# Lokmân Sûresi, 29. Âyet (31:29)

> أَلَمْ تَرَ أَنَّ ٱللَّهَ يُولِجُ ٱلَّيْلَ فِى ٱلنَّهَارِ وَيُولِجُ ٱلنَّهَارَ فِى ٱلَّيْلِ وَسَخَّرَ ٱلشَّمْسَ وَٱلْقَمَرَ كُلٌّ يَجْرِىٓ إِلَىٰٓ أَجَلٍ مُّسَمًّى وَأَنَّ ٱللَّهَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ

*Elem tera enna(A)llâhe yûlicu-lleyle fî-nnehâri veyûlicu-nnehâra fî-lleyli veseḣḣara-şşemse velkamera kullun yecrî ilâ ecelin musemmen veenna(A)llâhe bimâ ta'melûne ḣabîr(un)*

**Meal (Diyanet):** Görmedin mi ki, Allah, geceyi gündüzün içine ve gündüzü de gecenin içine sokuyor. Güneşi ve ayı da koyduğu kanunlara boyun eğdirmiştir. Her biri (kendi yörüngesinde) belli bir zamana kadar akar gider. Şüphesiz Allah, işlediklerinizden hakkıyla haberdardır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/31/29

---

## Tefsir

{"topics":["tabiat-ayetleri","tevhid","esma-i-husna","yaratilis"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"أَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"mi?"},{"position":1,"surface":"لَمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cezm","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَمْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":2,"surface":"تَرَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ر-أ-ي","rootLatin":"r-'-y","lemma":"رَأَى","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Cezm edatından (لَمْ) sonra geldiği için meczûm","gloss":"görmedin mi?"},{"position":3,"surface":"أَنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kîd ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ki"},{"position":4,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"أَنَّ'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"Allah'ı"},{"position":5,"surface":"يُولِجُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"و-ل-ج","rootLatin":"w-l-j","lemma":"أَوْلَجَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"katar"},{"position":6,"surface":"ٱلَّيْلَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ل-ي-ل","rootLatin":"l-y-l","lemma":"لَيْل","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"geceyi"},{"position":7,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içine"},{"position":8,"surface":"ٱلنَّهَارِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ه-ر","rootLatin":"n-h-r","lemma":"نَهَار","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden (فِي) sonra geldiği için mecrûr","gloss":"gündüzün"},{"position":9,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":9,"surface":"يُولِجُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"و-ل-ج","rootLatin":"w-l-j","lemma":"أَوْلَجَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"katar"},{"position":10,"surface":"ٱلنَّهَارَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ه-ر","rootLatin":"n-h-r","lemma":"نَهَار","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"gündüzü"},{"position":11,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içine"},{"position":12,"surface":"ٱلَّيْلِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ل-ي-ل","rootLatin":"l-y-l","lemma":"لَيْل","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden (فِي) sonra geldiği için mecrûr","gloss":"gecenin"},{"position":13,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":13,"surface":"سَخَّرَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"س-خ-ر","rootLatin":"s-kh-r","lemma":"سَخَّرَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"boyun eğdirdi"},{"position":14,"surface":"ٱلشَّمْسَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-م-س","rootLatin":"sh-m-s","lemma":"شَمْس","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"güneşi"},{"position":15,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":15,"surface":"ٱلْقَمَرَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-م-ر","rootLatin":"q-m-r","lemma":"قَمَر","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Atıf harfi (وَ) ile önceki mansûb isme atfedildiği için