# Secde Sûresi, 15. Âyet (32:15)

> إِنَّمَا يُؤْمِنُ بِـَٔايَـٰتِنَا ٱلَّذِينَ إِذَا ذُكِّرُوا۟ بِهَا خَرُّوا۟ سُجَّدًا وَسَبَّحُوا۟ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَهُمْ لَا يَسْتَكْبِرُونَ ۩

*İnnemâ yu/minu bi-âyâtinâ-lleżîne iżâ żukkirû bihâ ḣarrû succeden vesebbehû bihamdi rabbihim vehum lâ yestekbirûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Bizim ayetlerimize ancak, kendilerine bu ayetlerle öğüt verildiği zaman secdeye kapanan, kibirlenmeksizin Rablerine hamd ederek tespih edenler inanırlar.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/32/15

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Allah'ın ayetlerine iman edenlerin temel özelliklerini dilbilimsel olarak ortaya koymaktadır. Özellikle 'iman', 'secde', 'tesbih' ve 'istikbar' kavramları üzerinden, teslimiyet, yüceltme ve kibirden uzak durma halleri vurgulanmaktadır.","keyConcepts":[{"word":"يُؤْمِنُ","root":"أ م ن","rootLatin":"E-M-N","meaning":"Allah'ın ayetlerini tasdik etmek, güvenmek ve onlara teslim olmak anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İman, kalben tasdik etmek ve dil ile ikrar etmektir. Güven ve emniyet kökünden gelir. Ayetteki 'yü'minu' fiili, Allah'ın ayetlerine karşı tam bir teslimiyet ve güvenle tasdik etme halini ifade eder. (s. 89)"},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İman (emn), Kur'an'da sadece bir inanç beyanı değil, aynı zamanda Allah'a karşı tam bir güven ve teslimiyet halidir. Bu ayette, ayetlere iman edenlerin, bu güvenin bir sonucu olarak belirli davranışlar sergiledikleri belirtilir. (s. 135-137)"}]},{"word":"ذُكِّرُوا۟","root":"ذ ك ر","rootLatin":"Z-K-R","meaning":"Allah'ın ayetlerinin kendilerine hatırlatılması, tebliğ edilmesi ve zihinlerinde canlandırılmasıdır.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Zikr, unutulan bir şeyi hatırlamak veya bir şeyi zihinde canlı tutmaktır. Ayetteki 'zükkirû' pasif formu, ayetlerin dışarıdan bir hatırlatma ile müminlerin zihinlerine sunulmasını ifade eder. (s. 210)"},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Zikr kelimesi, Kur'an'da hem hatırlama hem de öğüt alma anlamlarında kullanılır. Bu ayette, ayetlerin hatırlatılmasıyla birlikte, onların içerdiği öğüt ve mesajların da idrak edilerek harekete geçilmesi kastedilir. (s. 287)"}]},{"word":"خَرُّوا۟","root":"خ ر ر","rootLatin":"H-R-R","meaning":"Hızla ve aniden yere kapanmak, secde etmek anlamındadır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Harr, bir şeyin yukarıdan aşağıya düşmesi, yuvarlanmasıdır. Burada 'harrû sücceden' ifadesi, ayetlerin etkisiyle ani bir huşu ve teslimiyetle secdeye kapanmayı, yani iradi bir düşüşü ifade eder. (s. 256)"},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Harr, mecazi olarak bir şeye boyun eğmek, teslim olmak anlamında da kullanılır. Ayetteki kullanımı, Allah'ın ayetlerinin büyüklüğü karşısında müminlerin gösterdiği tam bir teslimiyet ve tevazu halini vurgular. (c. 2, s. 121)"}]},{"word":"سُجَّدًا","root":"س ج د","rootLatin":"S-C-D","meaning":"Allah'a karşı tam bir teslimiyet ve boyun eğme haliyle yere kapanmak, secde etmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Secde, alnı yere koyarak Allah'a karşı tam bir tevazu ve boyun eğme göstermektir. Ayetteki 'sücceden' kelimesi, 'harrû' fiiliyle birlikte, ayetlerin hatırlatılmasıyla oluşan derin huşu ve teslimiyetin fiziksel bir tezahürü olarak secde etmeyi ifade eder. (s. 397)"},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Secde, Allah'a karşı en üst düzeyde tevazu ve itaat göstermektir. Bu ayette, müminlerin ayetler karşısındaki tepkisi olarak secde etmeleri, onların Allah'ın emirlerine kayıtsız şartsız teslimiyetini simgeler. (c. 3, s. 24)"}]},{"word":"سَبَّحُوا۟","root":"س ب ح","rootLatin":"S-B-H","meaning":"Allah'ı her türlü noksanlıktan tenzih etmek, O'nu yüceltmek ve övgüyle anmaktır.","sources":[{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Tesbih, Allah'ı her türlü noksan sıfattan uzak tutmak ve O'nu kemal sıfatlarıyla yüceltmektir. Ayetteki 'sebbehû bi-hamdi rabbihim' ifadesi, secde ile birlikte, Allah'ın ayetlerinin büyüklüğü karşısında O'nu övgüyle anarak yüceltme eylemini vurgular. (s. 278)"},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Tesbih, Kur'an'da Allah'ın mutlak aşkınlığını ve yüceliğini ifade etmenin bir yoludur. Bu ayette, müminlerin ayetler karşısında hissettikleri huşu ve hayranlığın bir ifadesi olarak Rablerini övgüyle tesbih ettikleri belirtilir. (s. 215-217)"}]},{"word":"يَسْتَكْبِرُونَ","root":"ك ب ر","rootLatin":"K-B-R","meaning":"Büyüklük taslamak, kibirlenmek, Allah'ın ayetlerine karşı üstünlük iddia etmek veya onları küçümsemektir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kibir, kişinin kendini büyük görmesi ve başkalarını küçük görmesidir. İstikbar ise, bu büyüklük taslama halini fiiliyata dökmesidir. Ayetteki 'lâ yestekbirûn' ifadesi, iman edenlerin Allah'ın ayetleri karşısında tevazu gösterdiklerini, kibirlenmediklerini ve hakikati kabul ettiklerini belirtir. (s. 427)"},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"İstikbar, Allah'ın emirlerine karşı gelmek, onları küçümsemek ve kendini onlardan üstün görmek demektir. Bu ayette, gerçek müminlerin ayetler karşısında kibir göstermeyip, aksine teslimiyetle secde ettikleri ve tesbih ettikleri vurgulanır. (c. 3, s. 165)"}]}]}

