# Secde Sûresi, 4. Âyet (32:4)

> ٱللَّهُ ٱلَّذِى خَلَقَ ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضَ وَمَا بَيْنَهُمَا فِى سِتَّةِ أَيَّامٍ ثُمَّ ٱسْتَوَىٰ عَلَى ٱلْعَرْشِ ۖ مَا لَكُم مِّن دُونِهِۦ مِن وَلِىٍّ وَلَا شَفِيعٍ ۚ أَفَلَا تَتَذَكَّرُونَ

*(A)llâhu-lleżî ḣaleka-ssemâvâti vel-arda vemâ beynehumâ fî sitteti eyyâmin śümme-stevâ ‘alâ-l'arş(i)(s) mâ lekum min dûnihi min veliyyin velâ şefî'(in)(c) efelâ teteżekkerûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Allah, gökleri ve yeri, ikisi arasındakileri altı gün içinde (altı evrede) yaratan sonra da Arş'a kurulandır. Sizin için O'ndan başka hiçbir dost, hiçbir şefaatçi yoktur. Hala düşünüp öğüt almayacak mısınız?

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/32/4

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Allah'ın yaratıcı kudretini ve evren üzerindeki mutlak egemenliğini vurgulamaktadır. 'Yaratma', 'arşa istiva' ve 'velayet/şefaat' kavramları üzerinden Allah'ın birliği ve O'na yönelmenin gerekliliği işlenmektedir.","keyConcepts":[{"word":"خَلَقَ","root":"خ ل ق","rootLatin":"H-L-K","meaning":"Yoktan var etmek, bir şeyi belirli bir ölçü ve düzene göre meydana getirmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'halk' kelimesinin asıl anlamının 'takdir etmek, ölçü ve düzen vermek' olduğunu belirtir. Daha sonra bu takdire uygun olarak bir şeyi meydana getirme anlamında kullanıldığını ifade eder. Ayetteki 'halaka' fiili, Allah'ın gökleri ve yeri eşsiz bir düzen ve ölçüyle yoktan var etmesini ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'halaka' fiilini 'icad etti, var etti' şeklinde açıklar. Ayetteki kullanımıyla, Allah'ın gökleri ve yeri, daha önce benzeri olmayan bir şekilde, kendi kudretiyle ortaya koyduğunu vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'halk' kavramının, Allah'ın mutlak yaratıcılığını ve evren üzerindeki egemenliğini gösteren merkezi bir kavram olduğunu belirtir. Bu ayette 'halaka', Allah'ın evreni belirli bir plan ve amaç doğrultusunda, kendi iradesiyle var etmesini ifade eder."}]},{"word":"ٱسْتَوَىٰ","root":"س و ي","rootLatin":"S-V-Y","meaning":"Yükselmek, egemen olmak, hükmetmek, bir şeye yönelmek.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'istevâ ale'l-arş' ifadesini 'yükseldi, egemen oldu, mülkünü idare etmeye başladı' şeklinde açıklar. Ayetteki bağlamda, Allah'ın yaratma eylemini tamamladıktan sonra evren üzerindeki mutlak hükümranlığını ve idaresini kurduğunu belirtir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'istevâ' fiilinin 'alâ' harf-i cerriyle kullanıldığında 'yükselmek, egemen olmak, hükmetmek' anlamlarına geldiğini ifade eder. Ayetteki 'istevâ ale'l-arş', Allah'ın yaratılış sonrası evrenin idaresini eline almasını ve mutlak otoritesini simgeler."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'istevâ' fiilinin farklı harf-i cerlerle farklı anlamlar kazandığını, 'alâ' ile kullanıldığında 'yüksek bir makama oturmak, hükümran olmak' manasına geldiğini belirtir. Bu ayette, Allah'ın yaratma eyleminin ardından evrenin yönetimini üstlenmesini ve kudretini göstermesini ifade eder."}]},{"word":"ٱلْعَرْشِ","root":"ع ر ش","rootLatin":"A-R-Ş","meaning":"Allah'ın kudret ve egemenliğinin sembolü olan yüce makam.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'arş' kelimesinin aslen 'yüksek tavanlı yapı' veya 'hükümdarın tahtı' anlamına geldiğini belirtir. Kur'an'da ise Allah'ın kudret ve azametinin sembolü olarak kullanıldığını, O'nun tüm varlık üzerindeki mutlak hükümranlığını ifade ettiğini açıklar. Ayetteki 'arş', Allah'ın evren üzerindeki nihai otoritesini temsil eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'arş'ın Allah'ın kudretinin ve mülkünün merkezi olduğunu, O'nun tüm varlık âlemini kuşatan hükümranlığını simgelediğini ifade eder. Ayetteki 'istevâ ale'l-arş' ifadesiyle birlikte, Allah'ın yaratma sonrası evrenin idaresini elinde tuttuğu ve her şeye hükmettiği vurgulanır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'arş'ın Kur'an'da Allah'ın mutlak egemenliğinin ve evren üzerindeki kontrolünün sembolü olarak kullanıldığını belirtir. Bu ayette 'arş', Allah'ın yaratıcı gücünün ve idare edici otoritesinin nihai merkezini ifade eder."