# Secde Sûresi, 5. Âyet (32:5)

> يُدَبِّرُ ٱلْأَمْرَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ إِلَى ٱلْأَرْضِ ثُمَّ يَعْرُجُ إِلَيْهِ فِى يَوْمٍ كَانَ مِقْدَارُهُۥٓ أَلْفَ سَنَةٍ مِّمَّا تَعُدُّونَ

*Yudebbiru-l-emra mine-ssemâ-i ilâ-l-ardi śümme ya'rucu ileyhi fî yevmin kâne mikdâruhu elfe senetin mimmâ te'uddûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Gökten yere kadar bütün işleri Allah yürütür. Sonra bu işler, süresi sizin hesabınızla bin yıl olan bir günde O'na yükselir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/32/5

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Allah'ın evreni idare edişini, işlerin gökten yere inişini ve sonra O'na yükselişini, zamanın göreceliğini vurgulayarak anlatmaktadır. Anahtar kavramlar, ilahi yönetimin kapsamını ve zaman algısının farklılığını ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"يُدَبِّرُ","root":"د ب ر","rootLatin":"D-B-R","meaning":"Allah'ın evrendeki işleri planlaması, düzenlemesi ve yönetmesi anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'tedbîr' kelimesini, işlerin akıbetini düşünerek hareket etmek ve sonuçlarını göz önünde bulundurarak düzenlemek olarak açıklar. Ayetteki 'yüdebbiru' fiili, Allah'ın her şeyi en ince ayrıntısına kadar planlayıp yönettiğini, hiçbir şeyin tesadüfe bırakılmadığını ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'yüdebbiru' fiilini 'yüqaddiru' (takdir eder) ve 'yusarrifu' (yönetir) anlamlarında kullanır. Bu bağlamda, Allah'ın gökten yere kadar olan tüm işleri, yani evrenin ve içindeki her şeyin düzenini ve akışını belirlediğini, idare ettiğini belirtir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'tedbîr' kavramının Kur'an'da Allah'ın mutlak egemenliğini ve evren üzerindeki kontrolünü gösteren temel bir fiil olduğunu belirtir. Ayetteki kullanımı, Allah'ın sadece yaratıcı değil, aynı zamanda sürekli olarak yönetici ve düzenleyici olduğunu vurgular."}]},{"word":"ٱلْأَمْرَ","root":"أ م ر","rootLatin":"E-M-R","meaning":"Allah'ın emri, işi, hükmü veya evrensel düzeni ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'el-emr' kelimesinin Kur'an'da farklı anlamlara geldiğini belirtir. Bu ayetteki bağlamda, 'el-emr' Allah'ın yaratma ve yönetme fiillerini, evrensel kanunlarını ve takdir ettiği her şeyi kapsayan geniş bir anlam taşır."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'emr' kelimesinin hem 'iş, durum' hem de 'emir, hüküm' anlamlarına geldiğini açıklar. Ayetteki 'yüdebbiru'l-emr' ifadesi, Allah'ın tüm evrensel işleri, olayları ve varlıkların durumlarını yönettiğini ve düzenlediğini gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'emr' kelimesinin Kur'an'da genellikle Allah'ın iradesinin tecellisi olarak kullanıldığını belirtir. Bu ayette, Allah'ın gökten yere kadar olan tüm yaratılış ve idare süreçlerini kapsayan genel bir 'iş' veya 'hüküm' olarak anlaşılmalıdır."}]},{"word":"يَعْرُجُ","root":"ع ر ج","rootLatin":"A-R-C","meaning":"Yükselmek, yukarı çıkmak anlamındadır; burada işlerin Allah'a dönmesini ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Es-Sicistânî, 'urûc' kelimesini 'irtifâ' (yükselme) ve 'su'ûd' (yukarı çıkma) olarak açıklar. Ayetteki 'ya'rucu ileyhi' ifadesi, Allah'ın düzenlediği işlerin, takdir edilen süre sonunda O'na geri döndüğünü, yani nihai sonucun ve hesabın O'na ait olduğunu mecazi olarak anlatır."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'urûc'un bir yerden başka bir yere yükselme eylemi olduğunu belirtir. Ayetteki kullanımı, Allah'ın tedbir ettiği işlerin, belirli bir döngü sonunda tekrar O'nun katına, yani O'nun bilgisine ve hükmüne döndüğünü sembolize eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'urûc'un 'yukarı doğru hareket etmek' olduğunu ifade eder. Bu ayette, Allah'ın idare ettiği işlerin, belirlenen zaman dilimi içinde tamamlanıp, nihai olarak Allah'ın ilmine ve kudretine geri döndüğünü, yani O'nun kontrolünde olduğunu vurgular."}]},{"word":"مِقْدَارُهُۥٓ","root":"ق د ر","rootLatin":"K-D-R","meaning":"Miktar, ölçü, süre veya değer anlamındadır; burada zamanın uzunluğunu ifade eder.","sources":[{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"El-Kefevî, 'mikdâr' kelimesinin 'ölçülen şeyin miktarı' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'mikdâruhu elf seneh' ifadesi, Allah katındaki zamanın insan algısından çok farklı olduğunu, bin yıl gibi uzun bir sürenin O'nun için bir gün kadar olduğunu vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'mikdâr'ın 'takdir edilen şey' veya 'ölçülen nicelik' olduğunu açıklar. Bu ayette, Allah'ın işlerinin tamamlanması için belirlenen sürenin, insan ölçülerine göre bin yıla denk geldiğini, bu durumun Allah'ın kudretini ve zaman üzerindeki mutlak hakimiyetini gösterdiğini ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da zaman kavramının göreceliğine dikkat çeker. 