# Lokmân Sûresi, 32. Âyet (31:32)

> وَإِذَا غَشِيَهُم مَّوْجٌ كَٱلظُّلَلِ دَعَوُا۟ ٱللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ ٱلدِّينَ فَلَمَّا نَجَّىٰهُمْ إِلَى ٱلْبَرِّ فَمِنْهُم مُّقْتَصِدٌ ۚ وَمَا يَجْحَدُ بِـَٔايَـٰتِنَآ إِلَّا كُلُّ خَتَّارٍ كَفُورٍ

*Ve-iżâ ġaşiyehum mevcun ke-zzuleli de'avû(A)llâhe muḣlisîne lehu-ddîne felemmâ neccâhum ilâ-lberri feminhum muktesid(un)(c) vemâ yechadu bi-âyâtinâ illâ kullu ḣattârin kefûr(in)*

**Meal (Diyanet):** Onları, (denizde) bir dalga gölgelikler gibi kapladığında, dini Allah'a has kılarak O'na yalvarırlar. Allah, onları kurtarıp karaya çıkarınca, onlardan bir kısmı orta yolu tutar. Bizim ayetlerimizi ise ancak son derece kaypak, son derece nankör olanlar inkar eder.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/31/32

---

## Tefsir

{"topics":["kufur-sirk","dua","hidayet-dalalet","tabiat-ayetleri"]}

## Kelime Tahlili

{"summary":"Lokman Suresi 32. ayet, insanın zor durumda Allah'a yönelişini ve kurtuluş sonrası nankörlüğünü ele almaktadır. Ayet, denizdeki tehlike anında samimi bir şekilde Allah'a yönelme, kurtuluş sonrası bu samimiyetten sapma ve Allah'ın ayetlerini inkar edenlerin nitelikleri üzerine odaklanmaktadır. Anahtar kavramlar, bu dönüşüm ve nankörlük temasını dilbilimsel ve semantik derinlikleriyle ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"غَشِيَهُم","root":"غ ش ي","rootLatin":"ğ-ş-y","meaning":"Dalgaların insanları kuşatması, sarması ve üzerlerini örtmesi anlamındadır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'ğ-ş-y' kökünün bir şeyi tamamen örtmek, kuşatmak ve kaplamak anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'غَشِيَهُم مَّوْجٌ' ifadesi, dalgaların insanları her yönden sararak onları çaresiz bırakmasını ve boğulma tehlikesini vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ğ-ş-y' fiilinin bir şeyin başka bir şeyi tamamen kaplaması, örtmesi ve gizlemesi manasına geldiğini açıklar. Ayetteki kullanımı, dalgaların büyüklüğü ve şiddeti nedeniyle gemidekileri adeta yutacak derecede üzerlerini kaplamasını ifade eder, bu da korku ve çaresizliği pekiştirir."}]},{"word":"مُخْلِصِينَ","root":"خ ل ص","rootLatin":"h-l-s","meaning":"Dini yalnızca Allah'a tahsis ederek, samimi ve katıksız bir şekilde O'na yönelmek demektir.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'ihlas' kelimesinin bir şeyi saf ve katıksız hale getirmek, arındırmak anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'مُخْلِصِينَ لَهُ ٱلدِّينَ' ifadesi, zor anlarda insanların tüm şirk unsurlarından arınarak, ibadetlerini ve dualarını sadece Allah'a yöneltmelerini, O'na hiçbir şeyi ortak koşmamalarını ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ihlas'ın bir şeyi kirlerden ve karışıklıklardan arındırmak olduğunu vurgular. Bu ayette, denizde boğulma tehlikesiyle karşı karşıya kalanların, kalplerindeki tüm dünya sevgisini ve başka ilahları bir kenara bırakarak, sadece Allah'a yönelmelerini, O'na olan inançlarını saf ve duru kılmalarını anlatır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ihlas' kavramının Kur'an'da 'safiyet, samimiyet ve Allah'a adanmışlık' anlamında merkezi bir rol oynadığını belirtir. Bu ayetteki kullanımı, insanın en zor anında, tüm yapmacıklıktan uzaklaşarak, içtenlikle ve sadece Allah'ın yardımına sığınmasını, O'na olan bağlılığını en saf haliyle ortaya koymasını ifade eder."}]},{"word":"مُّقْتَصِدٌ","root":"ق ص د","rootLatin":"k-s-d","meaning":"Orta yolu tutan, aşırıya kaçmayan, dengeli ve doğru yolda olan kişi demektir.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'iktisad'ın bir işte orta yolu tutmak, ne aşırıya gitmek ne de eksik bırakmak anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'فَمِنْهُم مُّقْتَصِدٌ' ifadesi, Allah onları kurtardıktan sonra, bazı insanların Allah'a olan bağlılıklarında ve dinî yaşantılarında dengeli ve ölçülü davrandıklarını, aşırıya kaçmadıklarını veya tamamen yüz çevirmediklerini gösterir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'kasd' kökünün bir şeye yönelmek, hedeflemek ve bir işte orta yolu tutmak anlamlarına geldiğini açıklar. 