLatin":"kh-y-l","lemma":"مُخْتَال","form":"İfti'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"kendini beğenmiş"},{"position":16,"surface":"فَخُورٍۢ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ف-خ-ر","rootLatin":"f-kh-r","lemma":"فَخُور","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"övünen"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Lokmân Suresi'nin 18. ayeti, kibir ve böbürlenmenin olumsuzluğunu vurgulayarak insanlara karşı tevazu ve alçakgönüllülüğü öğütlemektedir. Ayet, 'yüz çevirme', 'böbürlenerek yürüme', 'kendini beğenmiş' ve 'övünen' gibi anahtar kavramlar üzerinden bu ahlaki ilkeyi pekiştirmektedir.","keyConcepts":[{"word":"تُصَعِّرْ","root":"ص ع ر","rootLatin":"s-a-r","meaning":"İnsanlara karşı kibirle yüz çevirmek, küçümsemek ve onlara karşı üstünlük taslamak anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"صعر kelimesi, devenin boynunun bir hastalığı sebebiyle eğilmesi anlamına gelir. Ayette ise mecazi olarak, kibir ve gururla insanlara karşı yüz çevirmek, onlara değer vermemek ve küçümsemek manasında kullanılmıştır. Bu, kişinin kendini büyük görmesi ve başkalarını hor görmesi halidir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"تُصَعِّرْ ifadesi, 'yüzünü çevirme' demektir. Araplar, kibirlenen ve insanlara karşı yüzünü çeviren kişi için bu ifadeyi kullanır. Ayetteki kullanımı, insanlara karşı kibirle davranıp onlardan yüz çevirmeyi yasaklamaktadır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 's-a-r' kökünün Kur'an'daki kullanımının, kişinin sosyal ilişkilerde sergilediği kibirli ve küçümseyici tavrı ifade ettiğini belirtir. Bu, sadece fiziksel bir yüz çevirme değil, aynı zamanda psikolojik bir üstünlük taslama ve başkalarını değersiz görme halidir."}]},{"word":"تَمْشِ","root":"م ش ي","rootLatin":"m-ş-y","meaning":"Yürümek, hareket etmek anlamına gelmekle birlikte, ayetteki bağlamda kişinin tavrını ve davranışını ifade eden bir eylemdir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"مَشْي kelimesi, bir yerden başka bir yere ayaklarla gitmek demektir. Ancak ayetteki 'mâşî' (yürüyen) ifadesi, kişinin yürüme şekliyle ortaya koyduğu karakteri ve ahlakı temsil eder. Burada 'böbürlenerek yürüme' ile kibirli bir tavır sergilemek kastedilmiştir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'm-ş-y' kökünün Kur'an'da sadece fiziksel hareketi değil, aynı zamanda kişinin yaşam tarzını, davranış biçimini ve ahlaki duruşunu da ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'yürüme' eylemi, kişinin kibirli ve gururlu bir yaşam tarzını benimsemesini yasaklamaktadır."}]},{"word":"مَرَحًا","root":"م ر ح","rootLatin":"m-r-h","meaning":"Böbürlenerek, şımarıkça, kibir ve gururla yürümek veya davranmak anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"مَرَح kelimesi, aşırı sevinçten dolayı şımarıklık ve kibirle hareket etmek demektir. Ayetteki kullanımı, kişinin sahip olduğu nimetler veya başarılar sebebiyle gururlanarak, kendini beğenmiş bir tavırla yürümesini yasaklar."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"مَرَح, kişinin haddini aşan bir sevinç ve gururla hareket etmesidir. Bu, genellikle başkalarına karşı üstünlük taslama ve kendini beğenme halini ifade eder. Ayet, bu tür bir kibirli yürüyüşü ve davranışı men etmektedir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"مَرَحًا kelimesi, 'böbürlenerek' veya 'şımarıkça' anlamında hal (durum) zarfı olarak gelmiştir. Bu, yürüme eyleminin nasıl bir tavırla gerçekleştiğini açıklar ve kibirli, gururlu bir yürüyüşü yasaklar."}]},{"word":"مُخْتَالٍ","root":"خ ي ل","rootLatin":"h-y-l","meaning":"Kendini beğenmiş, kibirli, gururlu ve başkalarına karşı üstünlük taslayan kişi anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"خَيْل kökünden türeyen مُخْتَال, kişinin kendini hayalinde büyük görmesi, gururlanması ve bu gururla başkalarına karşı üstünlük taslamasıdır. Ayette, Allah'ın bu tür kibirli ve kendini beğenmiş kişileri sevmediği belirtilir."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"مُخْتَال, 'kendini beğenmiş' demektir. Bu, kişinin kendi nefsini büyük görmesi ve başkalarını küçük görmesi halidir. Ayet, bu ahlaki kusuru taşıyanların Allah katında makbul olmadığını ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"اِخْتِيَال, kişinin kendisini başkalarından üstün görmesi ve bu sebeple gururlanmasıdır. مُخْتَال ise bu sıfatı taşıyan kişidir. Ayetteki kullanımı, Allah'ın kibirli ve kendini beğenmiş kişilere karşı hoşnutsuzluğunu dile getirir."}]},{"word":"فَخُورٍ","root":"ف خ ر","rootLatin":"f-h-r","meaning":"Çok övünen, sürekli kendini yücelten ve başkalarına karşı övünç taslayan kişi anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"فَخْر, kişinin sahip olduğu şeylerle (mal, mevki, soy vb.) övünmesi ve bu övüncü başkalarına karşı sergilemesidir. فَخُور ise bu eylemi sürekli yapan, çok övünen kişidir. Ayette, kendini beğenmişlikle birlikte sürekli övünenlerin Allah tarafından sevilmediği vurgulanır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"فَخُور, 'çok övünen' demektir. Bu, kişinin kendi meziyetlerini veya sahip olduklarını abartılı bir şekilde dile getirerek başkalarına karşı üstünlük taslamasıdır. Ayet, bu tür bir övünmeyi yasaklar ve Allah'ın bu kişileri sevmediğini belirtir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'f-h-r' kökünün Kur'an'da genellikle olumsuz bir anlam taşıdığını ve kişinin kibirle, gururla kendi başarılarını veya soyunu yüceltmesini ifade ettiğini belirtir. Bu, tevazuya aykırı bir davranıştır ve ayette kınanmaktadır."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Lokmân Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *31/12-19*
- **Lokmân Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *31/12-19*
- **Lokmân Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *31/12-19*
- **Lokmân Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *31/12-19*