# Secde Sûresi, 20. Âyet (32:20)

> وَأَمَّا ٱلَّذِينَ فَسَقُوا۟ فَمَأْوَىٰهُمُ ٱلنَّارُ ۖ كُلَّمَآ أَرَادُوٓا۟ أَن يَخْرُجُوا۟ مِنْهَآ أُعِيدُوا۟ فِيهَا وَقِيلَ لَهُمْ ذُوقُوا۟ عَذَابَ ٱلنَّارِ ٱلَّذِى كُنتُم بِهِۦ تُكَذِّبُونَ

*Veemmâ-lleżîne fesekû feme/vâhumu-nnâr(u)(s) kullemâ erâdû en yaḣrucû minhâ u'îdû fîhâ vekîle lehum żûkû ‘ażâbe-nnâri-lleżî kuntum bihi tukeżżibûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Fasıklık edenlere gelince, onların barınağı ateştir. Oradan her çıkmak istediklerinde, oraya döndürülürler ve onlara, "Yalanlamakta olduğunuz ateş azabını tadın" denir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/32/20

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, yoldan çıkanların akıbetini ve cehennemdeki durumlarını tasvir etmektedir. Anahtar kavramlar, 'yoldan çıkma', 'sığınak/varış yeri', 'çıkma', 'geri çevrilme' ve 'yalanlama' fiilleri etrafında şekillenerek, ilahi adaletin tecellisini ve inkarcıların çaresizliğini vurgulamaktadır.","keyConcepts":[{"word":"فَسَقُوا۟","root":"ف س ق","rootLatin":"F-S-K","meaning":"Allah'ın emirlerinden ve doğru yoldan sapma, haddi aşma ve itaatsizlik etme eylemi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Fısk (فِسْق), aslen hurmanın kabuğundan çıkması anlamına gelir. Mecazi olarak, şer'î hükümlerin dışına çıkmak, Allah'ın emrinden ayrılmak demektir. Ayetteki 'fesekû' ifadesi, iman dairesinden çıkıp günaha dalanları, Allah'ın sınırlarını aşanları ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Fısk (فِسْق), Arap dilinde bir şeyin yerinden çıkmasıdır. Kur'an'da ise, Allah'a itaatten çıkmak, günah işlemek anlamında kullanılır. Burada 'fesekû' ile kastedilen, Allah'ın koyduğu hudutları çiğneyen, isyan eden kimselerdir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Fısk (فِسْق) kavramı, Kur'an'da genellikle 'doğru yoldan sapma', 'Allah'a itaatsizlik' ve 'günah işleme' anlamlarında kullanılır. Bu ayetteki 'fesekû', Allah'ın belirlediği ahlaki ve dini sınırları kasten ihlal eden, bu sınırların dışına çıkan kişileri tanımlar."}]},{"word":"مَأْوَىٰهُمُ","root":"أ و ي","rootLatin":"E-V-Y","meaning":"Bir kimsenin sığındığı, barındığı, döndüğü ve nihai olarak yerleştiği yer.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Me'vâ (مَأْوَى), bir kimsenin sığındığı, barındığı ve döndüğü yerdir. Ayetteki 'me'vâhumu' ifadesi, yoldan çıkanların nihai olarak varacakları ve kalacakları yerin cehennem ateşi olduğunu belirtir, bu onların son sığınağıdır."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Me'vâ (مَأْوَى), sığınılacak yer, ikamet edilecek mekân demektir. Burada 'me'vâhumu' ile kastedilen, fasıkların kıyamet gününde kendilerine tahsis edilen, kaçamayacakları ve ebediyen kalacakları yerdir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Me'vâ (مَأْوَى), bir şeyin kendisine döndüğü ve karar kıldığı yerdir. Ayetteki 'me'vâhumu' ifadesi, yoldan çıkanların amellerinin karşılığı olarak dönecekleri ve ebedi ikametgâhları olacak olan ateşi işaret eder."}]},{"word":"يَخْرُجُوا۟","root":"خ ر ج","rootLatin":"H-R-C","meaning":"Bir yerden ayrılmak, dışarı çıkmak, bir durumdan kurtulmak.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hurûc (خُرُوج), bir şeyin içinden dışarı çıkmasıdır. Ayetteki 'yahrucu' fiili, cehennem ehlinin azaptan kurtulmak ve ateşin dışına çıkmak için gösterdikleri çabayı ifade eder, ancak bu çabaları sonuçsuz kalacaktır."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hurûc (خُرُوج), bir şeyin bir yerden ayrılmasıdır. 'Yahrûcû' fiili, cehennemde azap görenlerin, içinde bulundukları ateşten kurtulma arzusunu ve bu arzunun her seferinde engellenmesini anlatır."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Hurûc (خُرُوج), bir mekândan ayrılmak, dışarıya yönelmek demektir. Ayetteki 'yahrucu' fiili, cehennemliklerin azabın şiddetinden dolayı oradan kaçma, kurtulma isteğini ve bu isteğin imkânsızlığını vurgular."}]},{"word":"أُعِيدُوا۟","root":"ع و د","rootLatin":"A-V-D","meaning":"Bir şeyi tekrar eski haline döndürmek, geri çevirmek, tekrar etmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İ'âde (إِعَادَة), bir şeyi tekrar eski haline döndürmek veya tekrar etmektir. Ayetteki 'u'îdû' fiili, cehennemden çıkmak isteyenlerin her seferinde zorla ateşe geri döndürüldüklerini, bu durumun sürekli tekrarlandığını ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Avd (عَوْد), bir şeyin tekrar dönmesi veya döndürülmesidir. 