# Secde Sûresi, 9. Âyet (32:9)

> ثُمَّ سَوَّىٰهُ وَنَفَخَ فِيهِ مِن رُّوحِهِۦ ۖ وَجَعَلَ لَكُمُ ٱلسَّمْعَ وَٱلْأَبْصَـٰرَ وَٱلْأَفْـِٔدَةَ ۚ قَلِيلًا مَّا تَشْكُرُونَ

*Śumme sevvâhu venefeḣa fîhi min rûhih(i)(s) vece'ale lekumu-ssem'a vel-ebsâra vel-ef-ide(te)(c) kalîlen mâ teşkurûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Sonra onu şekillendirip ona ruhundan üfledi. Sizin için işitme, görme ve idrak duygularını yarattı. Ne kadar az şükrediyorsunuz!

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/32/9

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, insanın yaratılış sürecini ve kendisine bahşedilen duyuları (işitme, görme, idrak) vurgulayarak Allah'ın kudretini ve lütfunu ortaya koymaktadır. Anahtar kavramlar, yaratılışın aşamalarını, ruhun üflenmesini ve insanın şükürdeki eksikliğini dilbilimsel bir derinlikle ele almaktadır.","keyConcepts":[{"word":"سَوَّىٰهُ","root":"س و ي","rootLatin":"S-V-Y","meaning":"Allah'ın insanı kusursuz bir biçimde şekillendirmesi ve düzenlemesi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'tesviye' kelimesinin bir şeyi düzgün, dengeli ve kusursuz hale getirmek anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'سَوَّىٰهُ' ifadesi, Allah'ın insanı en güzel biçimde, organları ve uzuvları arasında tam bir uyum ve denge sağlayarak yaratmasını ifade eder. Bu, yaratılışın estetik ve fonksiyonel mükemmelliğini vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'tesviye'nin bir şeyi eksiksiz ve tam olarak tamamlamak, düzeltmek ve dengelemek olduğunu açıklar. Ayetteki kullanımı, insanın yaratılışının sadece fiziksel bir şekil verme değil, aynı zamanda tüm uzuvlarının işlevsel olarak birbirine uygun ve tam bir bütünlük içinde yaratılması anlamını taşır."}]},{"word":"وَنَفَخَ","root":"ن ف خ","rootLatin":"N-F-Ḥ","meaning":"Allah'ın insana kendi ruhundan üflemesiyle ona hayat vermesi.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'nefh' kelimesinin bir şeye nefes veya ruh üflemek anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'وَنَفَخَ فِيهِ مِن رُّوحِهِۦ' ifadesi, Allah'ın kudretiyle cansız bedene hayat vermesini, ona ruhani bir boyut kazandırmasını ifade eder. Bu, insanın maddi ve manevi yönünü birleştiren ilahi bir eylemdir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'nefh'in mecazi olarak bir şeye can vermek, hayat bahşetmek anlamında kullanıldığını açıklar. Burada 'ruhundan üflemesi', Allah'ın kendi zatından bir parça değil, O'nun yarattığı ve O'na ait olan ruhu insana bahşetmesi, ona ilahi bir nefesle hayat vermesi demektir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ruh' kavramının Kur'an'da ilahi bir nefes, hayat veren bir prensip olarak geçtiğini belirtir. 'Nefh' fiiliyle birlikte kullanıldığında, bu, insanın sadece biyolojik bir varlık olmadığını, aynı zamanda ilahi bir öz taşıdığını ve bu özün ona Allah tarafından verildiğini vurgular. Bu, insanın diğer yaratılmışlardan farklı ve üstün kılınmasının temelidir."}]},{"word":"ٱلسَّمْعَ","root":"س م ع","rootLatin":"S-M-ʿ","meaning":"Allah'ın insana bahşettiği işitme duyusu.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'sem'' kelimesinin hem fiziksel işitmeyi hem de idrak etme, anlama ve itaat etme anlamlarını içerdiğini belirtir. Ayetteki 'ٱلسَّمْعَ' ifadesi, sadece sesleri algılama yeteneği değil, aynı zamanda Allah'ın ayetlerini ve emirlerini işitip anlamaya yönelik bir potansiyeli de ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'sem''in Kur'an'da genellikle 'basar' (görme) ile birlikte zikredildiğini ve insanın dış dünyayı algılamasında temel duyulardan biri olduğunu vurgular. Bu duyuların verilmesi, insanın çevresini idrak etmesi ve Allah'ın varlığına dair delilleri algılaması için birer araçtır."}]},{"word":"وَٱلْأَبْصَـٰرَ","root":"ب ص ر","rootLatin":"B-Ṣ-R","meaning":"Allah'ın insana bahşettiği görme duyusu.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'basar' kelimesinin gözle görme yeteneği olduğunu ve aynı zamanda kalp gözüyle idrak etme, basiret anlamlarına da geldiğini belirtir. Ayetteki 'وَٱلْأَبْصَـٰرَ' ifadesi, insanın maddi dünyayı algılamasının yanı sıra, Allah'ın kudret delillerini ve ayetlerini görme ve onlardan ibret alma potansiyelini de içerir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Halebî, 'basar'ın hem fiziksel görme organı olan gözü hem de idrak ve anlayış yeteneğini ifade ettiğini açıklar. Bu ayette, Allah'ın insana verdiği bu duyuların, sadece fiziksel algı için değil, aynı zamanda hakikati görme ve anlama kapasitesi için de bir lütuf olduğunu vurgular."}]},{"word":"وَٱلْأَفْـِٔدَةَ","root":"ف أ د","rootLatin":"F-ʾ-D","meaning":"Allah'ın insana bahşettiği idrak, akıl ve kalp yeteneği.