# Lokmân Sûresi, 25. Âyet (31:25) > وَلَئِن سَأَلْتَهُم مَّنْ خَلَقَ ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضَ لَيَقُولُنَّ ٱللَّهُ ۚ قُلِ ٱلْحَمْدُ لِلَّهِ ۚ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُونَ *Vele-in seeltehum men ḣaleka-ssemâvâti vel-arda leyekûlunna(A)llâh(u)(c) kuli-lhamdu li(A)llâh(i)(c) bel ekśeruhum lâ ya'lemûn(e)* **Meal (Diyanet):** Andolsun, eğer onlara, "Gökleri ve yeri kim yarattı?" diye sorsan, mutlaka "Allah" derler. De ki: "Hamd, Allah'a mahsustur." Fakat onların çoğu bilmezler. **Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/31/25 --- ## Kelime Tahlili {"summary":"Bu ayet, müşriklerin dahi Allah'ın yaratıcı kudretini ikrar ettiğini, ancak bu ikrarın gerektirdiği hamd ve tevhid bilincinden yoksun olduklarını dilbilimsel olarak ortaya koymaktadır. Temel kavramlar, yaratma, gökler ve yer ile hamd ve bilme fiilleri üzerinden bu çelişkiyi vurgular.","keyConcepts":[{"word":"خَلَقَ","root":"خ ل ق","rootLatin":"h-l-q","meaning":"Yoktan var etmek, bir şeyi belirli bir ölçü ve takdirle meydana getirmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'halk' kelimesinin asıl anlamının 'takdir etmek, ölçmek' olduğunu belirtir. Ardından bu takdire uygun olarak bir şeyi icat etmek anlamına geldiğini ifade eder. Ayetteki 'men halaka' ifadesi, Allah'ın gökleri ve yeri bir ölçü ve düzen içinde, yoktan var eden eşsiz yaratıcı olduğunu vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'halk' kelimesini 'yaratmak, icat etmek' olarak açıklar. Ayetteki kullanımıyla, müşriklerin dahi gökleri ve yeri yaratanın Allah olduğunu ikrar etmelerinin, O'nun yaratıcılık sıfatının evrensel bir kabul olduğunu gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'halk' kavramının Kur'an'daki temel anlamının 'yoktan var etme' ve 'bir şeyi belirli bir plana göre şekillendirme' olduğunu belirtir. Bu ayetteki 'halaka' fiili, Allah'ın evrenin mutlak yaratıcısı olduğunu ve bu yaratmanın bir plan ve düzen dahilinde gerçekleştiğini ifade eder."}]},{"word":"ٱلسَّمَـٰوَٰتِ","root":"س م و","rootLatin":"s-m-v","meaning":"Yüksek, yüce olan, yeryüzünün üzerinde bulunan her şey.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'semâvât' kelimesini 'yüksekler, yücelikler' olarak açıklar. Ayetteki 'gökleri' ifadesi, Allah'ın yaratıcılığının büyüklüğünü ve kudretinin genişliğini gösteren, yeryüzünün üzerindeki tüm katmanları ve uzayı kapsayan bir varlık alanını ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'semâ' kelimesinin 'yükseklik' anlamından türediğini ve Kur'an'da hem görünen gökyüzü hem de daha geniş anlamda evrenin üst katmanları için kullanıldığını belirtir. Ayetteki çoğul kullanımı 'semâvât', yaratılışın çok katmanlı ve geniş kapsamlı olduğunu vurgular."}]},{"word":"ٱلْأَرْضَ","root":"أ ر ض","rootLatin":"e-r-d","meaning":"Yeryüzü, üzerinde yaşadığımız gezegen.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'arz' kelimesini 'yeryüzü' olarak tanımlar. Ayetteki 'el-arz' ifadesi, göklerle birlikte Allah'ın yaratıcılığının kapsamını tamamlayan, üzerinde canlıların yaşadığı ve rızıklandığı mekânı ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'arz' kelimesinin 'yeryüzü' ve 'aşağı olan' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, göklerin yüceliğine karşılık, üzerinde yaşadığımız ve Allah'ın kudretinin tecelli ettiği bu gezegeni ifade eder."}]},{"word":"ٱلْحَمْدُ","root":"ح م د","rootLatin":"h-m-d","meaning":"Övgü, şükran ve yüceltme; özellikle Allah'a mahsus olan övgü.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hamd' kelimesini 'bir nimete karşılık veya bir güzellikten dolayı yapılan övgü' olarak tanımlar. Ayetteki 'el-hamdu lillâh' ifadesi, gökleri ve yeri yaratanın Allah olduğunu ikrar edenlerin, bu yaratılışın gereği olarak tüm övgü ve şükranın yalnızca O'na ait olduğunu bilmeleri ve bunu dile getirmeleri gerektiğini vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'hamd'in 'övgü' anlamına geldiğini ve özellikle Allah'a nispet edildiğinde O'nun kemal sıfatlarına ve ihsanlarına karşılık yapılan bir yüceltme olduğunu belirtir. Ayetteki 'kulil hamdu lillâh' emri, yaratıcının Allah olduğunu kabul edenlerin, bu gerçeğin doğal bir sonucu olarak O'na hamd etmeleri gerektiğini ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'hamd' kavramının Kur'an'da 'Allah'a yönelik mutlak övgü ve şükran' anlamına geldiğini ve O'nun yaratıcı ve rızık verici sıfatlarına bir karşılık olduğunu açıklar. Bu ayette, müşriklerin yaratıcıyı kabul etmelerine rağmen hamd etmemeleri, onların tevhid bilincindeki eksikliği gösterir."