'Muktesid' ise, kurtuluş sonrası şükür ve ibadette ifrat ve tefritten kaçınarak, Allah'ın emirlerine uygun, dengeli bir yaşam süren kişiyi ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'iktisad'ın bir şeyde dengeyi gözetmek, ne fazla ne de eksik yapmak olduğunu belirtir. Ayetteki 'muktesid', zor durumdaki samimiyetini tamamen kaybetmeyip, ancak kurtuluş sonrası da tam bir adanmışlık göstermeyen, orta halli bir mümini tasvir eder; bu da insanın zaafını ve nankörlüğe meyilli oluşunu ima eder."}]},{"word":"يَجْحَدُ","root":"ج ح د","rootLatin":"c-h-d","meaning":"Bilerek ve isteyerek inkar etmek, hakkı reddetmek ve nankörlük etmek demektir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'c-h-d' kökünün bir şeyi bilmesine rağmen inkar etmek, reddetmek anlamına geldiğini ifade eder. Ayetteki 'وَمَا يَجْحَدُ بِـَٔايَـٰتِنَآ' ifadesi, Allah'ın kudretini ve lütfunu açıkça görmelerine rağmen, bu ayetleri ve delilleri bile bile inkar edenlerin durumunu vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'cuhûd'un bir şeyi bilmesine rağmen inkar etme, hakkı gizleme ve nankörlük etme olduğunu belirtir. Bu ayette, Allah'ın kendilerini büyük bir tehlikeden kurtardığını açıkça görmelerine rağmen, O'nun ayetlerini ve nimetlerini inkar edenlerin bilinçli bir reddediş içinde olduklarını gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'cuhûd' kavramının Kur'an'da genellikle 'bilerek inkar etme, hakkı örtme ve nankörlük' anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki 'yechadu' fiili, kurtuluş sonrası Allah'ın lütfunu unutup, O'nun varlığını ve kudretini bile bile reddedenlerin ahlaki düşkünlüğünü ve vefasızlığını ifade eder."}]},{"word":"خَتَّارٍ","root":"خ ت ر","rootLatin":"h-t-r","meaning":"Çok hain, çok aldatıcı ve vefasız kişi demektir.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'hattâr' kelimesinin 'hıyanet' kökünden türediğini ve çok hain, çok aldatıcı anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'كُلُّ خَتَّارٍ كَفُورٍ' ifadesi, Allah'ın ayetlerini inkar edenlerin sadece nankör değil, aynı zamanda Allah'a karşı ahitlerini bozan, vefasız ve hain kimseler olduğunu vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'hattâr'ın mübalağa sigası olduğunu ve 'çokça hıyanet eden, çokça aldatan' manasına geldiğini açıklar. Bu ayette, Allah'ın kendilerine bahşettiği kurtuluş nimetine rağmen, O'na verdikleri sözden dönen, O'nun ayetlerini inkar edenlerin derin bir ahlaki bozukluk içinde olduklarını ve güvenilmez olduklarını ifade eder."}]},{"word":"كَفُورٍ","root":"ك ف ر","rootLatin":"k-f-r","meaning":"Çok nankör, çok inkarcı ve Allah'ın nimetlerini örten kişi demektir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'küfr'ün bir şeyi örtmek, gizlemek ve nimeti inkar etmek anlamına geldiğini belirtir. 'Kefûr' ise mübalağa sigası olup, çok nankör demektir. Ayetteki 'كُلُّ خَتَّارٍ كَفُورٍ' ifadesi, Allah'ın lütfunu ve ayetlerini bile bile inkar edenlerin, bu nimetleri örten ve şükretmeyen aşırı nankör kimseler olduğunu vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'küfr'ün bir nimeti örtmek ve inkar etmek olduğunu, 'kefûr'un ise bu inkarı ve nankörlüğü sürekli hale getiren kişi olduğunu açıklar. Bu ayette, denizdeki tehlikeden kurtulmalarına rağmen Allah'ın bu büyük nimetini unutup, O'nun ayetlerini reddedenlerin, en üst düzeyde nankörlük sergilediklerini ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'küfr' kavramının Kur'an'da sadece inançsızlık değil, aynı zamanda 'nankörlük, Allah'ın nimetlerini görmezden gelme ve O'na karşı vefasızlık' anlamlarını da içerdiğini belirtir. 'Kefûr' kelimesi, bu nankörlüğün ve inkarın sürekli ve derin bir karakter özelliği haline geldiğini, Allah'ın lütfunu bile bile reddedenlerin ahlaki durumunu tasvir eder."