# Ahzâb Sûresi, 49. Âyet (33:49)

> يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓا۟ إِذَا نَكَحْتُمُ ٱلْمُؤْمِنَـٰتِ ثُمَّ طَلَّقْتُمُوهُنَّ مِن قَبْلِ أَن تَمَسُّوهُنَّ فَمَا لَكُمْ عَلَيْهِنَّ مِنْ عِدَّةٍ تَعْتَدُّونَهَا ۖ فَمَتِّعُوهُنَّ وَسَرِّحُوهُنَّ سَرَاحًا جَمِيلًا

*Yâ eyyuhâ-lleżîne âmenû iżâ nekahtumu-lmu/minâti śümme tallaktumûhunne min kabli en temessûhunne femâ lekum ‘aleyhinne min ‘iddetin ta'teddûnehâ(s) femetti'ûhunne veserrihûhunne serâhan cemîlâ(n)*

**Meal (Diyanet):** Ey iman edenler! Mü'min kadınları nikahlayıp, sonra onlara dokunmadan (cinsel ilişkide bulunmadan) kendilerini boşadığınızda, onlar üzerinde sizin sayacağınız bir iddet hakkınız yoktur. Bu durumda onlara mut'a verin ve kendilerini güzel bir şekilde bırakın.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/33/49

