# Ahzâb Sûresi, 40. Âyet (33:40)

> مَّا كَانَ مُحَمَّدٌ أَبَآ أَحَدٍ مِّن رِّجَالِكُمْ وَلَـٰكِن رَّسُولَ ٱللَّهِ وَخَاتَمَ ٱلنَّبِيِّـۧنَ ۗ وَكَانَ ٱللَّهُ بِكُلِّ شَىْءٍ عَلِيمًا

*Mâ kâne muhammedun ebâ ehadin min ricâlikum velâkin rasûla(A)llâhi veḣâteme-nnebiyyîn(e)(k) vekâna(A)llâhu bikulli şey-in ‘alîmâ(n)*

**Meal (Diyanet):** Muhammed, sizin erkeklerinizden hiçbirinin babası değildir. Fakat o, Allah'ın Resulü ve nebilerin sonuncusudur. Allah, her şeyi hakkıyla bilendir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/33/40

---

## Tefsir

{"topics":["peygamberlik","tevhid","esma-i-husna"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"مَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":2,"surface":"كَانَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"k-w-n","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idi"},{"position":3,"surface":"مُحَمَّدٌ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mef'ûl","root":"h-m-d","rootLatin":"h-m-d","lemma":"مُحَمَّد","form":"Tef'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"كَانَ'nin ismi olduğu için merfû","gloss":"Muhammed"},{"position":4,"surface":"أَبَآ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ʔ-b-w","rootLatin":"'-b-w","lemma":"أَب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"كَانَ'nin haberi olduğu için mansûb","gloss":"babası"},{"position":5,"surface":"أَحَدٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ʔ-h-d","rootLatin":"'-h-d","lemma":"أَحَد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"birinin"},{"position":6,"surface":"مِّن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den"},{"position":7,"surface":"رِّجَالِكُمْ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"r-j-l","rootLatin":"r-j-l","lemma":"رِجَال","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"adamlarınız"},{"position":7,"surface":"كُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كُم","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mebnî","gloss":"sizin"},{"position":8,"surface":"وَلَـٰكِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstidrak","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَكِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"fakat"},{"position":9,"surface":"رَّسُولَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"r-s-l","rootLatin":"r-s-l","lemma":"رَسُول","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"كَانَ'nin haberi olan أَبَآ kelimesine atfedildiği için mansûb","gloss":"elçisi"},{"position":10,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ʔ-l-h","rootLatin":"'-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah'ın"},{"position":11,"surface":"وَخَاتَمَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":11,"surface":"خَاتَمَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ḫ-t-m","rootLatin":"kh-t-m","lemma":"خَاتَم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"كَانَ'nin haberi olan أَبَآ kelimesine atfedildiği için mansûb","gloss":"sonuncusu"},{"position":12,"surface":"ٱلنَّبِيِّـۧنَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"n-b-w","rootLatin":"n-b-w","lemma":"نَبِيّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"peygamberlerin"},{"position":13,"surface":"وَكَانَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":13,"surface":"كَانَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"k-w-n","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idi"},{"position":14,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ʔ-l-h","rootLatin":"'-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"كَانَ'nin ismi olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":15,"surface":"بِكُلِّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":15,"surface":"كُلِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"k-l-l","rootLatin":"k-l-l","lemma":"كُلّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"her"},{"position":16,"surface":"شَىْءٍ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ş-y-ʔ","rootLatin":"sh-y-'","lemma":"شَيْء","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"şey"},{"position":17,"surface":"عَلِيمًا","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ʿ-l-m","rootLatin":"'-l-m","lemma":"عَلِيم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"كَانَ'nin haberi olduğu için mansûb","gloss":"bilen"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Hz. Muhammed'in peygamberlik makamını ve son peygamber oluşunu vurgularken, onun biyolojik babalık ilişkisi üzerinden değil, ilahi bir elçi olarak konumunu açıklığa kavuşturmaktadır. Ayet, 'hâtem' kelimesiyle peygamberliğin sona erdiğini kesin bir dille ifade ederken, Allah'ın her şeyi kuşatan ilmini de hatırlatmaktadır.","keyConcepts":[{"word":"مُحَمَّدٌ","root":"ح-م-د","rootLatin":"H-M-D","meaning":"Övülmüş, çok övülen anlamında olup, özel isim olarak Hz. Peygamber'i ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hamd kökünden türeyen Muhammed ismi, çok övülen, övgüye layık olan demektir. Ayette, bu isimle anılan şahsın, peygamberlik makamının son halkası olduğu vurgulanmaktadır. İsmin kendisi, taşıdığı yüce vasfı ima eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İzutsu, Kur'an'daki özel isimlerin dahi kavramsal bir derinliğe sahip olabileceğini belirtir. Muhammed ismi, 'hamd' kökünden gelerek, Allah'a hamd etme ve O'nun övgüsüne mazhar olma kavramlarıyla ilişkilidir. Ayetteki kullanımı, bu övgüye layık şahsiyetin son peygamber olduğunu teyit eder."