# Secde Sûresi, 16. Âyet (32:16)

> تَتَجَافَىٰ جُنُوبُهُمْ عَنِ ٱلْمَضَاجِعِ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ خَوْفًا وَطَمَعًا وَمِمَّا رَزَقْنَـٰهُمْ يُنفِقُونَ

*Tetecâfâ cunûbuhum ‘ani-lmedâci'i yed'ûne rabbehum ḣavfen vetame'an vemimmâ razeknâhum yunfikûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Onlar, korkarak ve ümid ederek Rablerine ibadet etmek için yataklarından kalkarlar. Kendilerine rızık olarak verdiğimiz şeylerden de Allah için harcarlar.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/32/16

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, müminlerin gece ibadetlerini, Allah'a yönelişlerini ve infaklarını tasvir etmektedir. Anahtar kavramlar, bedensel bir eylem olan 'uzaklaşma'dan (تَتَجَافَىٰ), kalbi bir yöneliş olan 'dua'ya (يَدْعُونَ), duygusal haller olan 'korku' (خَوْفًا) ve 'ümit'e (طَمَعًا) ve sosyal bir eylem olan 'infak'a (يُنفِقُونَ) kadar geniş bir yelpazeyi kapsamaktadır. Bu kavramlar, müminlerin hem bireysel hem de toplumsal sorumluluklarını vurgular.","keyConcepts":[{"word":"تَتَجَافَىٰ","root":"ج ف و","rootLatin":"C-F-V","meaning":"Vücutlarını yataklardan uzaklaştırmak, yanlarını yataklardan ayırmak anlamındadır ve gece ibadeti için uykudan feragat etmeyi ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'cefv' (جفو) kelimesinin bir şeyden uzaklaşmak, ayrılmak anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'tetecâfâ cunûbuhum' ifadesi, müminlerin yanlarını yataklarından uzaklaştırarak gece ibadetine kalkmalarını, yani uykuyu terk etmelerini ve rahatlarından feragat etmelerini ifade eder. Bu, Allah'a yönelişin bir göstergesidir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'tetecâfâ' fiilini 'teba'ad' (uzaklaşmak) olarak açıklar. Ayetteki bağlamda, müminlerin yanlarının yataklarından uzaklaşması, onların gece namazı için uyanık kalmalarını ve yataklarının sıcaklığından vazgeçmelerini mecazi olarak ifade eder. Bu, onların Allah'a olan bağlılıklarının bir işaretidir."}]},{"word":"يَدْعُونَ","root":"د ع و","rootLatin":"D-'-V","meaning":"Allah'a yalvarmak, dua etmek ve O'ndan yardım dilemek anlamındadır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'da'v' (دعو) kelimesinin çağırmak, istemek ve dua etmek anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'yed'ûne Rabbehum' ifadesi, müminlerin gece ibadetlerinde Rablerine yönelerek O'na dua etmelerini, O'ndan dilekte bulunmalarını ve O'na sığınmalarını ifade eder. Bu, Allah ile kul arasındaki doğrudan iletişimi gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'dua' kavramının Kur'an'da sadece istemek değil, aynı zamanda Allah'a yönelmek, O'nu anmak ve O'na ibadet etmek anlamlarını da içerdiğini vurgular. Ayetteki 'yed'ûne' fiili, müminlerin Rablerine karşı duydukları derin saygı ve bağlılıkla O'na yönelişlerini, O'ndan yardım ve mağfiret dilemelerini ifade eder."}]},{"word":"خَوْفًا","root":"خ و ف","rootLatin":"H-V-F","meaning":"Allah'ın azabından ve gazabından korkmak, O'na karşı saygılı bir çekince duymak anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'havf' (خوف) kelimesini, bir şeyden gelebilecek zararı beklemek olarak tanımlar. Ayetteki 'havfen' ifadesi, müminlerin Rablerine dua ederken O'nun azabından korkmalarını, O'nun büyüklüğü karşısında huşu duymalarını ve günahlarından dolayı endişe taşımalarını ifade eder. Bu, Allah'a karşı duyulan saygının ve sorumluluk bilincinin bir göstergesidir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'havf'ı, bir şeyin sonucundan endişe duymak olarak açıklar. Ayetteki 'havfen' kelimesi, müminlerin Rablerine ibadet ederken O'nun azabından korkmalarını, O'nun emirlerine uymamanın sonuçlarından çekinmelerini ve bu korkunun onları daha iyi amellere sevk etmesini ifade eder. Bu, imanın önemli bir boyutudur."}]},{"word":"وَطَمَعًا","root":"ط م ع","rootLatin":"T-M-'-","meaning":"Allah'ın rahmetini, mağfiretini ve mükafatını ummak, O'ndan iyilik beklemek anlamındadır.","sources":[{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'tama'' (طمع) kelimesini, bir şeye şiddetli arzu duymak ve onu elde etmeyi ummak olarak tanımlar. Ayetteki 'tama'an' ifadesi, müminlerin Rablerine dua ederken O'nun rahmetini, cennetini ve rızasını ummalarını, O'ndan iyilik ve bağışlanma beklemelerini ifade eder. Bu, Allah'a karşı duyulan sevginin ve güvenin bir yansımasıdır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'tama'' kavramının Kur'an'da genellikle olumlu bir beklenti ve umut anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'tama'an' kelimesi, müminlerin Rablerine yönelişlerinde O'nun lütfunu, keremini ve vaat ettiği mükafatları umut etmelerini, bu umudun onları ibadete teşvik etmesini ifade eder. Bu, korku ile birlikte dengeleyici bir unsurdur."