# Secde Sûresi, 23. Âyet (32:23)

> وَلَقَدْ ءَاتَيْنَا مُوسَى ٱلْكِتَـٰبَ فَلَا تَكُن فِى مِرْيَةٍ مِّن لِّقَآئِهِۦ ۖ وَجَعَلْنَـٰهُ هُدًى لِّبَنِىٓ إِسْرَٰٓءِيلَ

*Velekad âteynâ mûsâ-lkitâbe felâ tekun fî miryetin min likâ-ih(i)(s) vece'alnâhu huden libenî isrâ-îl(e)*

**Meal (Diyanet):** Andolsun, biz Musa'ya Kitab'ı (Tevrat'ı) vermiştik. Sen de kitaba (Kur'an'a) kavuşma konusunda sakın şüphe içinde olma. Onu İsrailoğullarına bir yol gösterici kılmıştık.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/32/23

---

## Tefsir

{"topics":["ilahi-kitaplar","kissa-musa","hidayet-dalalet"]}

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Hz. Musa'ya Kitap verilmesini, bu Kitab'ın İsrailoğulları için bir hidayet rehberi olmasını ve Hz. Muhammed'in bu konuda şüphe etmemesi gerektiğini vurgulamaktadır. Anahtar kavramlar, ilahi vahyin aktarımı, şüphenin reddi ve rehberlik işlevini içermektedir.","keyConcepts":[{"word":"ءَاتَيْنَا","root":"ء ت ي","rootLatin":"E-T-Y","meaning":"Vermek, ihsan etmek, ulaştırmak anlamındadır ve burada Allah'ın Hz. Musa'ya Kitap vermesini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'îtâ'' kelimesinin 'vermek' anlamına geldiğini, ancak Kur'an'da genellikle Allah'ın lütuf ve ihsanı olarak kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'âtenâ' fiili, Allah'ın Kitab'ı Hz. Musa'ya bir lütuf ve vahiy olarak bahşetmesini ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'îtâ''nın bir şeyi başkasına ulaştırmak olduğunu ve Kur'an'da bu fiilin Allah'a nispet edildiğinde genellikle ilahi bir bağış ve ihsanı ifade ettiğini açıklar. Burada Kitab'ın Hz. Musa'ya ilahi bir lütuf olarak verildiğini vurgular."}]},{"word":"ٱلْكِتَـٰبَ","root":"ك ت ب","rootLatin":"K-T-B","meaning":"Yazılı olan, toplanmış metin anlamına gelir ve burada Allah tarafından Hz. Musa'ya indirilen Tevrat'ı ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'kitâb' kelimesinin 'yazılı şey' anlamına geldiğini ve Kur'an'da genellikle Allah'ın vahyini içeren ilahi metinler için kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki 'el-Kitâb', Hz. Musa'ya indirilen Tevrat'ı kastetmektedir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'kitâb'ın aslen 'harfleri bir araya getirmek' anlamından geldiğini ve bu nedenle 'yazılı metin' anlamına geldiğini ifade eder. Kur'an'da ise Allah'ın peygamberlerine indirdiği vahiylerin genel adı olarak kullanıldığını, burada da Tevrat'ı işaret ettiğini açıklar."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'kitâb' kavramının Kur'an'da sadece 'yazılı metin' değil, aynı zamanda 'ilahi buyruklar bütünü' ve 'Allah'ın değişmez kanunları' anlamlarını da taşıdığını belirtir. Hz. Musa'ya verilen 'Kitâb'ın, İsrailoğulları için bir şeriat ve yaşam rehberi olduğunu vurgular."}]},{"word":"مِرْيَةٍ","root":"م ر ي","rootLatin":"M-R-Y","meaning":"Şüphe, tereddüt anlamına gelir ve burada Hz. Muhammed'in, Hz. Musa'ya verilen Kitap konusunda şüphe etmemesi gerektiğini ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'mirye' kelimesinin 'şüphe' ve 'tereddüt' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'fî miryetin' ifadesi, Hz. Peygamber'in, Hz. Musa'ya verilen Kitab'ın hakkaniyeti ve kendi vahyi ile olan benzerliği konusunda hiçbir kuşku duymaması gerektiğini vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'mirye'nin 'şüphe' ve 'tartışma' anlamlarına geldiğini, kökeninde 'sütü sağmak için hayvanı sağa sola çekmek' anlamının yattığını ve bu durumun zihindeki kararsızlığı ifade ettiğini açıklar. Ayette, Hz. Musa'ya verilen Kitab'ın gerçekliği hakkında şüpheye düşülmemesi emredilir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'mirye'nin 'şüphe' ve 'ihtilaf' anlamlarını taşıdığını ve bu bağlamda, Hz. Musa'ya verilen Kitab'ın hakikatinden ve Hz. Peygamber'in kendi vahyi ile olan uyumundan şüphe edilmemesi gerektiğini ifade eder."}]},{"word":"لِّقَآئِهِۦ","root":"ل ق ي","rootLatin":"L-K-Y","meaning":"Kavuşmak, karşılaşmak anlamına gelir ve burada Hz. Musa'ya verilen Kitap ile karşılaşmak, ona ulaşmak veya onunla ilgili vaatlerin gerçekleşmesi anlamında kullanılır.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'likâ'' kelimesinin 'karşılaşmak' ve 'ulaşmak' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'likâihi' ifadesi, Hz. Musa'ya verilen Kitab'ın vaatlerinin gerçekleşmesi veya Hz. Peygamber'in kendi vahyi ile bu Kitab'ın hakikatine ulaşması anlamında yorumlanabilir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'likâ''nın 'bir şeyle karşılaşmak' veya 'bir şeye ulaşmak' olduğunu ifade eder. Bu ayette, Hz. Musa'ya verilen Kitab'ın hakikatine ulaşmak veya onunla ilgili vaatlerin gerçekleşeceği konusunda şüphe edilmemesi gerektiği anlamını taşır."