'U'îdû' fiili, cehennem ehlinin azaptan kurtulma çabalarının boşa çıkarıldığını ve her defasında aynı azap ortamına geri itildiklerini gösterir, bu da onların çaresizliğini pekiştirir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"İ'âde (إِعَادَة) kelimesi, Kur'an'da genellikle bir şeyin tekrar vuku bulması veya bir yere geri döndürülmesi anlamında kullanılır. Bu ayette 'u'îdû', cehennemliklerin azaptan kaçma girişimlerinin başarısızlıkla sonuçlanıp, sürekli olarak azabın içine geri gönderilmelerini anlatır, bu da azabın sürekliliğini vurgular."}]},{"word":"تُكَذِّبُونَ","root":"ك ذ ب","rootLatin":"K-Z-B","meaning":"Bir şeyi yalanlamak, doğru olmadığını iddia etmek, inkâr etmek.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Tekzîb (تَكْذِيب), bir sözü veya haberi yalanlamak, doğru olmadığını söylemektir. Ayetteki 'tükezzibûn' fiili, dünyadayken cehennem azabının varlığını ve şiddetini inkâr edenlerin, şimdi bu azabı bizzat tadarak yalanlamalarının karşılığını bulduklarını ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Tekzîb (تَكْذِيب), bir şeyi yalan saymak, ona inanmamaktır. 'Tükezzibûn' fiili, inkârcıların peygamberlerin getirdiği uyarıları ve ahiret azabını yalanlamalarını, bu yalanlamanın sonucunda şimdi azabın gerçekliğiyle yüzleştiklerini belirtir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Tekzîb (تَكْذِيب) kavramı, Kur'an'da sadece bir şeyi sözlü olarak yalanlamak değil, aynı zamanda onu fiilen reddetmek, ona karşı çıkmak anlamında da kullanılır. Bu ayette 'tükezzibûn', cehennem azabının varlığını ve ciddiyetini hem sözleriyle hem de yaşam tarzlarıyla inkâr edenlerin durumunu ifade eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["cehennem","ahiret-mukafat","kufur-sirk","dirilis"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":1,"surface":"أَمَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَمَّا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ama","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Şart edatı"},{"position":2,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mahallen merfû","gloss":"o kimseler ki","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Mübteda"},{"position":3,"surface":"فَسَقُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ف-س-ق","rootLatin":"f-s-q","lemma":"فَسَقَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yoldan çıktılar","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":4,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Rabıt","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"işte","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":4,"surface":"مَأْوَىٰ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mekân","root":"ا-و-ي","rootLatin":"'-w-y","lemma":"مَأْوَى","form":"Mef'al","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için takdiren merfû","gloss":"varacakları yer","irabMarker":"takdîrî damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mübteda","izafet":"Muzâf"},{"position":4,"surface":"هُمُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onların","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":5,"surface":"ٱلنَّارُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-و-ر","rootLatin":"n-w-r","lemma":"نَار","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"ateş","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Haber"},{"position":6,"surface":"كُلَّمَآ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كُلَّمَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"her ne zaman"},{"position":7,"surface":"أَرَادُوٓا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ر-و-د","rootLatin":"r-w-d","lemma":"أَرَادَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"istediler","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":8,"surface":"أَن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ki","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Bağlaç"},{"position":9,"surface":"يَخْرُجُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"خ-ر-ج","rootLatin":"kh-r-j","lemma":"خَرَجَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Nasb edatından sonra geldiği için mansûb","gloss":"çıksınlar","irabMarker":"nûnun