}]},{"word":"يُنفِقُونَ","root":"ن ف ق","rootLatin":"N-F-K","meaning":"Allah yolunda harcamak, sadaka vermek ve ihtiyaç sahiplerine yardım etmek anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'infâk' (إنفاق) kelimesini, malı tüketmek, harcamak olarak açıklar. Ayetteki 'yünfikûne' fiili, müminlerin Allah'ın kendilerine verdiği rızıklardan başkalarına harcamalarını, sadaka vermelerini ve ihtiyaç sahiplerine yardım etmelerini ifade eder. Bu, imanın sosyal boyutunu ve cömertliği vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'infâk'ın, malı Allah yolunda harcamak ve karşılığını Allah'tan beklemek olduğunu belirtir. Ayetteki 'yünfikûne' kelimesi, müminlerin sadece kendi ihtiyaçları için değil, aynı zamanda toplumun ve dinin ihtiyaçları için de mal varlıklarını kullanmalarını, bu eylemin bir ibadet olduğunu ve Allah katında karşılığının olduğunu ifade eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["namaz","dua","zikir","takva","zekat-infak"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"تَتَجَافَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ج-ف-و","rootLatin":"j-f-w","lemma":"تَجَافَى","form":"Tefâ'ul","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"uzaklaşır","irabMarker":"takdîrî damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":2,"surface":"جُنُوبُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ج-ن-ب","rootLatin":"j-n-b","lemma":"جَنْب","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"yanları","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Fâil","izafet":"Muzâf"},{"position":2,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onların","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":3,"surface":"عَنِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":4,"surface":"ٱلْمَضَاجِعِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ض-ج-ع","rootLatin":"ḍ-j-ʿ","lemma":"مَضْجَع","form":"Mef'al","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yataklar","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":5,"surface":"يَدْعُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"د-ع-و","rootLatin":"d-ʿ-w","lemma":"دَعَا","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"dua ederler","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":6,"surface":"رَبَّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"Rablerini","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih","izafet":"Muzâf"},{"position":6,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onların","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":7,"surface":"خَوْفًا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"خ-و-ف","rootLatin":"kh-w-f","lemma":"خَوْف","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün lieclih olduğu için mansûb","gloss":"korkarak","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün leh"},{"position":8,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":8,"surface":"طَمَعًا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ط-م-ع","rootLatin":"ṭ-m-ʿ","lemma":"طَمَع","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Atfedildiği için mansûb","gloss":"umarak","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Ma'tûf"},{"position":9,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":9,"surface":"مِمَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":9,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"şeyden","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":10,"surface":"رَزَقْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ر-ز-ق","rootLatin":"r-z-q","lemma":"رَزَقَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"rızıklandırdık","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":10,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onları","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":11,"surface":"يُنفِقُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ن-ف-ق","rootLatin":"n-f-q","lemma":"أَنْفَقَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"infak ederler","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâri fiil"}]

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Tetecâfâ"},{"position":2,"translit":"cunûbuhum"},{"position":3,"translit":"‘ani"},{"position":4,"translit":"l-medâci'i"},{"position":5,"translit":"yed'ûne"},{"position":6,"translit":"rabbehum"},{"position":7,"translit":"ḣavfen"},{"position":8,"translit":"vetame'an"},{"position":9,"translit":"vemimmâ"},{"position":10,"translit":"razeknâhum"},{"position":11,"translit":"yunfikûn(e)"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Secde Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *32/16*
- **Secde Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *32/16*
- **Müzzemmil Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *32/16*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmet Avni Konuk · *32/16*
- **Secde Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *32/16*
- **Secde Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *32/16*
- **Tuhfetu'l-Uşşâkî** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *32/16*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmet Avni Konuk · *32/16*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmet Avni Konuk · *32/16*
- **Secde Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16. Ayet*
- **Secde Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16. Ayet*
- **Secde Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *16. âyette*