# Ahzâb Sûresi, 10. Âyet (33:10)

> إِذْ جَآءُوكُم مِّن فَوْقِكُمْ وَمِنْ أَسْفَلَ مِنكُمْ وَإِذْ زَاغَتِ ٱلْأَبْصَـٰرُ وَبَلَغَتِ ٱلْقُلُوبُ ٱلْحَنَاجِرَ وَتَظُنُّونَ بِٱللَّهِ ٱلظُّنُونَا۠

*İż câûkum min fevkikum vemin esfele minkum ve-iż zâġati-l-ebsâru vebeleġati-lkulûbu-lhanâcira vetezunnûne bi(A)llâhi-zzunûnâ*

**Meal (Diyanet):** Hani onlar size hem üst tarafınızdan hem alt tarafınızdan gelmişlerdi. Hani gözler kaymış ve yürekler ağızlara gelmişti. Siz de Allah'a karşı çeşitli zanlarda bulunuyordunuz.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/33/10

---

## Tefsir

{"topics":["imtihan-bela","musrikler","seytan-vesvese"]}

## Kelime Tahlili

{"summary":"Ahzâb Suresi'nin 10. ayeti, Hendek Savaşı'nın zorlu anlarını tasvir ederken, düşmanın kuşatması ve müminlerin yaşadığı psikolojik durumu dilbilimsel bir derinlikle aktarmaktadır. Ayet, savaşın getirdiği korku, endişe ve Allah hakkındaki farklı düşünceleri 'zağat', 'belegat' ve 'zünûn' gibi anahtar kavramlarla ifade etmektedir.","keyConcepts":[{"word":"جَآءُوكُم","root":"ج ي ء","rootLatin":"c-y-e","meaning":"Düşmanların, müminlere doğru gelmesi, yaklaşması ve kuşatması anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"C-y-e kökü, bir şeyin bir yere ulaşması, gelmesi veya meydana gelmesi anlamındadır. Ayetteki 'câûkum' ifadesi, düşman ordularının müminlere doğru ilerlemesini ve onları kuşatmasını, yani fiziksel olarak onlara ulaşmasını ifade eder. Bu, sadece bir hareket değil, aynı zamanda bir tehdidin yaklaşmasıdır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Bu fiil, düşmanın 'gelmesi'ni ifade ederken, mecazi olarak bir musibetin veya zorluğun baş göstermesi anlamını da taşır. Ayetteki bağlamda, düşmanın gelmesi, müminler için büyük bir tehlikenin ve sıkıntının başlangıcıdır."}]},{"word":"زَاغَتِ","root":"ز ي غ","rootLatin":"z-y-ğ","meaning":"Gözlerin korku ve dehşetle yerinden kayması, şaşkınlıkla bakışların dağılması anlamındadır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Z-y-ğ kökü, bir şeyin doğru yoldan sapması, eğilmesi veya kayması anlamına gelir. Ayetteki 'zağati'l-ebsâru' ifadesi, gözlerin korku ve dehşetle sabit bir noktaya bakamaması, sağa sola kayması veya yerinden fırlayacak gibi olması durumunu anlatır. Bu, aşırı korkunun fiziksel bir tezahürüdür."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Zeyğ, bir şeyin istikametinden ayrılmasıdır. Gözlerin zeyğ etmesi, korku ve şaşkınlıktan dolayı bakışların dağılması, odaklanamaması ve hatta yerinden oynayacak gibi olmasıdır. Bu, Hendek Savaşı'nın getirdiği psikolojik baskıyı ve dehşeti vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'daki kavramların psikolojik ve ahlaki boyutlarını incelerken, 'zeyğ'in sadece fiziksel bir sapma değil, aynı zamanda zihinsel ve ruhsal bir sapmayı da ifade edebileceğini belirtir. Ayetteki 'gözlerin kayması' ifadesi, müminlerin yaşadığı şok ve korkunun, onların normal algılarını bozduğunu gösterir."}]},{"word":"بَلَغَتِ","root":"ب ل غ","rootLatin":"b-l-ğ","meaning":"Yüreklerin aşırı korku ve endişeden dolayı boğazlara dayanması, canın boğaza gelmesi halidir.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"B-l-ğ kökü, bir şeyin bir yere ulaşması, varması anlamına gelir. 'Belegati'l-kulûbu'l-hanâcira' ifadesi, yüreklerin aşırı korkudan dolayı yerinden fırlayacak gibi olması ve boğaza kadar gelmesi mecazını kullanır. Bu, ölüm korkusunun ve çaresizliğin en üst düzeydeki ifadesidir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Bu deyim, Arap dilinde aşırı korku ve dehşeti anlatmak için kullanılan yaygın bir ifadedir. Kalbin boğaza gelmesi, kişinin nefes almakta zorlanması, can çekişmesi ve ölümle burun buruna gelmesi durumunu sembolize eder. Ayetteki kullanımı, müminlerin yaşadığı ölümcül tehlikeyi ve çaresizliği vurgular."}]},{"word":"تَظُنُّونَ","root":"ظ ن ن","rootLatin":"z-n-n","meaning":"Allah hakkında çeşitli zanlarda bulunmak, şüpheye düşmek veya farklı tahminler yürütmek anlamındadır.","sources":[{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Z-n-n kökü, bir şey hakkında kesin bilgiye dayanmayan bir kanaate sahip olmak, tahmin etmek veya şüphelenmek anlamına gelir. Ayetteki 'tezunnûne billâhi'z-zunûnâ' ifadesi, müminlerin zor anlarda Allah'ın yardımına dair farklı düşüncelere kapılmasını, kiminin ümitvar, kiminin ise şüpheci olmasını ifade eder. Bu, imanın sınandığı bir durumu gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Zan, kesin bilgiye dayanmayan, ancak bazı emarelere dayanan bir hükümdür. Ayetteki 'zunûn' kelimesinin çoğul kullanılması, müminlerin Allah hakkında tek bir zan değil, farklı farklı, çelişkili düşüncelere sahip olduğunu gösterir. Bu, savaşın getirdiği psikolojik karmaşayı ve imtihanı yansıtır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'zan' kavramının Kur'an'da hem olumlu (hüsn-ü zan) hem de olumsuz (sû-i zan) anlamlarda kullanılabileceğini belirtir. Bu ayetteki bağlamda, müminlerin yaşadığı zorluklar karşısında Allah'ın vaadine dair tereddütler veya farklı beklentiler içinde olmaları, yani bir tür imtihan hali söz konusudur."