hazfi ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":10,"surface":"مِنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":10,"surface":"هَآ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هِيَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"ondan","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":11,"surface":"أُعِيدُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ع-و-د","rootLatin":"'-w-d","lemma":"أَعَادَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"geri çevrildiler","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":12,"surface":"فِي","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":12,"surface":"هَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هِيَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"onun","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":13,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":13,"surface":"قِيلَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"denildi","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":14,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":14,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"onlara","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":15,"surface":"ذُوقُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ذ-و-ق","rootLatin":"dh-w-q","lemma":"ذَاقَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"tadın","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Emir fiil"},{"position":16,"surface":"عَذَابَ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ع-ذ-ب","rootLatin":"'-dh-b","lemma":"عَذَاب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"azabını","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih","izafet":"Muzâf"},{"position":17,"surface":"ٱلنَّارِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-و-ر","rootLatin":"n-w-r","lemma":"نَار","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"ateşin","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":18,"surface":"ٱلَّذِى","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِى","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"o ki","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Sıfat"},{"position":19,"surface":"كُنتُم","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî Nakıs","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idiniz","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":20,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":20,"surface":"هِۦ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"onu","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":21,"surface":"تُكَذِّبُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ك-ذ-ب","rootLatin":"k-dh-b","lemma":"كَذَّبَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb/cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"yalanlıyordunuz","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâri fiil"}]

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Veemmâ"},{"position":2,"translit":"lleżîne"},{"position":3,"translit":"fesekû"},{"position":4,"translit":"feme/vâhumu"},{"position":5,"translit":"nnâr(u)(s)"},{"position":6,"translit":"kullemâ"},{"position":7,"translit":"erâdû"},{"position":8,"translit":"en"},{"position":9,"translit":"yaḣrucû"},{"position":10,"translit":"minhâ"},{"position":11,"translit":"u'îdû"},{"position":12,"translit":"fîhâ"},{"position":13,"translit":"vekîle"},{"position":14,"translit":"lehum"},{"position":15,"translit":"żûkû"},{"position":16,"translit":"ażâbe"},{"position":17,"translit":"nnâri"},{"position":18,"translit":"lleżî"},{"position":19,"translit":"kuntum"},{"position":20,"translit":"bihi"},{"position":21,"translit":"tukeżżibûn(e)"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Secde Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *32/20*
- **Secde Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *32/20*
- **Secde Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *32/20*
- **Secde Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *32/20*
- **Secde Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *20. Ayet*
- **Secde Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *20. Ayet*
- **Secde Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *32/20*
- **Secde Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *32/20*