# Ahzâb Sûresi, 16. Âyet (33:16) > قُل لَّن يَنفَعَكُمُ ٱلْفِرَارُ إِن فَرَرْتُم مِّنَ ٱلْمَوْتِ أَوِ ٱلْقَتْلِ وَإِذًا لَّا تُمَتَّعُونَ إِلَّا قَلِيلًا *Kul len yenfe'akumu-lfirâru in ferartum mine-lmevti evi-lkatli ve-iżen lâ tumette'ûne illâ kalîlâ(n)* **Meal (Diyanet):** De ki: "Eğer siz ölümden ya da öldürülmekten kaçıyorsanız, kaçmak size asla fayda vermeyecektir. O takdirde bile (hayatın zevklerinden) pek az yararlandırılırsınız." **Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/33/16 --- ## Tefsir {"topics":["olum","imtihan-bela","kader","dunya-ahiret-dengesi"]} ## Tefsir [{"position":1,"surface":"قُلْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"De ki"},{"position":2,"surface":"لَّن","pos":"harf","posDetail":"Nasb Edatı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَن","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"asla, asla değil"},{"position":3,"surface":"يَنفَعَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ن-ف-ع","rootLatin":"n-f-'-","lemma":"نَفَعَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Nasb edatı 'لَن' ile geldiği için mansûb","gloss":"fayda verir"},{"position":3,"surface":"كُمُ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"size"},{"position":4,"surface":"ٱلْفِرَارُ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ف-ر-ر","rootLatin":"f-r-r","lemma":"فِرَار","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"kaçmak"},{"position":5,"surface":"إِن","pos":"harf","posDetail":"Şart Edatı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِن","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"eğer"},{"position":6,"surface":"فَرَرْتُم","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ف-ر-ر","rootLatin":"f-r-r","lemma":"فَرَّ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"kaçtınız"},{"position":7,"surface":"مِّنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-den, -dan"},{"position":8,"surface":"ٱلْمَوْتِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"م-و-ت","rootLatin":"m-w-t","lemma":"مَوْت","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ölüm"},{"position":9,"surface":"أَوِ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَوْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"veya"},{"position":10,"surface":"ٱلْقَتْلِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ق-ت-ل","rootLatin":"q-t-l","lemma":"قَتْل","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki mecrûr isme atfedildiği için mecrûr","gloss":"öldürülme"},{"position":11,"surface":"وَإِذًا","pos":"harf","posDetail":"Cevap ve Ceza Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذًا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"o zaman"},{"position":12,"surface":"لَّا","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"değil"},{"position":13,"surface":"تُمَتَّعُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"م-ت-ع","rootLatin":"m-t-'-","lemma":"مَتَّعَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Meçhul","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"yaşatılmazsınız"},{"position":14,"surface":"إِلَّا","pos":"harf","posDetail":"İstisna Edatı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَّا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ancak"},{"position":15,"surface":"قَلِيلًا","pos":"isim","posDetail":"Sıfat","root":"ق-ل-ل","rootLatin":"q-l-l","lemma":"قَلِيل","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Zaman zarfı (mef'ûlün fîh) veya mef'ûlün mutlakın sıfatı olduğu için mansûb","gloss":"az bir süre"}] ## Kelime Tahlili {"summary":"Bu ayet, ölümden veya öldürülmekten kaçmanın faydasızlığını ve bu kaçışın geçici bir ertelemeden öteye geçmeyeceğini vurgulamaktadır. Anahtar kavramlar, kaçışın (firar) anlamsızlığını, ölümün (mevt) kaçınılmazlığını ve geçici faydalanmayı (temettü) dilbilimsel ve semantik derinlikleriyle ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"ٱلْفِرَارُ","root":"ف ر ر","rootLatin":"f-r-r","meaning":"Ölümden veya tehlikeden kaçma, uzaklaşma eylemi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Firâr (فرار), korku veya çekinme sebebiyle bir yerden ayrılmak, kaçmaktır. Ayetteki bağlamda, ölümden veya öldürülmekten duyulan korkuyla geri çekilme, uzaklaşma eylemini ifade eder ve bu eylemin faydasızlığına işaret eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Firâr (فرار), bir şeyden uzaklaşmak ve ondan kurtulmaya çalışmaktır. Bu ayette, 'ölümden kaçmak' ifadesi, ölümün kaçınılmazlığına rağmen ondan uzaklaşma çabasını mecazi olarak anlatır ve bu çabanın sonuçsuz kalacağını belirtir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Firâr (فرار) kavramı, Kur'an'da genellikle Allah'tan veya O'nun hükmünden kaçma bağlamında da kullanılır. Bu ayette ise, ölüm gibi kaçınılmaz bir kaderden kaçma çabasının beyhudeliğini vurgulayarak, insanın acizliğini ve ilahi takdire boyun eğmesi gerektiğini ima eder."