'Mikdâr' kelimesinin bu ayetteki kullanımı, Allah'ın zaman algısının insan algısından farklı olduğunu, O'nun için uzun görünen sürelerin aslında kısa olduğunu ve bu durumun O'nun aşkınlığını gösterdiğini belirtir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["tevhid","kader","yaratilis","gayb"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"يُدَبِّرُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"د-ب-ر","rootLatin":"d-b-r","lemma":"تَدْبِير","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"düzenler"},{"position":2,"surface":"ٱلْأَمْرَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-م-ر","rootLatin":"a-m-r","lemma":"أَمْر","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"işi"},{"position":3,"surface":"مِنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"-den"},{"position":4,"surface":"ٱلسَّمَآءِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-م-و","rootLatin":"s-m-w","lemma":"سَمَاء","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"gökten"},{"position":5,"surface":"إِلَى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"-e"},{"position":6,"surface":"ٱلْأَرْضِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ر-ض","rootLatin":"a-r-d","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yere"},{"position":7,"surface":"ثُمَّ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ثُمَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"sonra"},{"position":8,"surface":"يَعْرُجُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ر-ج","rootLatin":"'-r-j","lemma":"عُرُوج","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"yükselir"},{"position":9,"surface":"إِلَيْهِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"-e"},{"position":9,"surface":"هِ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"O'na"},{"position":10,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"içinde"},{"position":11,"surface":"يَوْمٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ي-و-م","rootLatin":"y-w-m","lemma":"يَوْم","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bir gün"},{"position":12,"surface":"كَانَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî (Nakıs)","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَوْن","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idi"},{"position":13,"surface":"مِقْدَارُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-د-ر","rootLatin":"q-d-r","lemma":"مِقْدَار","form":"Mif'âl","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Kâne'nin ismi olduğu için merfû","gloss":"miktarı"},{"position":13,"surface":"هُۥٓ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":14,"surface":"أَلْفَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ل-ف","rootLatin":"a-l-f","lemma":"أَلْف","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Kâne'nin haberi olduğu için mansûb","gloss":"bin"},{"position":15,"surface":"سَنَةٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-ن-ه","rootLatin":"s-n-h","lemma":"سَنَة","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Temyiz olduğu için mecrûr","gloss":"yıl"},{"position":16,"surface":"مِّمَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"-den"},{"position":16,"surface":"مَّا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"şeyden"},{"position":17,"surface":"تَعُدُّونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-د-د","rootLatin":"'-d-d","lemma":"عَدّ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"sayarsınız"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mü'minûn Sûresi** · *32/5*
- **Yûnus Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *32/5*
- **Secde Sûresi** · *32/5*
- **Secde Sûresi** · *32/5*
- **Secde Sûresi** · *5. Ayet*
- **Secde Sûresi** · *5. Ayet*
- **Secde Sûresi** · *32/5*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *Secde, 22/5*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *Secde, 22/5*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *Secde, 22/5*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *Secde, 22/5*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *Secde, 22/5*