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'fuâd' kelimesinin kalbin iç kısmı, idrak ve anlayış merkezi olduğunu belirtir. Ayetteki 'وَٱلْأَفْـِٔدَةَ' ifadesi, insanın sadece duyularla değil, aynı zamanda akıl ve idrak yeteneğiyle de çevresini anlamasını, düşünmesini ve hakikati kavramasını sağlayan manevi merkezi ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'fuâd'ın kalbin en derin kısmı, idrak ve düşünce merkezi olduğunu açıklar. Bu ayette, Allah'ın insana verdiği bu yeteneğin, diğer duyularla birlikte, insanın varoluşsal soruları sormasına, Allah'ı tanımasına ve O'na şükretmesine olanak tanıyan en önemli lütuf olduğunu vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'fuâd'ın Kur'an'da genellikle 'kalb' ile eş anlamlı olarak kullanıldığını, ancak daha çok idrak ve anlama yeteneğini vurguladığını belirtir. Bu, insanın sadece hissetmekle kalmayıp, aynı zamanda düşünme, muhakeme etme ve doğruyu yanlıştan ayırma kapasitesine sahip olduğunu gösterir."}]},{"word":"تَشْكُرُونَ","root":"ش ك ر","rootLatin":"Ş-K-R","meaning":"Allah'ın nimetlerine karşı minnettarlık göstermek ve O'na hamdetmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'şükür' kelimesinin, yapılan iyiliğe karşılık minnettarlık göstermek, nimetin kıymetini bilmek ve onu yerli yerinde kullanmak anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'قَلِيلًا مَّا تَشْكُرُونَ' ifadesi, insanın kendisine verilen bunca nimete rağmen şükürde yetersiz kaldığını, bu nimetlerin kadrini bilmediğini ve gereği gibi kullanmadığını ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'şükür'ün, nimetin sahibini övmek ve nimetin gerektirdiği şekilde davranmak olduğunu açıklar. Ayetteki bağlamda, Allah'ın insana bahşettiği yaratılış, ruh ve duyular gibi büyük nimetlere karşı insanların yeterince şükretmediği, yani bu nimetlerin kıymetini bilip Allah'a karşı görevlerini yerine getirmedikleri eleştirilmektedir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["insanin-yaratilisi","yaratilis","rizik","sukur"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"ثُمَّ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ثُمَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"sonra"},{"position":2,"surface":"سَوَّىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"س-و-ي","rootLatin":"s-w-y","lemma":"سَوَّىٰ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"şekillendirdi"},{"position":2,"surface":"هُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onu"},{"position":3,"surface":"وَنَفَخَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ن-ف-خ","rootLatin":"n-f-kh","lemma":"نَفَخَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"ve üfledi"},{"position":4,"surface":"فِي","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içine"},{"position":4,"surface":"هِ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ona"},{"position":5,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den"},{"position":6,"surface":"رُّوحِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-و-ح","rootLatin":"r-w-ḥ","lemma":"رُوح","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ruhundan"},{"position":6,"surface":"هِۦ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":7,"surface":"وَجَعَلَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-ع-ل","rootLatin":"j-'-l","lemma":"جَعَلَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"ve kıldı"},{"position":8,"surface":"لَكُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"sizin için"},{"position":8,"surface":"كُمُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"size"},{"position":9,"surface":"ٱلسَّمْعَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-م-ع","rootLatin":"s-m-'","lemma":"سَمْع","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"işitmeyi"},{"position":10,"surface":"وَٱلْأَبْصَـٰرَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ص-ر","rootLatin":"b-ṣ-r","lemma":"بَصَر","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki isme atfedildiği için mansûb","gloss":"ve görmeleri"},{"position":11,"surface":"وَٱلْأَفْـِٔدَةَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ف-ء-د","rootLatin":"f-'-d","lemma":"فُؤَاد","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki isme atfedildiği için mansûb","gloss":"ve kalpleri"},{"position":12,"surface":"قَلِيلًۭا","pos":"isim","posDetail":"Sıfat","root":"ق-ل-ل","rootLatin":"q-l-l","lemma":"قَلِيل","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûl-i mutlak veya hâl olduğu için mansûb","gloss":"az"},{"position":13,"surface":"مَّا","pos":"harf","posDetail":"Zâide Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ne"},{"position":14,"surface":"تَشْكُرُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ش-ك-ر","rootLatin":"sh-k-r","lemma":"شَكَرَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"şükrediyorsunuz"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **DVT-C001 (Ses Kaydı)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Secde sûresi 9. âyetinde*
- **Uşşâkî Kültürünün Günümüze Yansıması “Necdet Ardıç” Örneği Yüksek Lisans tezi** — Serkan DENKÇİ · *Secde sûresi 9. âyetinde*
- **TB. Kelime-i Sâlihiyye & Şuaybiyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *32/9*
- **Vahiy ve Cebrâîl** · *32/9*
- **Secde Sûresi** · *32/9*
- **TB. Kelime-i Sâlihiyye & Şuaybiyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *32/9*
- **Vahiy ve Cebrâîl** · *32/9*
- **Vahiy ve Cebrâîl** · *32/9*
- **Secde Sûresi** · *32/9*
- **Secde Sûresi** · *32/9*
- **Vahiy ve Cebrâîl** · *32/9*
- **Secde Sûresi** · *32/9*