}]},{"word":"فَرَرْتُم","root":"ف ر ر","rootLatin":"f-r-r","meaning":"Siz kaçtınız, uzaklaştınız.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Ferartum (فررتم), 'firar ettiniz, kaçtınız' demektir. Ayetteki şart cümlesi ('eğer kaçarsanız'), bu eylemin gerçekleşme ihtimalini varsayarak, sonucunun ne olacağını bildirmektedir. Fiilin kullanımı, kaçış eyleminin bizzat kendisini vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Ferartum (فررتم) fiili, firar masdarından türemiş olup, geçmiş zamanda gerçekleşmiş veya gerçekleşmesi muhtemel bir kaçış eylemini ifade eder. Ayetteki şart kipiyle birlikte kullanılması, bu kaçışın varsayımsal bir senaryo olduğunu ve sonucunun kesin olduğunu belirtir."}]},{"word":"ٱلْمَوْتِ","root":"م و ت","rootLatin":"m-v-t","meaning":"Canlılığın sona ermesi, hayatın bitimi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Mevt (موت), canlılığın zıddı olup, ruhun bedenden ayrılmasıyla gerçekleşen haldir. Ayette, 'ölümden kaçmak' ifadesi, bu kaçınılmaz sonun kendisinden uzaklaşma çabasını anlatır ve bu çabanın boşuna olduğunu vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Mevt (موت), hayatın sona ermesi ve ruhun bedenden ayrılmasıdır. Kur'an'da sıkça geçen bu kavram, bu ayette insanın kaçamayacağı nihai kaderi olarak sunulur ve ondan kaçmanın imkansızlığına dikkat çekilir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Mevt (موت) kavramı, Kur'an'da sadece biyolojik bir son değil, aynı zamanda ilahi takdirin bir tezahürü olarak da ele alınır. Bu ayette, ölümden kaçışın imkansızlığı, insanın ilahi irade karşısındaki acizliğini ve kaderin kaçınılmazlığını vurgular."}]},{"word":"ٱلْقَتْلِ","root":"ق ت ل","rootLatin":"k-t-l","meaning":"Bir canlının hayatına son verme, öldürme eylemi.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Katil (قتل), bir canlının ruhunu bedeninden ayırmak suretiyle hayatına son vermektir. Ayette, 'ölümden yahut öldürülmekten' ifadesi, doğal ölüm ile dışarıdan bir müdahale sonucu gerçekleşen ölümü bir arada zikrederek, her iki durumda da kaçışın faydasızlığını belirtir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Katil (قتل), bir canlının hayatını sona erdirmektir. Bu ayette, savaş ortamında düşman eliyle gerçekleşebilecek öldürülme durumunu ifade eder ve bu tür bir sondan kaçmanın da ölümden kaçmak gibi beyhude olduğunu vurgular."}]},{"word":"تُمَتَّعُونَ","root":"م ت ع","rootLatin":"m-t-'-","meaning":"Faydalandırılmak, yararlandırılmak, geçici olarak yaşatılmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Temettü' (تمتع), bir şeyden faydalanmak, yararlanmaktır. Ayetteki 'tümetta'ûne' (تُمَتَّعُونَ) fiili, 'size fayda verilmez, az bir zamandan fazla yaşatılmazsınız' anlamında kullanılarak, kaçışın sağladığı geçici ve sınırlı faydayı, yani kısa bir süre daha hayatta kalmayı ifade eder ve bunun da nihayetinde sona ereceğini belirtir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Mümtâ' (ممتع), faydalandırılan, yararlandırılan demektir. Ayetteki 'tümetta'ûne' (تُمَتَّعُونَ) fiili, edilgen çatıda kullanılarak, bu faydalanmanın Allah tarafından verildiğini ve bu faydanın 'kalîlen' (az) olmasıyla da sınırlı ve geçici olduğunu vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Temettü' (تمتع) kavramı, Kur'an'da genellikle dünya hayatının geçici nimetlerinden faydalanmayı ifade eder. Bu ayette, ölümden kaçışın getireceği 'az bir faydalanma' da dünya hayatının geçiciliğini ve nihai sonun kaçınılmazlığını pekiştirir."}]}]} ## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler - **Ahzâb Sûresi** · *33/16* - **Ahzâb Sûresi** · *33/16* - **Ahzâb Sûresi** · *33/16* - **Ahzâb Sûresi** · *33/16*