# Lokmân Sûresi, 6. Âyet (31:6)

> وَمِنَ ٱلنَّاسِ مَن يَشْتَرِى لَهْوَ ٱلْحَدِيثِ لِيُضِلَّ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَيَتَّخِذَهَا هُزُوًا ۚ أُو۟لَـٰٓئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ مُّهِينٌ

*Vemine-nnâsi men yeşterî lehve-lhadîśi liyudille ‘an sebîli(A)llâhi biġayri ‘ilmin veyetteḣiżehâ huzuvâ(en)(c) ulâ-ike lehum ‘ażâbun muhîn(un)*

**Meal (Diyanet):** İnsanlardan öylesi vardır ki, bilgisizce Allah yolundan saptırmak ve o yolu eğlenceye almak için, eğlencelik asılsız ve faydasız sözleri satın alır. İşte onlar için aşağılayıcı bir azap vardır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/31/6

---

## Tefsir

{"topics":["hidayet-dalalet","musrikler","ahiret-mukafat","soz-yalan"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَمِنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf ve Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"مِنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":2,"surface":"ٱلنَّاسِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"n-w-s","rootLatin":"n-w-s","lemma":"نَاس","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"insanlar"},{"position":3,"surface":"مَن","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَنْ","form":"-","features":{"irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû (mukaddem haberden sonra)","gloss":"kimse, o kimse ki"},{"position":4,"surface":"يَشْتَرِى","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ş-r-y","rootLatin":"sh-r-y","lemma":"اِشْتَرَى","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"satın alır, değişir"},{"position":5,"surface":"لَهْوَ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"l-h-w","rootLatin":"l-h-w","lemma":"لَهْو","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"eğlence, boş söz"},{"position":6,"surface":"ٱلْحَدِيثِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"h-d-s","rootLatin":"h-d-s","lemma":"حَدِيث","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"söz, hadis"},{"position":7,"surface":"لِيُضِلَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer (Ta'lil Lamı)","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":7,"surface":"يُضِلَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"d-l-l","rootLatin":"d-l-l","lemma":"أَضَلَّ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Ta'lil lamı ile mansûb","gloss":"saptırmak"},{"position":8,"surface":"عَن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":9,"surface":"سَبِيلِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"s-b-l","rootLatin":"s-b-l","lemma":"سَبِيل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yol"},{"position":10,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"a-l-h","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah"},{"position":11,"surface":"بِغَيْرِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":11,"surface":"غَيْرِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ġ-y-r","rootLatin":"gh-y-r","lemma":"غَيْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"dışında, olmaksızın"},{"position":12,"surface":"عِلْمٍۢ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"'-l-m","rootLatin":"'-l-m","lemma":"عِلْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"bilgi"},{"position":13,"surface":"وَيَتَّخِذَهَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":13,"surface":"يَتَّخِذَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"'-k-dh","rootLatin":"'-k-dh","lemma":"اِتَّخَذَ","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki mansûb fiile atfedildiği için mansûb","gloss":"edinir, alır"},{"position":13,"surface":"هَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onu"},{"position":14,"surface":"هُزُوًا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"h-z-w","rootLatin":"h-z-w","lemma":"هُزْء","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih sâni olduğu için mansûb","gloss":"alay, eğlence"},{"position":15,"surface":"أُو۟لَـٰٓئِكَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أُولَٰئِكَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"işte