# Ahzâb Sûresi, 23. Âyet (33:23)

> مِّنَ ٱلْمُؤْمِنِينَ رِجَالٌ صَدَقُوا۟ مَا عَـٰهَدُوا۟ ٱللَّهَ عَلَيْهِ ۖ فَمِنْهُم مَّن قَضَىٰ نَحْبَهُۥ وَمِنْهُم مَّن يَنتَظِرُ ۖ وَمَا بَدَّلُوا۟ تَبْدِيلًا

*Mine-lmu/minîne ricâlun sadekû mâ ‘âhedû(A)llâhe ‘aleyh(i)(s) feminhum men kadâ nahbehu veminhum men yentazir(u)(s) vemâ beddelû tebdîlâ(n)*

**Meal (Diyanet):** Mü'minlerden öyle adamlar vardır ki, Allah'a verdikleri söze sadık kaldılar. İçlerinden bir kısmı verdikleri sözü yerine getirmiştir (şehit olmuştur). Bir kısmı da (şehit olmayı) beklemektedir. Verdikleri sözü asla değiştirmemişlerdir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/33/23

---

## Tefsir

{"topics":["iman","sidk","sabir","cihad"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"مِّنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":2,"surface":"ٱلْمُؤْمِنِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ء-م-ن","rootLatin":"hamz-m-n","lemma":"مُؤْمِن","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"müminler, inananlar"},{"position":3,"surface":"رِجَالٌۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ج-ل","rootLatin":"r-j-l","lemma":"رَجُل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda-i muahhar olduğu için merfû","gloss":"adamlar"},{"position":4,"surface":"صَدَقُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ص-د-ق","rootLatin":"s-d-q","lemma":"صَدَقَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"doğru oldular, ahitlerine sadık kaldılar"},{"position":5,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî olduğu için mebnî","gloss":"o şey ki"},{"position":6,"surface":"عَـٰهَدُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ع-ه-د","rootLatin":"ayn-h-d","lemma":"عَاهَدَ","form":"Mufâ'ale","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"ahit verdiler"},{"position":7,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"hamz-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"Allah'a"},{"position":8,"surface":"عَلَيْهِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":8,"surface":"هِ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"o"},{"position":9,"surface":"فَمِنْهُم","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"o halde"},{"position":9,"surface":"مِنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":9,"surface":"هُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onlar"},{"position":10,"surface":"مَّن","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî olduğu için mebnî","gloss":"kimse"},{"position":11,"surface":"قَضَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-ض-ي","rootLatin":"q-d-y","lemma":"قَضَى","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yerine getirdi"},{"position":12,"surface":"نَحْبَهُۥ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ح-ب","rootLatin":"n-h-b","lemma":"نَحْب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"adağını, ahdini"},{"position":12,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":13,"surface":"وَمِنْهُم","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":13,"surface":"مِنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":13,"surface":"هُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onlar"},{"position":14,"surface":"مَّن","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî olduğu için mebnî","gloss":"kimse"},{"position":15,"surface":"يَنتَظِرُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ن-ظ-ر","rootLatin":"n-z-r","lemma":"اِنْتَظَرَ","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"bekliyor"},{"position":16,"surface":"وَمَا","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":16,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Nefiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nefiy harfi olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":17,"surface":"بَدَّلُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ب-د-ل","rootLatin":"b-d-l","lemma":"بَدَّلَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"değiştirmediler"},{"position":18,"surface":"تَبْدِيلًا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ب-د-ل","rootLatin":"b-d-l","lemma":"تَبْدِيل","form":"Tef'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûl-i mutlak olduğu için mansûb","gloss":"bir değiştirme"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Ahzâb Suresi 23. ayet, müminlerin Allah'a verdikleri sözde durmalarını ve bu uğurda gösterdikleri sebatı vurgulamaktadır. Ayet, ahde vefa, fedakârlık ve sabır gibi temel İslami değerleri dilbilimsel bir derinlikle ele almaktadır.","keyConcepts":[{"word":"صَدَقُوا۟","root":"ص د ق","rootLatin":"s-d-q","meaning":"Allah'a verdikleri sözde durmak, doğru ve samimi olmak anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Sadak kelimesi, bir sözün veya fiilin gerçeğe uygun olması, vaadin yerine getirilmesi anlamına gelir. Ayetteki 'sadakû' ifadesi, müminlerin Allah'a verdikleri ahdi samimiyetle ve doğrulukla yerine getirdiklerini, sözlerinde durduklarını ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Sadaka fiili, bir kimsenin sözünde durması ve vaadini gerçekleştirmesi demektir. Burada müminlerin Allah ile yaptıkları ahdi tasdik etmeleri ve bu ahde sadık kalmaları kastedilmiştir."