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"إِذْ","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf-ı zaman olduğu için mebnî","gloss":"o zaman, vakit ki","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Bedel","izafet":"Muzâf"},{"position":2,"surface":"جَآءُو","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-ي-ا","rootLatin":"j-y-ʾ","lemma":"جَاءَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"geldiler","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":2,"surface":"كُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"size","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":3,"surface":"مِّن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":4,"surface":"فَوْقِ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Mekan","root":"ف-و-ق","rootLatin":"f-w-q","lemma":"فَوْق","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"üst, yukarı","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":4,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"sizin","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":5,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":5,"surface":"مِنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":6,"surface":"أَسْفَلَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"س-ف-ل","rootLatin":"s-f-l","lemma":"أَسْفَل","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr (gayr-ı munsarıf olduğu için fetha ile)","gloss":"aşağı","irabMarker":"gayr-ı munsarıf olduğu için fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":7,"surface":"مِنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":7,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"sizin","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":8,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":8,"surface":"إِذْ","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf-ı zaman olduğu için mebnî","gloss":"o zaman, vakit ki","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Zaman zarfı","izafet":"Muzâf"},{"position":9,"surface":"زَاغَتِ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ز-ي-غ","rootLatin":"z-y-gh","lemma":"زَاغَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"saptı, döndü","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":10,"surface":"ٱلْأَبْصَـٰرُ","pos":"isim","posDetail":"Cemi Teksir","root":"ب-ص-ر","rootLatin":"b-ṣ-r","lemma":"بَصَر","form":"-","features":{"number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"gözler","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Fâil"},{"position":11,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":11,"surface":"بَلَغَتِ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ب-ل-غ","rootLatin":"b-l-gh","lemma":"بَلَغَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"ulaştı, geldi","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":12,"surface":"ٱلْقُلُوبُ","pos":"isim","posDetail":"Cemi Teksir","root":"ق-ل-ب","rootLatin":"q-l-b","lemma":"قَلْب","form":"-","features":{"number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"kalpler, yürekler","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Fâil"},{"position":13,"surface":"ٱلْحَنَاجِرَ","pos":"isim","posDetail":"Cemi Teksir","root":"ح-ن-ج-ر","rootLatin":"ḥ-n-j-r","lemma":"حَنْجَرَة","form":"-","features":{"number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"gırtlaklar, boğazlar","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":14,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":14,"surface":"تَظُنُّونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ظ-ن-ن","rootLatin":"ẓ-n-n","lemma":"ظَنَّ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"zannediyorsunuz, tahmin ediyorsunuz","irabMarker":"nûn ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":15,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-e, -a, hakkında","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":15,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"ʾ-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Allah","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":16,"surface":"ٱلظُّنُونَا","pos":"isim","posDetail":"Cemi Teksir","root":"ظ-ن-ن","rootLatin":"ẓ-n-n","lemma":"ظَنّ","form":"-","features":{"number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün mutlak olduğu için mansûb","gloss":"zanlar, tahminler","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûl-i mutlak"}]

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"İż"},{"position":2,"translit":" câûkum"},{"position":3,"translit":" min"},{"position":4,"translit":" fevkikum"},{"position":5,"translit":" vemin"},{"position":6,"translit":" esfele"},{"position":7,"translit":" minkum"},{"position":8,"translit":" ve-iż"},{"position":9,"translit":" zâġati"},{"position":10,"translit":"l-ebsâru"},{"position":11,"translit":" vebeleġati"},{"position":12,"translit":"l-kulûbu"},{"position":13,"translit":"lhanâcira"},{"position":14,"translit":" vetezunnûne"},{"position":15,"translit":" bi(A)llâhi"},{"position":16,"translit":"z-zunûnâ"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Tevbe Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *33/10*
- **Ahzâb Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *33/10*
- **Ahzâb Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *33/10*
- **Tevbe Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *33/10*
- **Ahzâb Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *10. âyeti*
- **Ahzâb Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *10. âyetinde*
- **Ahzâb Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *10. âyeti*
- **Ahzâb Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *10. âyetinde*