}]},{"word":"أَبَآ","root":"أ-ب-و","rootLatin":"E-B-V","meaning":"Baba, soyun başı, neslin kaynağı anlamındadır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Ebu kelimesi, bir kimsenin babası anlamına gelir. Ayetteki 'ebâ ehadin' ifadesi, Hz. Muhammed'in biyolojik olarak yetişkin erkek çocuklarının babası olmadığına işaret eder. Bu, onun peygamberlik makamının, soy bağına dayalı bir miras olmadığını vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'ebâ' kelimesinin mecazi kullanımlarına da değinir. Ancak bu ayetteki kullanımı, 'içinizden herhangi bir adamın babası' ifadesiyle açıkça biyolojik babalık anlamındadır. Bu ifade, Hz. Peygamber'in Zeyd b. Hârise ile olan ilişkisi bağlamında, evlat edinmenin biyolojik babalık hükmünü değiştirmediğini belirtir."}]},{"word":"رَّسُولَ","root":"ر-س-ل","rootLatin":"R-S-L","meaning":"Allah tarafından gönderilen, elçi, peygamber demektir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Resul, bir mesajı iletmek üzere gönderilen kişidir. Ayette, Hz. Muhammed'in temel vasfının, Allah'ın mesajını insanlara ulaştıran bir elçi olduğu belirtilir. Bu, onun biyolojik babalık ilişkisinden daha üstün ve evrensel bir görevini ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İzutsu, 'resul' kavramının Kur'an'daki merkeziyetine dikkat çeker. Resul, sadece bir haberci değil, aynı zamanda ilahi iradenin yeryüzündeki temsilcisidir. Ayetteki 'Allah'ın elçisi' ifadesi, Hz. Muhammed'in ilahi bir misyonla görevlendirildiğini ve bu misyonun onun kimliğinin temelini oluşturduğunu vurgular."}]},{"word":"خَاتَمَ","root":"خ-ت-م","rootLatin":"H-T-M","meaning":"Son, mühür, bir şeyi sona erdiren, tamamlayan demektir.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Hâtem kelimesi, bir şeyi mühürlemek, sona erdirmek anlamına gelir. 'Hâteme'l-enbiyâ' ifadesi, peygamberliğin Hz. Muhammed ile sona erdiğini, ondan sonra başka bir peygamber gelmeyeceğini kesin bir dille ifade eder. O, peygamberlik zincirinin son halkasıdır."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, hâtem kelimesinin hem 'son' hem de 'mühür' anlamlarını taşıdığını belirtir. Mühür, bir şeyin tamamlandığını ve tasdik edildiğini gösterir. Bu bağlamda, Hz. Muhammed peygamberliği mühürlemiş, yani onu tamamlamış ve sonlandırmıştır. Bu, onun peygamberlik makamının eşsizliğini ve nihaiyetini vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, hâtem kelimesinin 'son' anlamının yanı sıra, 'en mükemmel' ve 'en üstün' gibi çağrışımları da barındırdığını ifade eder. Hz. Muhammed'in peygamberlerin sonuncusu olması, aynı zamanda onun peygamberlik silsilesinin zirvesi ve en kâmil örneği olduğunu da ima eder."}]},{"word":"ٱلنَّبِيِّـۧنَ","root":"ن-ب-أ","rootLatin":"N-B-E","meaning":"Haber veren, Allah'tan vahiy alan, peygamberler demektir.","sources":[{"author":"Ebû'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Nebî kelimesi, 'nebe'' kökünden türemiş olup, haber veren, özellikle de Allah'tan haber getiren kişi anlamına gelir. Ayetteki 'en-nebiyyîn' çoğul formu, peygamberler silsilesini ifade eder. Hz. Muhammed'in bu silsilenin 'hâtemi' olması, tüm peygamberlerin getirdiği mesajın onda kemale erdiğini gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İzutsu, 'nebî' kavramının Kur'an'daki gelişimini inceler. Nebî, ilahi mesajı alan ve onu insanlara ileten kişidir. Ayette, Hz. Muhammed'in tüm peygamberlerin sonuncusu olarak zikredilmesi, onun getirdiği dinin evrenselliğini ve kıyamete kadar geçerli olacağını vurgular."}]},{"word":"عَلِيمًا","root":"ع-ل-م","rootLatin":"A-L-M","meaning":"Her şeyi bilen, ilmi her şeyi kuşatan demektir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Alîm, Allah'ın sıfatlarından olup, ilmi her şeyi kuşatan, gizli açık her şeyi bilen demektir. Ayetin sonunda bu sıfatın zikredilmesi, Hz. Muhammed'in peygamberlik makamının ve peygamberliğin sona ermesinin Allah'ın ezeli ilmi ve hikmetiyle olduğunu vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'alîm' sıfatının Kur'an'da sıkça kullanıldığını ve Allah'ın mutlak bilgi sahibi olduğunu ifade ettiğini belirtir. Bu ayette, Hz. Peygamber'in konumu ve peygamberliğin son bulması gibi önemli bir hükmün, Allah'ın her şeyi kuşatan ilmi dahilinde gerçekleştiği mesajı verilir."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Ra'd Sûresi** · *Ahzâb Suresi 40. ayette*
- **Ra'd Sûresi** · *Ahzâb Suresi 40. ayette*
- **Kelime-i Tevhîd** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Ahzab suresi 40. ayet*
- **Kelime-i Tevhîd** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Ahzab suresi 40. ayet*
- **Kelime-i Tevhîd** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Ahzab suresi 40. ayet*
- **Kelime-i Tevhîd** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Ahzab suresi 40. ayet*
- **Kelime-i Tevhîd** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Ahzab suresi 40. ayet*
- **Kelime-i Tevhîd** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Ahzab suresi 40. ayet*
- **Kelime-i Tevhîd** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Ahzab suresi 40. ayet*
- **Meryem Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *33/40*
- **Sohbet Arası Sohbetler CD 9 (2002)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *33/40*