---

## Tefsir

{"topics":["bosanma","aile-nikah","hukuk-ceza"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"يَـٰٓأَيُّهَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nidâ","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"يَا أَيُّهَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nidâ harfi olduğu için mebnî","gloss":"Ey"},{"position":2,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"الَّذِي","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Ey hitabının münadası olduğu için mebnî","gloss":"o kimseler ki"},{"position":3,"surface":"ءَامَنُوٓا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ء-م-ن","rootLatin":"a-m-n","lemma":"آمَنَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"iman ettiler"},{"position":4,"surface":"إِذَا","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf-ı zaman olduğu için mebnî","gloss":"ne zaman ki"},{"position":5,"surface":"نَكَحْتُمُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ن-ك-ح","rootLatin":"n-k-h","lemma":"نَكَحَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"nikahladınız"},{"position":6,"surface":"ٱلْمُؤْمِنَـٰتِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ء-م-ن","rootLatin":"a-m-n","lemma":"مُؤْمِنَة","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için kesra ile mansûb","gloss":"mümin kadınları"},{"position":7,"surface":"ثُمَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ثُمَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"sonra"},{"position":8,"surface":"طَلَّقْتُمُوهُنَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ط-ل-ق","rootLatin":"t-l-q","lemma":"طَلَّقَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"boşadınız onları"},{"position":8,"surface":"هُنَّ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُنَّ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mebnî","gloss":"onları"},{"position":9,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":10,"surface":"قَبْلِ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"ق-ب-ل","rootLatin":"q-b-l","lemma":"قَبْل","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"önce"},{"position":11,"surface":"أَن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Mastariyye","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَن","form":"-","features":{},"irabReason":"Mastariyye harfi olduğu için mebnî","gloss":"-mek, -mak"},{"position":12,"surface":"تَمَسُّوهُنَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"م-س-س","rootLatin":"m-s-s","lemma":"مَسَّ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Nasb edatından sonra geldiği için mansûb","gloss":"onlara dokunmanız"},{"position":12,"surface":"هُنَّ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُنَّ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mebnî","gloss":"onlara"},{"position":13,"surface":"فَمَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nefy harfi olduğu için mebnî","gloss":"o halde yoktur"},{"position":14,"surface":"لَكُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"sizin için"},{"position":14,"surface":"كُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mebnî","gloss":"sizin"},{"position":15,"surface":"عَلَيْهِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"onların üzerine"},{"position":15,"surface":"هِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُنَّ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mebnî","gloss":"onların"},{"position":16,"surface":"مِنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer (Zâide)","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Zâide harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"hiçbir"},{"position":17,"surface":"عِدَّةٍۢ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ع-د-د","rootLatin":"'-d-d","lemma":"عِدَّة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda olduğu için lafzen mecrûr, mahallen merfû","gloss":"iddet"},{"position":18,"surface":"تَعْتَدُّونَهَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-د-د","rootLatin":"'-d-d","lemma":"اِعْتَدَّ","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"saydığınız"},{"position":18,"surface":"هَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَا","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mebnî","gloss":"onu"},{"position":19,"surface":"فَمَتِّعُوهُنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"o halde"},{"position":19,"surface":"مَتِّعُو","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"م-ت-ع","rootLatin":"m-t-'","lemma":"مَتَّعَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"onlara bağışta bulunun"},{"position":19,"surface":"هُنَّ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُنَّ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mebnî","gloss":"onlara"},{"position":20,"surface":"وَسَرِّحُوهُنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":20,"surface":"سَرِّحُو","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"س-ر-ح","rootLatin":"s-r-h","lemma":"سَرَّحَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"onları serbest bırakın"},{"position":20,"surface":"هُنَّ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُنَّ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mebnî","gloss":"onları"},{"position":21,"surface":"سَرَاحًۭا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"س-ر-ح","rootLatin":"s-r-h","lemma":"سَرَاح","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûl-i mutlak olduğu için mansûb","gloss":"serbest