}]},{"word":"وَلِيٍّ","root":"و ل ي","rootLatin":"V-L-Y","meaning":"Dost, yardımcı, koruyucu, işleri üstlenen.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'velî' kelimesinin 'yakınlık' anlamından türediğini ve 'işleri üstlenen, yardım eden, dost olan' manalarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'min dûnihî min velî' ifadesi, Allah'tan başka hiçbir kimsenin insanlara gerçek anlamda dostluk, yardım ve koruyuculuk sağlayamayacağını vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'velî'nin hem 'seven, dost' hem de 'işleri üstlenen, koruyucu' anlamlarını taşıdığını açıklar. Bu ayette, Allah'ın mutlak kudreti karşısında, O'ndan başka bir velî aramanın anlamsızlığını ve Allah'ın tek gerçek dost ve koruyucu olduğunu ifade eder."}]},{"word":"شَفِيعٍ","root":"ش ف ع","rootLatin":"Ş-F-A","meaning":"Aracı, başkası adına ricada bulunan, şefaat eden.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'şefaat' kelimesinin 'bir şeyi diğerine katmak, çift yapmak' anlamından geldiğini ve 'bir başkası adına ricada bulunmak, aracı olmak' manasına evrildiğini belirtir. Ayetteki 'velâ şefî'in' ifadesi, Allah'ın izni olmaksızın kimsenin şefaat edemeyeceğini, dolayısıyla Allah'tan başka bir şefaatçiye güvenmenin boş olduğunu vurgular."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'şefî'' kelimesini 'aracı olan, bir başkası için konuşan' olarak açıklar. Ayetteki bağlamda, Allah'ın mutlak hükümranlığı karşısında, O'nun izni ve rızası olmaksızın kimsenin bir başkası adına aracılık yapamayacağını, dolayısıyla tek merciin Allah olduğunu belirtir."}]},{"word":"تَتَذَكَّرُونَ","root":"ذ ك ر","rootLatin":"Z-K-R","meaning":"Düşünmek, ibret almak, hatırlamak, öğüt almak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'zikr' kelimesinin hem 'hatırlamak' hem de 'düşünmek, ibret almak' anlamlarına geldiğini belirtir. 'Tezekkür' ise 'tekrar tekrar düşünerek bir şeyi zihinde canlandırmak ve ondan ders çıkarmak' manasındadır. Ayetteki 'efelâ tetezekkerûn' ifadesi, Allah'ın kudret ve birliğine dair deliller üzerinde derinlemesine düşünerek doğru yolu bulmaya davettir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'tezekkür' kavramının Kur'an'da sadece hatırlamak değil, aynı zamanda 'akletmek, idrak etmek ve öğüt almak' anlamlarını da içerdiğini vurgular. Bu ayette, Allah'ın yaratma ve hükümranlık delilleri üzerinde düşünerek, O'nun tek ilah olduğunu idrak etmeye ve bu bilgiden ders çıkarmaya teşvik edilmektedir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["yaratilis","tevhid","tabiat-ayetleri","esma-i-husna"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"a-l-h","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":2,"surface":"ٱلَّذِى","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِى","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî","state":"Marife"},"irabReason":"İsm-i mevsûl olduğu için mebnî, haber konumunda","gloss":"o ki"},{"position":3,"surface":"خَلَقَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ḫ-l-q","rootLatin":"kh-l-q","lemma":"خَلَقَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yarattı"},{"position":4,"surface":"ٱلسَّمَـٰوَٰتِ","pos":"isim","posDetail":"Cem'-i Müennes Sâlim","root":"s-m-w","rootLatin":"s-m-w","lemma":"سَمَاء","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb (kesra ile)","gloss":"gökleri"},{"position":5,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":5,"surface":"ٱلْأَرْضَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"a-r-ḍ","rootLatin":"a-r-d","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki mansûb isme atfedildiği için mansûb","gloss":"yeri"},{"position":6,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":6,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî","state":"Marife"},"irabReason":"İsm-i mevsûl olduğu için mebnî, atıf harfi ile önceki mansûb isme atfedildiği için mahallen mansûb","gloss":"şey"},{"position":7,"surface":"بَيْنَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"b-y-n","rootLatin":"b-y-n","lemma":"بَيْنَ","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Zarf