onlar"},{"position":16,"surface":"لَهُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":16,"surface":"هُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onlar"},{"position":17,"surface":"عَذَابٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"'-dh-b","rootLatin":"'-dh-b","lemma":"عَذَاب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mukaddem haberden sonra mübteda olduğu için merfû","gloss":"azap"},{"position":18,"surface":"مُّهِينٌۭ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"h-w-n","rootLatin":"h-w-n","lemma":"مُهِين","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"alçaltıcı"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Lokman Suresi'nin 6. ayeti, hakikati boş sözlerle değiştiren, Allah yolundan saptıran ve onu alaya alan kişileri ele almaktadır. Ayet, bu tür davranışların alçaltıcı bir azapla sonuçlanacağını vurgulayarak, inanç ve ahlak bağlamında önemli dilbilimsel ve semantik derinlikler sunar.","keyConcepts":[{"word":"يَشْتَرِى","root":"ش ر ي","rootLatin":"ş-r-y","meaning":"Ayette, bir şeyi başka bir şeyle değiştirmek, takas etmek anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Şerâ (شَرَى) kelimesi, hem satın almak hem de satmak anlamında kullanılır. Ayetteki 'yeşterî' (يَشْتَرِي) ifadesi, 'lehevü'l-hadîs'i (boş sözü) hakikat karşılığında satın almak, yani tercih etmek ve onunla değiştirmek manasındadır. Bu, bir değerden vazgeçip daha değersiz bir şeyi edinme eylemini vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Arapçada 'şerâ' kelimesi, bir şeyi başka bir şeyle değiştirmek anlamında mecazi olarak kullanılır. Burada 'lehevü'l-hadîs'i satın almak, yani onu tercih etmek ve hakikatin yerine koymak demektir. Bu, bir tür mübadele ve tercih meselesidir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İzutsu, 'şirâ' (satın alma/değiş tokuş) kavramının Kur'an'da sıkça manevi değerlerin maddi veya değersiz şeylerle değiştirilmesi bağlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayette de 'lehevü'l-hadîs'in tercih edilmesi, manevi bir kayıp ve yanlış bir değer yargısı olarak sunulur."}]},{"word":"لَهْوَ ٱلْحَدِيثِ","root":"ل ه و / ح د ث","rootLatin":"l-h-v / h-d-s","meaning":"Ayette, insanları Allah yolundan saptıran, faydasız, eğlence amaçlı ve hakikatten uzak sözler ve anlatılar anlamına gelir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'lehv' kelimesini 'oyun, eğlence, faydasız meşguliyet' olarak açıklar. 'Hadîs' ise 'söz, anlatı' demektir. 'Lehvü'l-hadîs' bir araya geldiğinde, insanı hakikatten alıkoyan, boş ve faydasız sözler, hikayeler veya şarkılar gibi anlamlara gelir. Ayetteki bağlamda bu, insanları Allah'ın yolundan saptıran her türlü sözlü içeriği ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'lehv'i 'insanı önemli işlerden alıkoyan şey' olarak tanımlar. 'Hadîs' ise 'yeni olan, konuşulan şey'dir. 'Lehvü'l-hadîs', insanı Allah'a ibadetten ve doğru yoldan uzaklaştıran, oyalanmaya yönelik her türlü sözlü ifadeyi kapsar. Bu, özellikle hakikati örtbas eden veya değersizleştiren anlatıları içerir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'lehvü'l-hadîs'in, insanları Allah'ın dininden uzaklaştıran, batıl inançları ve eğlenceyi teşvik eden her türlü sözlü ifade olduğunu belirtir. Bu, özellikle cahiliye dönemindeki şiirler, hikayeler ve şarkılar gibi, insanları hakikatten uzaklaştıran unsurları kapsar."}]},{"word":"لِيُضِلَّ","root":"ض ل ل","rootLatin":"d-l-l","meaning":"Ayette, birini doğru yoldan saptırmak, şaşırtmak ve sapıklığa düşürmek amacıyla yapılan eylemi ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'dalâl' (ضلال) kelimesini 'doğru yoldan sapmak' olarak açıklar. 'İdlâl' (إضلال) ise başkasını saptırmak demektir. Ayetteki 'liyudille' (لِيُضِلَّ) ifadesi, 'lehvü'l-hadîs'i satın almanın amacının, insanları Allah'ın doğru yolundan bilerek ve isteyerek saptırmak olduğunu gösterir."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'dalâl'in 'hakikatten uzaklaşmak' olduğunu belirtir. 