}]},{"word":"هُدًى","root":"ه د ي","rootLatin":"H-D-Y","meaning":"Doğru yolu gösterme, rehberlik etme anlamına gelir ve burada Hz. Musa'ya verilen Kitab'ın İsrailoğulları için bir yol gösterici olduğunu ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'hüdâ' kelimesinin 'doğru yolu gösterme' ve 'rehberlik etme' anlamına geldiğini belirtir. Ayette, Hz. Musa'ya verilen Kitab'ın İsrailoğulları için şaşkınlıktan kurtulma ve doğru yolu bulma aracı olduğunu vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'hüdâ'nın 'doğru yolu göstermek' ve 'rehberlik etmek' anlamında kullanıldığını, bunun bazen Allah'tan gelen bir lütuf, bazen de kişinin kendi çabasıyla ulaştığı bir durum olduğunu açıklar. Burada, Kitab'ın İsrailoğulları için ilahi bir rehberlik kaynağı olduğunu ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'hüdâ' kavramının Kur'an'da sadece 'yol gösterme' değil, aynı zamanda 'ilahi rehberlik' ve 'kurtuluşa götüren doğru yol' anlamlarını taşıdığını belirtir. Hz. Musa'ya verilen Kitab'ın, İsrailoğulları'nı hem dünyevi hem de uhrevi kurtuluşa yönlendiren bir rehber olduğunu vurgular."}]},{"word":"لِّبَنِىٓ إِسْرَٰٓءِيلَ","root":"ب ن ي / س ر و / ا ي ل","rootLatin":"B-N-Y / S-R-W / E-Y-L","meaning":"İsrailoğulları, Yakup peygamberin soyundan gelen topluluk anlamına gelir ve burada Kitab'ın hitap ettiği özel topluluğu belirtir.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'Benî İsrâîl'in, Hz. Yakup'un soyundan gelenler için kullanılan bir tabir olduğunu ve Kur'an'da genellikle bu topluluğun tarihsel ve dini deneyimlerine atıfta bulunulduğunu belirtir. Ayette, Kitab'ın özel olarak bu topluluğa gönderildiğini ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'İsrâîl' kelimesinin 'Allah'ın kulu' veya 'Allah'a yolculuk eden' anlamlarına geldiğini ve 'Benî İsrâîl'in de bu peygamberin soyundan gelenleri ifade ettiğini açıklar. Ayette, Kitab'ın bu özel topluluğa bir rehber olarak verildiğini vurgular."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"لَقَدْ","pos":"harf","posDetail":"Tahkik Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَقَدْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Tahkik harfi olduğu için mebnî","gloss":"andolsun ki"},{"position":2,"surface":"ءَاتَيْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ء-ت-ي","rootLatin":"'-t-y","lemma":"إِيتَاء","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"verdik"},{"position":3,"surface":"مُوسَى","pos":"isim","posDetail":"İsm-i A'cem","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مُوسَى","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb (takdirî fetha ile)","gloss":"Musa'ya"},{"position":4,"surface":"ٱلْكِتَـٰبَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ت-ب","rootLatin":"k-t-b","lemma":"كِتَاب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"Kitabı"},{"position":5,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"o halde"},{"position":5,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nehiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nehiy harfi olduğu için mebnî","gloss":"sakın"},{"position":6,"surface":"تَكُن","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri Nakıs","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَوْن","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Nehiy harfi 'lâ' ile meczûm olduğu için meczûm","gloss":"olma"},{"position":7,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":8,"surface":"مِرْيَةٍۢ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"م-ر-ي","rootLatin":"m-r-y","lemma":"مِرْيَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"şüphe"},{"position":9,"surface":"مِّن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den"},{"position":10,"surface":"لِّقَآئِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ل-ق-ي","rootLatin":"l-q-y","lemma":"لِقَاء","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kavuşması"},{"position":10,"surface":"هِۦ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":11,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":11,"surface":"جَعَلْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-ع-ل","rootLatin":"j-'-l","lemma":"جَعْل","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"kıldık"},{"position":11,"surface":"هُ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onu"},{"position":12,"surface":"هُدًۭى","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ه-د-ي","rootLatin":"h-d-y","lemma":"هُدًى","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"İkinci mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bir rehber"},{"position":13,"surface":"لِّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":13,"surface":"بَنِىٓ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ن-ي","rootLatin":"b-n-y","lemma":"بَنِي","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr (yâ ile)","gloss":"oğulları"},{"position":14,"surface":"إِسْرَٰٓءِيلَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i A'cem","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِسْرَائِيل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr (fetha ile mecrûr, gayr-ı munsarıf)","gloss":"İsrail"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Secde Sûresi** · *32/23*
- **Secde Sûresi** · *32/23*
- **Secde Sûresi** · *32/23*
- **Secde Sûresi** · *32/23*
- **Secde Sûresi** · *23. Ayet*
- **Secde Sûresi** · *23. Ayet*
- **Secde Sûresi** · *32/23*
- **Secde Sûresi** · *32/23*