# Secde Sûresi, 13. Âyet (32:13)

> وَلَوْ شِئْنَا لَـَٔاتَيْنَا كُلَّ نَفْسٍ هُدَىٰهَا وَلَـٰكِنْ حَقَّ ٱلْقَوْلُ مِنِّى لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنَ ٱلْجِنَّةِ وَٱلنَّاسِ أَجْمَعِينَ

*Velev şi/nâ leâteynâ kulle nefsin hudâhâ velâkin hakka-lkavlu minnî leemleenne cehenneme mine-lcinneti ve-nnâsi ecma'în(e)*

**Meal (Diyanet):** Eğer dileseydik, herkese hidayetini verirdik. Fakat benim, "Andolsun, cehennemi hem cinlerden hem de insanlardan dolduracağım" sözüm gerçekleşecektir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/32/13

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Allah'ın mutlak iradesini (meşîet) ve takdirini vurgularken, cehennemin cin ve insanlarla doldurulacağına dair ilahi sözün (kavl) kesinliğini ortaya koymaktadır. Hidayetin Allah'ın dilemesine bağlı olduğu ancak ilahi adaletin ve vaadin de gerçekleşeceği bir dengeyi ifade eder.","keyConcepts":[{"word":"شِئْنَا","root":"ش ي أ","rootLatin":"Ş-Y-E","meaning":"Allah'ın mutlak dilemesi ve iradesini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Şey' (شيء) kelimesi, bir şeyin varlığını veya meydana gelmesini dilemek, istemek anlamındadır. Ayetteki 'şinâ' (شِئْنَا) ifadesi, Allah'ın bir şeyi yaratma veya gerçekleştirme konusundaki mutlak ve sınırsız iradesini, kudretini ve dilemesini vurgular. Bu bağlamda, Allah dileseydi herkese hidayet verebilirdi, ancak bu, O'nun hikmetine ve takdirine bağlıdır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'meşîet' (dileme) kavramı, Allah'ın mutlak ve sınırsız iradesini ifade eder. İzutsu'ya göre, Allah'ın dilemesi, herhangi bir dış etken veya zorlama olmaksızın, O'nun kendi özgür seçimiyle bir şeyi var etmesi veya bir hükmü gerçekleştirmesidir. Ayetteki 'şinâ' ifadesi, hidayetin verilmesinin tamamen Allah'ın dilemesine bağlı olduğunu, ancak O'nun başka bir hikmetle farklı bir yolu seçtiğini gösterir."}]},{"word":"هُدَىٰهَا","root":"ه د ي","rootLatin":"H-D-Y","meaning":"Doğru yolu gösterme, rehberlik etme ve hakikate ulaştırma anlamını taşır.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Hidayet (هدى), doğru yola iletmek, rehberlik etmek ve hakikati göstermek demektir. Ayetteki 'hüdâhâ' (هُدَىٰهَا) ifadesi, her nefse doğru yolu, yani imanı ve salih amelleri gösterecek ilahi rehberliği vermeyi ifade eder. Allah dileseydi, herkesi zorunlu olarak hidayete erdirirdi, ancak bu, imtihan sırrına aykırı olurdu."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hidayet (هدى), bir şeyi lütuf ve incelikle doğru yola sevk etmektir. Kur'an'da hidayet, bazen yol gösterme (irşad), bazen de doğru yola ulaştırma (tevfik) anlamında kullanılır. Bu ayetteki 'hüdâhâ', Allah'ın her nefse doğru yolu bulması için gerekli olan ilahi rehberliği ve imanı bahşetmesi anlamındadır. Ancak Allah, imtihan gereği bunu zorunlu kılmamıştır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Hidayet kavramı, Kur'an'da genellikle Allah'ın insanlara doğru yolu göstermesi, onları hakikate ulaştırması ve iman etmelerini sağlaması anlamında kullanılır. Güngör'e göre, hidayet hem bir davet hem de bir nasip meselesidir. Ayetteki 'hüdâhâ', Allah'ın her nefse fıtraten doğruyu bulma potansiyeli vermesi ve peygamberler aracılığıyla yol göstermesi anlamında olsa da, nihai hidayet Allah'ın dilemesine bağlıdır."}]},{"word":"حَقَّ","root":"ح ق ق","rootLatin":"H-K-K","meaning":"Bir şeyin kesinleşmesi, gerçekleşmesi ve sabit olması anlamını ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hakka (حقّ), bir şeyin sabit olması, kesinleşmesi ve gerçekleşmesi demektir. Ayetteki 'hakka' (حَقَّ) ifadesi, Allah'ın cehennemi dolduracağına dair sözünün kesinleştiğini, geri dönülemez bir hüküm olduğunu ve mutlaka vuku bulacağını belirtir. Bu, Allah'ın vaadinin veya tehdidinin mutlak doğruluğunu ve gerçekleşeceğini vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Hakka (حقّ), bir şeyin vacip olması, gerekli olması ve gerçekleşmesi anlamındadır. Ebû Ubeyde, bu tür ifadelerin Kur'an'da Allah'ın kesin ve değişmez hükümlerini bildirmek için kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'hakka' ifadesi, Allah'ın cehennemi doldurma vaadinin, tıpkı bir borcun ödenmesi gibi, kaçınılmaz ve kesin olduğunu gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Hakk (حقّ), bir şeyin sabit ve doğru olması, şüphe götürmemesi demektir. Fîrûzâbâdî, 'hakka' fiilinin, bir hükmün veya vaadin kesinleştiğini, gerçekleşmesinin kaçınılmaz olduğunu ifade ettiğini belirtir. Bu ayette, Allah'ın cehennemi dolduracağına dair sözünün, hiçbir şüpheye yer bırakmayacak şekilde kesinleştiğini ve gerçekleşeceğini vurgular."}]},{"word":"الْقَوْلُ","root":"ق و ل","rootLatin":"K-V-L","meaning":"Allah'ın sözü, vaadi veya hükmü anlamında kullanılır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kavl (قول), söz, kelam ve ifade demektir. Kur'an'da Allah'a nispet edildiğinde, O'nun kesin hükmünü, vaadini veya tehdidini ifade eder. Ayetteki 'el-kavl' (الْقَوْلُ) ifadesi, Allah'ın cehennemi dolduracağına dair ezelî ve değişmez sözünü, yani ilahi takdirini ve hükmünü belirtir. Bu söz, O'nun iradesinin bir tezahürüdür."