bırakma"},{"position":22,"surface":"جَمِيلًۭا","pos":"isim","posDetail":"Sıfat","root":"ج-م-ل","rootLatin":"j-m-l","lemma":"جَمِيل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mansûb","gloss":"güzel bir şekilde"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, mümin kadınlarla evlenip cinsel temasta bulunmadan boşama durumunda iddet bekleme yükümlülüğünün olmadığını ve bu durumda kadınlara güzel bir şekilde bağışta bulunularak ayrılmanın gerekliliğini dilbilimsel olarak ele almaktadır. Ayet, nikah, talak, temas ve iddet gibi temel fıkhi kavramları semantik derinlikleriyle sunar.","keyConcepts":[{"word":"نَكَحْتُمُ","root":"ن ك ح","rootLatin":"n-k-h","meaning":"Evlilik akdiyle birleşmek, nikahlanmak anlamına gelir ve ayette cinsel birleşme öncesi evliliği ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'nikah' kelimesinin asıl anlamının 'akd' (sözleşme) olduğunu, mecazi olarak 'vaty' (cinsel birleşme) için de kullanıldığını belirtir. Bu ayette ise 'temas' kelimesiyle ayrıştırılarak, cinsel birleşme öncesi evlilik akdini ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'nikah' kelimesinin Kur'an'da hem akit hem de cinsel birleşme anlamında kullanılabileceğini ifade eder. Bu ayette 'temas' kelimesiyle birlikte kullanılması, 'nikah'ın burada akit anlamında olduğunu açıkça gösterir."}]},{"word":"طَلَّقْتُمُوهُنَّ","root":"ط ل ق","rootLatin":"t-l-k","meaning":"Evlilik bağını çözmek, boşanmak anlamına gelir ve ayette cinsel temastan önce gerçekleşen boşanmayı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'talak'ın asıl anlamının 'bağı çözmek, serbest bırakmak' olduğunu belirtir. Evlilik bağlamında ise 'evlilik akdini sona erdirmek' demektir. Ayetteki kullanımı, cinsel birleşme gerçekleşmeden evliliğin sona erdirilmesini ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'talak'ın 'kayıttan kurtarmak, serbest bırakmak' manasına geldiğini ve şer'i ıstılahta evlilik bağının çözülmesi olduğunu açıklar. Ayetteki bağlam, bu çözülmenin henüz zifaf gerçekleşmeden vuku bulduğunu vurgular."}]},{"word":"تَمَسُّوهُنَّ","root":"م س س","rootLatin":"m-s-s","meaning":"Cinsel temasta bulunmak, zifaf etmek anlamına gelir ve ayette evlilik akdi sonrası cinsel birleşmeyi ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'temas' kelimesinin Kur'an'da mecazi olarak cinsel birleşme anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayette 'min kabli en temessûhunne' ifadesi, cinsel ilişkinin henüz gerçekleşmediğini açıkça ortaya koyar."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'mes' kelimesinin Kur'an'da 'cinsel ilişki' anlamında mecazi bir kullanım olduğunu ifade eder. Ayetteki bağlam, bu mecazi anlamın kastedildiğini ve boşanmanın bu eylemden önce gerçekleştiğini vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'mes' kelimesinin Kur'an'da 'dokunma'nın ötesinde, özellikle evlilik bağlamında 'cinsel ilişki'yi ifade eden bir eufemizm olarak kullanıldığını belirtir. Bu ayette de bu özel anlamıyla yer almaktadır."}]},{"word":"عِدَّةٍ","root":"ع د د","rootLatin":"a-d-d","meaning":"Boşanmış veya dul kalmış kadının yeniden evlenmeden önce beklemesi gereken belirli süre anlamına gelir ve ayette bu sürenin gerekli olmadığını belirtir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'idde'nin 'saymak' kökünden geldiğini ve şer'i anlamda kadının boşanma veya vefat sonrası beklemesi gereken belirli gün veya ay sayısını ifade ettiğini belirtir. Ayetteki kullanım, cinsel temas olmaması durumunda bu sayımın (iddetin) düşeceğini açıklar."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'idde'nin, kadının rahiminin temiz olup olmadığını anlamak ve nesebin karışmasını önlemek için konulmuş bir süre olduğunu ifade eder. Ayetteki durum, cinsel temas olmadığı için rahimde gebelik ihtimali bulunmadığından iddetin gerekmediğini belirtir."}]},{"word":"فَمَتِّعُوهُنَّ","root":"م ت ع","rootLatin":"m-t-a","meaning":"Onlara bağışta bulunun, faydalandırın anlamına gelir ve ayette boşanan kadına maddi bir hediye veya nafaka verilmesini emreder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'meta'' kelimesinin 'faydalanılan şey' anlamına geldiğini ve 'temti'' fiilinin ise 'faydalandırmak, bir şey vermek' olduğunu belirtir. Ayetteki 'femet'iûhunne' emri, boşanan kadına gönlünü hoş edecek bir bağışta bulunulmasını ifade eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'temti''nin 'birine bir şeyle fayda sağlamak' olduğunu ve bu ayetteki bağlamda, cinsel temasta bulunulmadan boşanan kadına, mehir belirlenmemiş olsa bile, bir miktar mal verilerek gönlünün alınmasını ifade ettiğini açıklar."}]},{"word":"سَرَاحًا","root":"س ر ح","rootLatin":"s-r-h","meaning":"Serbest bırakmak, salıvermek anlamına gelir ve ayette kadının evlilik bağından güzel bir şekilde ayrılmasını ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'serh' kelimesinin 'salıvermek, serbest bırakmak' anlamına geldiğini ve 'serâhan cemîlen' ifadesinin, kadına eziyet etmeden, haklarını vererek ve güzel sözlerle ayrılmayı ifade ettiğini belirtir."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'serh' kelimesinin 'salıvermek' olduğunu ve 'serâhan cemîlen' ifadesinin, kadına karşı kötü muamelede bulunmadan, haklarını eksiksiz vererek ve gönlünü kırmadan ayrılmayı emrettiğini açıklar. Bu, İslam'ın boşanma adabına verdiği önemi gösterir."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Ahzâb Sûresi** · *33/49*
- **Ahzâb Sûresi** · *33/49*
- **Ahzâb Sûresi** · *33/49*
- **Ahzâb Sûresi** · *33/49*