mansûb","gloss":"ayı"},{"position":16,"surface":"كُلٌّۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ل-ل","rootLatin":"k-l-l","lemma":"كُلّ","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"hepsi"},{"position":17,"surface":"يَجْرِىٓ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ج-ر-ي","rootLatin":"j-r-y","lemma":"جَرَى","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"akar"},{"position":18,"surface":"إِلَىٰٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"e kadar"},{"position":19,"surface":"أَجَلٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ج-ل","rootLatin":"a-j-l","lemma":"أَجَل","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden (إِلَى) sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bir süreye"},{"position":20,"surface":"مُّسَمًّۭى","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mef'ûl","root":"س-م-و","rootLatin":"s-m-w","lemma":"مُسَمًّى","form":"Tef'îl","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Önceki ismin (أَجَلٍ) sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"belirlenmiş"},{"position":21,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":21,"surface":"أَنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kîd ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ki"},{"position":22,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"أَنَّ'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"Allah'ı"},{"position":23,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":23,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden (بِ) sonra geldiği için mecrûr","gloss":"şey"},{"position":24,"surface":"تَعْمَلُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-م-ل","rootLatin":"'-m-l","lemma":"عَمِلَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"yaptığınız"},{"position":25,"surface":"خَبِيرٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"خ-ب-ر","rootLatin":"kh-b-r","lemma":"خَبِير","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"أَنَّ'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"haberdardır"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Lokmân Suresi 29. ayet, Allah'ın evrendeki kudretini ve düzenini, özellikle gece-gündüz döngüsü ve gök cisimlerinin hareketleri üzerinden vurgular. Ayet, bu kozmik düzenin ilahi bir iradeyle işlediğini ve Allah'ın her şeyi kuşatan bilgisine işaret eder.","keyConcepts":[{"word":"يُولِجُ","root":"و ل ج","rootLatin":"v-l-c","meaning":"Allah'ın geceyi gündüze, gündüzü geceye sokması, katması ve iç içe geçirmesi fiili.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İlâc (إيلاج), bir şeyi diğerinin içine sokmak, dahil etmek demektir. Ayetteki 'yûlicu' ifadesi, gece ve gündüzün birbirinin içine girmesi, birinin diğerini takip etmesi ve sürelerinin değişmesi anlamında kullanılmıştır. Bu, Allah'ın kudretinin bir tecellisi olarak, zamanın düzenli akışını ve döngüsünü ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Buradaki 'yûlicu' mecazi bir kullanımdır. Gece ve gündüzün birbirine karışması, birinin diğerinin yerine geçmesi, yani birinin süresinin diğerine eklenmesi anlamındadır. Bu, Allah'ın geceyi gündüzden, gündüzü de geceden eksiltip artırması, yani sürelerini değiştirmesi demektir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"V-l-c kökü, bir şeyin bir yere girmesi, nüfuz etmesi anlamını taşır. Ayetteki 'yûlicu' fiili, gece ve gündüzün birbirine tedricen geçişini, birinin diğerinin alanına girmesini ve bu geçişin ilahi bir düzen içinde gerçekleştiğini semantik olarak vurgular. Bu, sadece bir zaman diliminin sona erip diğerinin başlaması değil, aynı zamanda birinin diğerinin içine nüfuz etmesiyle oluşan dinamik bir süreci ifade eder."