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kavl (قول), bir düşüncenin veya hükmün sözlü ifadesidir. Allah'ın kavli ise, O'nun iradesinin ve kudretinin bir yansıması olarak, mutlaka gerçekleşecek olan kesin hükümleridir. Ayetteki 'el-kavl' ifadesi, Allah'ın cehennemi dolduracağına dair kesin ve bağlayıcı vaadini temsil eder; bu, O'nun adaletinin ve hikmetinin bir sonucudur."}]},{"word":"جَهَنَّمَ","root":"ج ه ن م","rootLatin":"C-H-N-M","meaning":"Ahiretteki azap yurdu, ceza yeri olan cehennemi ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Cehennem (جهنم), ahiretteki azap yurdunun özel ismidir. Kelimenin kökeni hakkında farklı görüşler olmakla birlikte, Kur'an'da genellikle günahkarların cezalandırılacağı yer olarak geçer. Ayetteki 'cehennem' (جَهَنَّمَ) ifadesi, Allah'ın, isyan eden cin ve insanlarla dolduracağını vaat ettiği, şiddetli azap yeri olan ahiret yurdunu belirtir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Cehennem (جهنم), Kur'an'da kafirlerin ve günahkarların cezalandırılacağı yer olarak zikredilir. Semîn el-Halebî, cehennemin farklı katmanları ve azap türleri olduğunu belirtir. Bu ayetteki 'cehennem', Allah'ın, kendi iradesiyle ve sözüyle, belirli bir kısım cin ve insanla dolduracağını bildirdiği, ahiretteki nihai ceza mekanını ifade eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kader","hidayet-dalalet","cehennem","imtihan-bela"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"لَوْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَوْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"eğer"},{"position":2,"surface":"شِئْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ش-ي-أ","rootLatin":"sh-y-a","lemma":"شَاءَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dileseydik"},{"position":3,"surface":"لَـَٔاتَيْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ء-ت-ي","rootLatin":"a-t-y","lemma":"إِيتَاء","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"verirdik"},{"position":4,"surface":"كُلَّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ل-ل","rootLatin":"k-l-l","lemma":"كُلّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"her"},{"position":5,"surface":"نَفْسٍ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ف-س","rootLatin":"n-f-s","lemma":"نَفْس","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"nefse"},{"position":6,"surface":"هُدَىٰ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ه-د-ي","rootLatin":"h-d-y","lemma":"هُدَى","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"hidayetini"},{"position":6,"surface":"هَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":7,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":7,"surface":"لَـٰكِنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstidrak","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَـٰكِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"fakat"},{"position":8,"surface":"حَقَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ح-ق-ق","rootLatin":"h-q-q","lemma":"حَقّ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"gerçekleşti"},{"position":9,"surface":"ٱلْقَوْلُ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَوْل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"söz"},{"position":10,"surface":"مِنِّى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"-den"},{"position":10,"surface":"ى","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"benim"},{"position":11,"surface":"لَأَمْلَأَنَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"م-ل-أ","rootLatin":"m-l-a","lemma":"مَلْء","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Tekid Nûnu ile mebnî","gloss":"mutlaka dolduracağım"},{"position":12,"surface":"جَهَنَّمَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ج-ه-ن-م","rootLatin":"j-h-n-m","lemma":"جَهَنَّم","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"cehennemi"},{"position":13,"surface":"مِنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"-den"},{"position":14,"surface":"ٱلْجِنَّةِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ج-ن-ن","rootLatin":"j-n-n","lemma":"جِنَّة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"cinlerden"},{"position":15,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":15,"surface":"ٱلنَّاسِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ء-ن-س","rootLatin":"a-n-s","lemma":"نَاس","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki isme atfedildiği için mecrûr","gloss":"insanlardan"},{"position":16,"surface":"أَجْمَعِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"ج-م-ع","rootLatin":"j-m-3","lemma":"أَجْمَع","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Tekid olduğu için mansûb","gloss":"hepsini"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Zümer Sûresi** · *32/13*
- **Secde Sûresi** · *32/13*
- **Secde Sûresi** · *32/13*
- **Zümer Sûresi** · *32/13*
- **Secde Sûresi** · *32/13*
- **Secde Sûresi** · *32/13*
- **Secde Sûresi** · *13. Ayet*
- **Secde Sûresi** · *13. Ayet*
- **Secde Sûresi** · *32/13*
- **Secde Sûresi** · *32/13*
- **Secde Sûresi** · *13. Ayet*
- **Secde Sûresi** · *13. Ayet*