'Liyudille' fiili, bu uzaklaşmayı başkaları üzerinde gerçekleştirmek, yani onları doğru yoldan çıkarmak anlamındadır. Bu, kasıtlı bir saptırma eylemini ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'dalâl' kökünün Kur'an'da hem kişinin kendi sapıklığı hem de başkasını saptırma eylemi için kullanıldığını vurgular. Bu ayetteki 'liyudille' ifadesi, 'lehvü'l-hadîs'i kullananların, insanları Allah'ın yolundan uzaklaştırma niyetini açıkça ortaya koyar."}]},{"word":"سَبِيلِ ٱللَّهِ","root":"س ب ل / ا ل ه","rootLatin":"s-b-l / a-l-h","meaning":"Ayette, Allah'ın belirlediği doğru yol, din, şeriat ve hakikat anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'sebîl' (سبيل) kelimesini 'yol' olarak tanımlar ve 'sebîlullah'ın (سبيل الله) Allah'ın rızasına ulaştıran, O'nun dinini ve şeriatını ifade eden yol olduğunu belirtir. Ayette, 'lehvü'l-hadîs' ile saptırılmak istenen şeyin, bu ilahi ve doğru yol olduğu vurgulanır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'sebîlullah'ın, Allah'ın emrettiği ve razı olduğu her türlü hayırlı işi, ibadeti ve doğru inancı kapsadığını ifade eder. Bu ayette, 'lehvü'l-hadîs'in bu kutsal yoldan insanları uzaklaştırma amacı taşıdığı belirtilir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'sebîlullah' kavramının Kur'an'da merkezi bir rol oynadığını ve 'doğru yol', 'İslam dini', 'Allah'ın emirleri' gibi geniş anlamları içerdiğini açıklar. Ayetteki 'sebîlullah'tan saptırma eylemi, İslam'ın temel prensiplerinden ve ahlaki değerlerinden uzaklaştırmayı hedefler."}]},{"word":"هُزُوًا","root":"ه ز أ","rootLatin":"h-z-'-","meaning":"Ayette, alay etmek, küçümsemek, hafife almak ve ciddiye almamak anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'hüzüv' (هزؤ) kelimesini 'alay etmek, eğlenmek, küçümsemek' olarak açıklar. Ayetteki 'yet-tehizuhâ hüzüven' (وَيَتَّخِذَهَا هُزُوًا) ifadesi, Allah'ın yolunu ve ayetlerini ciddiye almayıp, onlarla alay etme eylemini vurgular. Bu, imansızlığın ve saygısızlığın bir göstergesidir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hüzüv'ü 'bir şeyi hafife almak, onunla eğlenmek' olarak tanımlar. Ayetteki kullanımı, Allah'ın yolunu ve dinini küçümseyen, onu bir oyun veya eğlence konusu yapan kişilerin tavrını ifade eder. Bu, hakikate karşı gösterilen bir saygısızlık ve inkârdır."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'hüzüv'ün, bir şeyi değersiz görmek ve onunla alay etmek olduğunu belirtir. Ayetteki bağlamda, Allah'ın yolunu alaya almak, onun kutsallığını ve ciddiyetini reddetmek anlamına gelir. Bu, manevi değerlere karşı gösterilen bir hor görme eylemidir."}]},{"word":"عَذَابٌ مُّهِينٌ","root":"ع ذ ب / ه و ن","rootLatin":"'-z-b / h-v-n","meaning":"Ayette, alçaltıcı, aşağılayıcı ve hor kılıcı bir azap anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'azâb' (عذاب) kelimesini 'bir şeyi engellemek, alıkoymak' ve 'cezalandırmak' olarak açıklar. 'Mühîn' (مهين) ise 'hor kılan, alçaltan' demektir. 'Azâbün mühîn' (عذاب مهين), kişinin yaptığı alay ve küçümseme eylemlerine karşılık olarak, onu aşağılayacak ve hor kılacak bir cezayı ifade eder. Bu, cezanın sadece fiziksel değil, aynı zamanda manevi bir aşağılama içereceğini gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'mühîn' kelimesinin 'hor ve hakir kılmak' anlamına geldiğini belirtir. 'Azâbün mühîn', Allah'ın ayetleriyle alay edenlerin, ahirette kendilerini alçaltılmış ve horlanmış hissedecekleri bir azapla karşılaşacaklarını ifade eder. Bu, cezanın niteliğini ve şiddetini vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'ihâne' (إهانة) fiilinin 'hor görmek, aşağılamak' anlamında kullanıldığını ve 'mühîn' ism-i failinin de bu anlamı pekiştirdiğini belirtir. Ayetteki 'azâbün mühîn', Allah'ın yolunu alaya alanların, kendi eylemlerinin bir karşılığı olarak, alçaltıcı bir sona uğrayacaklarını gösterir."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Lokmân Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *6. ayet*
- **Lokmân Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *6. ayet*