# Ahzâb Sûresi, 15. Âyet (33:15) > وَلَقَدْ كَانُوا۟ عَـٰهَدُوا۟ ٱللَّهَ مِن قَبْلُ لَا يُوَلُّونَ ٱلْأَدْبَـٰرَ ۚ وَكَانَ عَهْدُ ٱللَّهِ مَسْـُٔولًا *Velekad kânû ‘âhedû(A)llâhe min kablu lâ yuvellûne-l-edbâr(a)(c) vekâne ‘ahdu(A)llâhi mes-ûlâ(n)* **Meal (Diyanet):** Andolsun ki, onlar, daha önce geri dönüp kaçmayacaklarına dair Allah'a söz vermişlerdi. Allah'a verilen söz ise sorumluluğu gerektirir. **Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/33/15 --- ## Tefsir {"topics":["munafiklar","iman","ahiret-mukafat","hesap-mizan"]} ## Kelime Tahlili {"summary":"Ahzâb Suresi 15. ayet, müminlerin Allah'a verdikleri sözün önemini ve bu sözden dönmenin vebalini vurgulamaktadır. Ayet, 'ahd' (sözleşme, antlaşma) ve 'yuvellûne' (sırt çevirmek, kaçmak) gibi temel kavramlar üzerinden, verilen sözün ilahi sorumluluğunu ve bunun sorgulanacağını dile getirir.","keyConcepts":[{"word":"عَـٰهَدُوا۟","root":"ع ه د","rootLatin":"a-h-d","meaning":"Daha önce Allah'a verdikleri sözü, antlaşmayı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ahd' kelimesini 'bir şeyi korumak, gözetmek' anlamında kullanır ve 'Allah'a ahd vermek' ifadesini, Allah'ın emirlerine riayet etme ve O'na itaat etme sözü olarak açıklar. Ayetteki 'âhedû' fiili, bu koruma ve gözetme yükümlülüğünü üstlenmeyi, yani Allah'a bir taahhütte bulunmayı ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'ahd' kelimesini 'misak' (sağlam sözleşme) anlamında ele alır. Ayetteki 'âhedû' fiili, müminlerin Allah ile yaptıkları bu sağlam sözleşmeyi, yani savaşta sebat etme ve kaçmama taahhüdünü mecazi olarak ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ahd' kavramını Kur'an'da 'Allah ile insan arasındaki karşılıklı bir sözleşme' olarak inceler. Bu sözleşme, insanın Allah'a itaat etmesi ve O'nun emirlerine uyması karşılığında Allah'ın insana lütuf ve yardımını vaat etmesini içerir. Ayetteki 'âhedû', bu ilahi sözleşmenin insan tarafındaki taahhüdünü belirtir."}]},{"word":"يُوَلُّونَ","root":"و ل ي","rootLatin":"v-l-y","meaning":"Sırt çevirmek, kaçmak, geri dönmek anlamında kullanılır ve savaş meydanından firarı ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'yuvellûne' fiilini 'dönmek, arkasını çevirmek' olarak açıklar ve özellikle savaş bağlamında 'firar etmek, kaçmak' anlamını vurgular. Ayetteki kullanımı, müminlerin düşman karşısında sebat etme sözü verdikten sonra bu sözden dönerek kaçmalarını ifade eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'velâ' kökünün farklı türevlerinin 'yüz çevirme, bir şeyden uzaklaşma' anlamlarını taşıdığını belirtir. 'Yuvellûne' fiili, bu bağlamda, savaş meydanından yüz çevirip kaçarak verilen ahde aykırı davranmayı anlatır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'velâ' kökünün 'bir şeye yakın olmak' ve 'bir şeyden uzaklaşmak' gibi zıt anlamları barındırdığını belirtir. 'Yuvellûne' fiili, burada 'sırt çevirmek, kaçmak' anlamıyla, verilen sözden uzaklaşmayı ve sorumluluktan kaçınmayı semantik olarak ifade eder."}]},{"word":"ٱلْأَدْبَـٰرَ","root":"د ب ر","rootLatin":"d-b-r","meaning":"Sırtlar, arkalar anlamına gelir ve 'yuvellûne' fiiliyle birlikte 'sırt çevirip kaçmak' deyimini oluşturur.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'dübür' kelimesini 'bir şeyin arkası' olarak tanımlar. 'el-Edbar' ise bunun çoğuludur. Ayette 'yuvellûne' fiiliyle birlikte kullanıldığında, savaşta düşmana sırt çevirip kaçma eylemini somutlaştırır ve bu eylemin ahde aykırılığını vurgular."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'dübür' kelimesinin 'bir şeyin sonu, arkası' anlamını verir. 'el-Edbar' kelimesi, savaş bağlamında, düşmandan yüz çevirip arkasını dönerek kaçmayı ifade eden yaygın bir deyimin parçasıdır."}]},{"word":"عَهْدُ","root":"ع ه د","rootLatin":"a-h-d","meaning":"Allah'a verilen söz, antlaşma ve taahhüdü ifade eder.","sources":[{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'ahd' kelimesini 'bir şeyi korumak, gözetmek ve ona bağlı kalmak' olarak açıklar. Ayetteki 'ahdullah' ifadesi, Allah'a verilen ve korunması gereken bir sözleşmeyi, bir taahhüdü belirtir ki bu, müminlerin savaşta sebat etme sözüdür."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'ahd'i 'bir şeyi yerine getirme yükümlülüğü' olarak tanımlar. 'Allah'a verilen ahd', bu yükümlülüğün ilahi bir nitelik taşıdığını ve yerine getirilmesinin zorunlu olduğunu gösterir. Ayette, bu ahdin sorgulanacağı vurgulanarak önemi pekiştirilir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ahd' kavramının Kur'an'da merkezi bir rol oynadığını ve 'Allah ile insan arasındaki karşılıklı bir sözleşme' olduğunu belirtir. Bu sözleşme, insanın Allah'a itaat etme ve O'nun emirlerine uyma taahhüdünü içerir. Ayetteki 'ahdullah', bu ilahi sözleşmenin insan tarafındaki sorumluluğunu ve bunun sorgulanabilirliğini vurgular."