olduğu için mansûb","gloss":"arasında"},{"position":7,"surface":"هُمَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Tesniye","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"ikisinin"},{"position":8,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"içinde"},{"position":9,"surface":"سِتَّةِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"s-t-t","rootLatin":"s-t-t","lemma":"سِتَّة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"altı"},{"position":10,"surface":"أَيَّامٍۢ","pos":"isim","posDetail":"Cem'-i Teksir","root":"y-w-m","rootLatin":"y-w-m","lemma":"يَوْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"gün"},{"position":11,"surface":"ثُمَّ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ثُمَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"sonra"},{"position":12,"surface":"ٱسْتَوَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"s-w-y","rootLatin":"s-w-y","lemma":"ٱسْتَوَىٰ","form":"İstif'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"hükmetti / istiva etti"},{"position":13,"surface":"عَلَى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"üzerine"},{"position":14,"surface":"ٱلْعَرْشِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"'-r-ş","rootLatin":"'-r-sh","lemma":"عَرْش","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Arş"},{"position":15,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Nefiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"yoktur"},{"position":16,"surface":"لَكُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"sizin için"},{"position":16,"surface":"كُم","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":17,"surface":"مِّن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer (Zâide)","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"den"},{"position":18,"surface":"دُونِ","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"d-w-n","rootLatin":"d-w-n","lemma":"دُون","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"dışında"},{"position":18,"surface":"هِۦ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"O'nun"},{"position":19,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer (Zâide)","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"bir"},{"position":20,"surface":"وَلِىٍّۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"w-l-y","rootLatin":"w-l-y","lemma":"وَلِيّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû (lafzen mecrûr, mahallen merfû)","gloss":"dost"},{"position":21,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":21,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nefiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ne de"},{"position":22,"surface":"شَفِيعٍ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ş-f-'-","rootLatin":"sh-f-'-","lemma":"شَفِيع","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki mecrûr isme atfedildiği için mecrûr","gloss":"şefaatçi"},{"position":23,"surface":"أَ","pos":"harf","posDetail":"İstifham Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"mı"},{"position":23,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"o halde"},{"position":23,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nefiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"değil"},{"position":24,"surface":"تَتَذَكَّرُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ẕ-k-r","rootLatin":"dh-k-r","lemma":"تَذَكَّرَ","form":"Tefa''ul","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"düşünmüyor musunuz"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Nûr Sûresi** · *32/4*
- **Secde Sûresi** · *32/4*
- **Terzi Baba (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *32/4*
- **Secde Sûresi** · *32/4*
- **Secde Sûresi** · *32/4*
- **Necm (Yıldız) Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *32/4*
- **Secde Sûresi** · *32/4*
- **Terzi Baba (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *32/4*
- **Nûr Sûresi** · *32/4*
- **Necm (Yıldız) Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *32/4*
- **Secde Sûresi** · *4. Ayet*
- **Secde Sûresi** · *4. Ayet*