}]},{"word":"يَعْلَمُونَ","root":"ع ل م","rootLatin":"a-l-m","meaning":"Bilmek, idrak etmek, bir şeyi kavramak.","sources":[{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'ilm' kelimesinin 'bir şeyin hakikatini idrak etmek' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'lâ ya'lemûn' ifadesi, müşriklerin Allah'ın yaratıcı olduğunu bilmelerine rağmen, bu bilginin gerektirdiği tevhid ve hamd bilincinden yoksun olduklarını, yani hakiki anlamda idrak edemediklerini vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'ilm'in Kur'an'da sadece bilgi edinme değil, aynı zamanda bu bilginin gerektirdiği eyleme geçme ve idrak etme anlamlarını da içerdiğini belirtir. Ayetteki 'bilmezler' ifadesi, onların sadece yaratıcıyı tanımakla kalmayıp, bu tanıma uygun bir yaşam sürmenin ve hamd etmenin önemini kavramadıklarını gösterir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ilm'i 'bir şeyin hakikatini kavramak' olarak tanımlar. Ayetteki 'lâ ya'lemûn' ifadesi, müşriklerin Allah'ın yaratıcı olduğunu kabul etmelerine rağmen, bu bilginin tevhidin ve hamdin gerekliliğini de beraberinde getirdiğini tam olarak idrak edemediklerini, yani bu bilginin derinliğine vakıf olmadıklarını belirtir."}]}]} ## Tefsir {"topics":["tevhid","yaratilis","musrikler","ilim-hikmet"]} ## Tefsir [{"position":1,"surface":"وَلَئِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf + Harf-i Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve eğer"},{"position":2,"surface":"سَأَلْتَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"س-أ-ل","rootLatin":"s-'-l","lemma":"سَأَلَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"sorsan"},{"position":2,"surface":"هُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"onlara"},{"position":3,"surface":"مَّنْ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mahallen merfû","gloss":"kim"},{"position":4,"surface":"خَلَقَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"خ-ل-ق","rootLatin":"ḫ-l-q","lemma":"خَلَقَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yarattı"},{"position":5,"surface":"ٱلسَّمَـٰوَٰتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-م-و","rootLatin":"s-m-w","lemma":"سَمَاء","form":"-","features":{"number":"Cemi","state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"gökleri"},{"position":6,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":6,"surface":"ٱلْأَرْضَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ر-ض","rootLatin":"'-r-ḍ","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki isme atfedildiği için mansûb","gloss":"yeri"},{"position":7,"surface":"لَيَقُولُنَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Tekid Nûnu ile bitiştiği için mebnî","gloss":"mutlaka derler"},{"position":8,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"'-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"Allah'tır"},{"position":9,"surface":"قُلِ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"De ki"},{"position":10,"surface":"ٱلْحَمْدُ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ح-م-د","rootLatin":"ḥ-m-d","lemma":"حَمْد","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"hamd"},{"position":11,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":11,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"'-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Allah'a"},{"position":12,"surface":"بَلْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İsti'naf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بَلْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"aksine"},{"position":13,"surface":"أَكْثَرُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdil","root":"ك-ث-ر","rootLatin":"k-ṯ-r","lemma":"أَكْثَر","form":"Ef'al","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"çoğu"},{"position":13,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onların"},{"position":14,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"değil"},{"position":15,"surface":"يَعْلَمُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ل-م","rootLatin":"'-l-m","lemma":"عَلِمَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"bilirler"}] ## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler - **Zümer Sûresi** · *31/25* - **Zümer Sûresi** · *31/25* - **Lokmân Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *25. ayet* - **Lokmân Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *25. ayet*