}]},{"word":"عَـٰهَدُوا۟","root":"ع ه د","rootLatin":"a-h-d","meaning":"Allah ile bir sözleşme yapmak, antlaşma veya taahhütte bulunmak demektir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Ahd, bir şeyi korumak, gözetmek ve ona bağlı kalmak anlamına gelir. Ayetteki 'âhedû' ifadesi, müminlerin Allah'a verdikleri sözü, yani O'na iman edip emirlerine uyma ve yolunda cihat etme taahhüdünü ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Ahd, bir şeyi korumak, gözetmek ve ona bağlı kalmak anlamına gelir. Ayetteki 'âhedû' ifadesi, müminlerin Allah'a verdikleri sözü, yani O'na iman edip emirlerine uyma ve yolunda cihat etme taahhüdünü ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Ahd kavramı, Kur'an'da genellikle Allah ile insan arasındaki karşılıklı bir sözleşme veya taahhüt olarak geçer. Bu ayette, müminlerin Allah'a verdikleri bağlılık ve itaat sözü kastedilmektedir."}]},{"word":"قَضَىٰ","root":"ق ض ى","rootLatin":"k-d-y","meaning":"Bir şeyi tamamlamak, bitirmek, yerine getirmek; burada canını vermek, şehit olmak anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kadâ fiili, bir şeyi tamamlamak, bitirmek ve hükmünü yerine getirmek anlamlarına gelir. Ayetteki 'kadâ nahbehû' ifadesi, kişinin üzerine düşen görevi tamamlaması, yani Allah yolunda canını feda ederek şehit olması anlamındadır."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Kadâ, bir işi bitirmek ve tamamlamak demektir. 'Kadâ nahbehû' ifadesi, kişinin ömrünü tamamlaması, yani Allah yolunda ölmesi ve şehitlik mertebesine ulaşması anlamına gelir."}]},{"word":"نَحْبَهُۥ","root":"ن ح ب","rootLatin":"n-h-b","meaning":"Kişinin üzerine düşen görev, adak, vaat; burada canını feda etme, şehitlik anlamındadır.","sources":[{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Nahb kelimesi, adak, vaat veya kişinin üzerine düşen ağır bir görev anlamına gelir. Ayetteki 'kadâ nahbehû' ifadesiyle birlikte kullanıldığında, kişinin Allah'a verdiği sözü yerine getirerek canını feda etmesi, yani şehit olması kastedilir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Nahb, kişinin üzerine düşen borç veya adak demektir. Burada, müminlerin Allah'a verdikleri sözü yerine getirerek canlarını feda etmeleri, yani şehit olmaları kastedilmiştir."}]},{"word":"يَنتَظِرُ","root":"ن ظ ر","rootLatin":"n-z-r","meaning":"Beklemek, gözlemek; burada şehitliği veya Allah yolunda mücadeleyi beklemek anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Nazar fiili, bir şeyi gözlemek, beklemek ve ona yönelmek anlamına gelir. Ayetteki 'yenteziru' ifadesi, müminlerin Allah yolunda şehit olmayı veya zaferi beklediklerini, bu uğurda sabırla direndiklerini ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"İntizar, bir şeyin gerçekleşmesini umarak beklemek demektir. Bu ayette, bazı müminlerin Allah yolunda canlarını feda etme fırsatını veya ilahi yardımı sabırla bekledikleri vurgulanmaktadır."}]},{"word":"بَدَّلُوا۟","root":"ب د ل","rootLatin":"b-d-l","meaning":"Değiştirmek, yerine başka bir şey koymak; burada ahitlerini bozmamak, sözlerinden dönmemek anlamındadır.","sources":[{"author":"Ebû'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Bedel, bir şeyin yerine başka bir şeyin geçmesi veya bir şeyin niteliğinin değişmesi anlamına gelir. Ayetteki 'mâ beddelû tebdîlen' ifadesi, müminlerin Allah'a verdikleri sözü asla değiştirmediklerini, ahitlerine sadık kaldıklarını vurgular."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Tebdil, bir şeyi başka bir şeyle değiştirmek demektir. Ayetteki kullanım, müminlerin Allah'a verdikleri ahdi, yani iman ve cihat sözlerini bozmadıklarını, ondan dönmediklerini ifade eder."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Nûr Sûresi** · *33/23*
- **Nûr Sûresi** · *33/23*
- **Ahzâb Sûresi** · *33/23*
- **Ahzâb Sûresi** · *33/23*
- **Ahzâb Sûresi** · *33/23*
- **Ahzâb Sûresi** · *33/23*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *33/23*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *33/23*
- **Ahzâb Sûresi** · *33/23*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *33/23*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *33/23*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *33/23*