}]},{"word":"مَسْـُٔولًا","root":"س أ ل","rootLatin":"s-'-l","meaning":"Sorgulanacak, hesabı sorulacak anlamına gelir ve verilen sözün ilahi sorumluluğunu vurgular.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'suâl' kelimesini 'bir şey hakkında bilgi istemek, sorgulamak' olarak açıklar. 'Mes'ûlen' ise 'sorgulanacak olan' demektir. Ayetteki 'ahdullah mes'ûlen' ifadesi, Allah'a verilen sözün ahirette mutlaka hesabının sorulacağını, bu sözün basit bir vaat olmadığını vurgular."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'mes'ûlen' kelimesini 'sorumluluğu olan, hesabı sorulacak olan' şeklinde açıklar. Bu bağlamda, Allah'a verilen ahdin, yerine getirilip getirilmediği konusunda bir sorgulamaya tabi tutulacağını ve bunun ciddi bir vebal taşıdığını belirtir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'se'ele' fiilinin 'bir şeyin hakikatini öğrenmek için soru sormak' anlamını taşıdığını belirtir. 'Mes'ûlen' kelimesi, bu fiilin ism-i mef'ulü olarak, Allah'a verilen ahdin, ahiretteki hesap gününde 'soruşturulacak, hesabı görülecek' bir konu olduğunu semantik olarak ifade eder."}]}]} ## Tefsir [{"position":1,"surface":"و","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":1,"surface":"لَقَدْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Tahkîk","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَقَدْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"andolsun ki","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":2,"surface":"كَانُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idiler","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":3,"surface":"عَـٰهَدُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ع-ه-د","rootLatin":"'-h-d","lemma":"عَاهَدَ","form":"Mufâ'ale","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"ahd verdiler","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":4,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"Allah'a","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":5,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":6,"surface":"قَبْلُ","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"ق-ب-ل","rootLatin":"q-b-l","lemma":"قَبْل","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh hazfedilip zamme üzere mebnî","gloss":"önce","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Zaman zarfı"},{"position":7,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":8,"surface":"يُوَلُّونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"و-ل-ي","rootLatin":"w-l-y","lemma":"وَلَّى","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"sırt çevirmezler","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":9,"surface":"ٱلْأَدْبَـٰرَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"د-ب-ر","rootLatin":"d-b-r","lemma":"أَدْبَار","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"arkalarını","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":10,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":10,"surface":"كَانَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idi","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":11,"surface":"عَهْدُ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ع-ه-د","rootLatin":"'-h-d","lemma":"عَهْد","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Kâne'nin ismi olduğu için merfû","gloss":"ahdi","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâkıs fiilin ismi","izafet":"Muzâf"},{"position":12,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah'ın","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":13,"surface":"مَسْـُٔولًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mef'ûl","root":"س-ا-ل","rootLatin":"s-'-l","lemma":"مَسْؤُول","form":"Mücerred","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Kâne'nin haberi olduğu için mansûb","gloss":"sorulacak","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâkıs fiilin haberi"}] ## Tefsir [{"position":1,"translit":"Velekad"},{"position":2,"translit":"kânû"},{"position":3,"translit":"‘âhedû"},{"position":4,"translit":"(A)llâhe"},{"position":5,"translit":"min"},{"position":6,"translit":"kablu"},{"position":7,"translit":"lâ"},{"position":8,"translit":"yuvellûne"},{"position":9,"translit":"l-edbâr(a)(c)"},{"position":10,"translit":"vekâne"},{"position":11,"translit":"‘ahdu"},{"position":12,"translit":"(A)llâhi"},{"position":13,"translit":"mes-ûlâ(n)"}] ## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler - **Ahzâb Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *33/15* - **Ahzâb Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *33/15* - **Ahzâb Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *33/15* - **Ahzâb Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *33/15*