## Tefsir

{"topics":["iman","zikir","takva","tevazu"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"إِنَّمَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Hasr","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّمَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ancak"},{"position":2,"surface":"يُؤْمِنُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ء-م-ن","rootLatin":"a-m-n","lemma":"آمَنَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"inanır"},{"position":3,"surface":"بِـَٔايَـٰتِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ile"},{"position":3,"surface":"آيَاتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ء-ي-ي","rootLatin":"a-y-y","lemma":"آيَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ayetler"},{"position":3,"surface":"نَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"bizim"},{"position":4,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"o kimseler ki"},{"position":5,"surface":"إِذَا","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"olduğu zaman"},{"position":6,"surface":"ذُكِّرُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ذ-ك-ر","rootLatin":"dh-k-r","lemma":"ذَكَّرَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"hatırlatıldılar"},{"position":7,"surface":"بِهَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ile"},{"position":7,"surface":"هَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَا","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"o"},{"position":8,"surface":"خَرُّوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"خ-ر-ر","rootLatin":"kh-r-r","lemma":"خَرَّ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yere kapanırlar"},{"position":9,"surface":"سُجَّدًۭا","pos":"isim","posDetail":"Hâl","root":"س-ج-د","rootLatin":"s-j-d","lemma":"سَاجِد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"secde ederek"},{"position":10,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":10,"surface":"سَبَّحُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"س-ب-ح","rootLatin":"s-b-h","lemma":"سَبَّحَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"tesbih ettiler"},{"position":11,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ile"},{"position":11,"surface":"حَمْدِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ح-م-د","rootLatin":"h-m-d","lemma":"حَمْد","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"hamdi"},{"position":12,"surface":"رَبِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Rabbi"},{"position":12,"surface":"هِمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onların"},{"position":13,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":13,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"onlar"},{"position":14,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"değil"},{"position":15,"surface":"يَسْتَكْبِرُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ك-ب-ر","rootLatin":"k-b-r","lemma":"اِسْتَكْبَرَ","form":"İstif'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"büyüklük taslamazlar"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *32/15*
- **Tuhfetu'l-Uşşâkî** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *32/15*
- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *32/15*
- **Secde Sûresi** · *32/15*
- **Secde Sûresi** · *32/15*
- **Secde Sûresi** · *32/15*
- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *32/15*
- **Tuhfetu'l-Uşşâkî** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *32/15*
- **Secde Sûresi** · *32/15*
- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *32/15*
- **Secde Sûresi** · *15. ayetinde*
- **Secde Sûresi** · *15. Ayet*