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"إِذَا","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf-ı zaman olduğu için mebnî","gloss":"olduğu zaman"},{"position":2,"surface":"غَشِيَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"غ-ش-ي","rootLatin":"gh-sh-y","lemma":"غَشِيَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"kuşattı"},{"position":2,"surface":"هُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"onları"},{"position":3,"surface":"مَّوْجٌ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-و-ج","rootLatin":"m-w-j","lemma":"مَوْج","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"dalga"},{"position":4,"surface":"كَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"gibi"},{"position":4,"surface":"ٱلظُّلَلِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ظ-ل-ل","rootLatin":"dh-l-l","lemma":"ظُلَّة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"dağlar"},{"position":5,"surface":"دَعَوْا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"د-ع-و","rootLatin":"d-'-w","lemma":"دَعَا","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yalvardılar"},{"position":5,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"Allah'a"},{"position":7,"surface":"مُخْلِصِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"خ-ل-ص","rootLatin":"kh-l-s","lemma":"مُخْلِص","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"ihlâslı olarak"},{"position":8,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":8,"surface":"هُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"O'na"},{"position":9,"surface":"ٱلدِّينَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"د-ي-ن","rootLatin":"d-y-n","lemma":"دِين","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"dini"},{"position":10,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"böylece"},{"position":10,"surface":"لَمَّا","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَمَّا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf-ı zaman olduğu için mebnî","gloss":"ne zaman ki"},{"position":11,"surface":"نَجَّىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ن-ج-و","rootLatin":"n-j-w","lemma":"نَجَّى","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"kurtardı"},{"position":11,"surface":"هُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"onları"},{"position":12,"surface":"إِلَى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-e, -a"},{"position":13,"surface":"ٱلْبَرِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ر-ر","rootLatin":"b-r-r","lemma":"بَرّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"karaya"},{"position":14,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"o zaman"},{"position":14,"surface":"مِنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":14,"surface":"هُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"onlardan"},{"position":15,"surface":"مُّقْتَصِدٌ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ق-ص-د","rootLatin":"q-s-d","lemma":"مُقْتَصِد","form":"İfti'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"orta yolu tutan"},{"position":16,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":16,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nefy harfi olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":17,"surface":"يَجْحَدُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ج-ح-د","rootLatin":"j-h-d","lemma":"جَحَدَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"inkar eder"},{"position":18,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":18,"surface":"ءَايَـٰتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ي-ي","rootLatin":"a-y-y","lemma":"آيَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ayetlerimizi"},{"position":18,"surface":"نَآ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَحْنُ","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müşterek","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"bizim"},{"position":19,"surface":"إِلَّا","pos":"harf","posDetail":"İstisna Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَّا","form":"-","features":{},"irabReason":"İstisna harfi olduğu için mebnî","gloss":"ancak"},{"position":20,"surface":"كُلُّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ل-ل","rootLatin":"k-l-l","lemma":"كُلّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"her"},{"position":21,"surface":"خَتَّارٍ","pos":"isim","posDetail":"Mübalağalı İsm-i Fâil","root":"خ-ت-ر","rootLatin":"kh-t-r","lemma":"خَتَّار","form":"Fa''âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"hain"},{"position":22,"surface":"كَفُورٍ","pos":"isim","posDetail":"Mübalağalı İsm-i Fâil","root":"ك-ف-ر","rootLatin":"k-f-r","lemma":"كَفُور","form":"Fa'ûl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"nankör"}]