}]},{"word":"سَخَّرَ","root":"س خ ر","rootLatin":"s-h-r","meaning":"Allah'ın güneşi ve ayı kendi emrine, iradesine tabi kılması, hizmetine vermesi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Tesḫîr (تسخير), bir şeyi zorla veya isteyerek bir işe koşmak, emrine amade kılmaktır. Ayetteki 'sahhara' fiili, güneş ve ay gibi büyük gök cisimlerinin Allah'ın iradesi doğrultusunda, belirli bir düzen içinde hareket etmesini ve insanlığın faydasına hizmet etmesini ifade eder. Bu, onların kendi başlarına değil, ilahi bir kudretin kontrolünde olduklarını gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Tesḫîr, bir şeyi bir iş için hazırlamak ve onu o işe yönlendirmek demektir. Allah'ın güneşi ve ayı 'tesḫîr' etmesi, onların belirli bir yörüngede, belirli bir düzenle hareket etmelerini sağlaması ve bu hareketin insan yaşamı için gerekli olan faydaları (ışık, ısı, zaman tayini vb.) temin etmesidir. Bu, onların ilahi bir kanuna tabi olduğunu gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'tesḫîr' kavramı, genellikle Allah'ın evrendeki yaratılış ve düzenleme gücünü ifade eder. Gök cisimlerinin 'tesḫîr' edilmesi, onların Allah'ın mutlak iradesine boyun eğdiğini ve O'nun koyduğu yasalara göre işlediğini gösterir. Bu, aynı zamanda insanın bu düzen içindeki yerini ve Allah'ın insana bahşettiği nimetleri de vurgular."}]},{"word":"أَجَلٍ","root":"أ ج ل","rootLatin":"e-c-l","meaning":"Güneş ve ayın hareketlerinin son bulacağı, belirlenmiş bir zaman dilimi veya nihai sınır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Ecel (أجل), bir şeyin son bulacağı vakit, belirlenmiş süre demektir. Ayetteki 'ecelin müsemmâ' (belirlenmiş bir ecel), güneş ve ayın hareketlerinin sonsuz olmadığını, belirli bir zamana kadar devam edeceğini ve sonra sona ereceğini ifade eder. Bu, evrenin de bir sonu olduğunu ve her şeyin Allah'ın takdirine bağlı olduğunu gösterir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Ecel, bir şeyin süresinin sonu veya belirlenmiş zamanıdır. 'Küllün yecrî ilâ ecelin müsemmâ' ifadesi, her bir gök cisminin (güneş ve ay) hareketinin belirli bir sona doğru ilerlediğini, yani kıyamete kadar veya Allah'ın takdir ettiği bir zamana kadar devam edeceğini belirtir. Bu, evrendeki her şeyin geçici olduğunu ve ilahi bir plan dahilinde işlediğini vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Ecel, bir şeyin başlangıcından sonuna kadar olan süresidir. Ayetteki 'ecelin müsemmâ' tabiri, güneş ve ayın hareketlerinin rastgele olmadığını, aksine Allah tarafından önceden belirlenmiş, kesin ve değişmez bir sona doğru ilerlediğini anlatır. Bu, evrenin tesadüfi değil, ilahi bir iradeyle yaratılmış ve yönetilen bir sistem olduğunu gösterir."}]},{"word":"خَبِيرٌ","root":"خ ب ر","rootLatin":"h-b-r","meaning":"Allah'ın kullarının yaptığı her şeyden tam anlamıyla haberdar olması, her şeyi en ince ayrıntısına kadar bilmesi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Habîr (خبير), her şeyin iç yüzünü, gizli ve açık yönlerini en iyi bilen demektir. Allah'ın 'Habîr' olması, O'nun kullarının amellerinden, niyetlerinden ve tüm yaptıklarından tam anlamıyla haberdar olduğunu, hiçbir şeyin O'na gizli kalmadığını ifade eder. Bu, aynı zamanda bir uyarı ve sorumluluk bilinci de taşır."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Habîr ismi, Allah'ın ilminin kapsamlılığını ve derinliğini gösterir. 'Bimâ ta'melûne Habîr' ifadesi, Allah'ın sadece görünen amelleri değil, aynı zamanda bu amellerin arkasındaki niyetleri ve kalplerdeki gizli düşünceleri de bildiğini vurgular. Bu, kulların her an Allah'ın gözetimi altında olduğunu ve yaptıklarından sorumlu tutulacaklarını hatırlatır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'Habîr' kavramı, Allah'ın mutlak ve kuşatıcı bilgisine işaret eder. Bu bilgi, sadece geçmiş ve şimdiki zamanı değil, geleceği de kapsar. Ayetteki bağlamda, Allah'ın insanların amellerinden haberdar olması, ilahi adaletin temelini oluşturur ve insanları iyi işler yapmaya teşvik ederken, kötü işlerden sakındırır. Bu, aynı zamanda Allah'ın her şeyi kontrol altında tuttuğu inancını pekiştirir."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Kamer Sûresi** · *31/29*
- **Kamer Sûresi** · *31/29*
- **Kamer Sûresi** · *31/29*