# Sebe' Sûresi, 13. Âyet (34:13)

> يَعْمَلُونَ لَهُۥ مَا يَشَآءُ مِن مَّحَـٰرِيبَ وَتَمَـٰثِيلَ وَجِفَانٍ كَٱلْجَوَابِ وَقُدُورٍ رَّاسِيَـٰتٍ ۚ ٱعْمَلُوٓا۟ ءَالَ دَاوُۥدَ شُكْرًا ۚ وَقَلِيلٌ مِّنْ عِبَادِىَ ٱلشَّكُورُ

*Ya'melûne lehu mâ yeşâu min mehârîbe vetemâśîle vecifânin kelcevâbi vekudûrin râsiyât(in)(c) i'melû âle dâvûde şukrâ(an)(c) vekalîlun min ‘ibâdiye-şşekûr(u)*

**Meal (Diyanet):** Cinler, Süleyman için dilediği biçimde kaleler, heykeller, havuz gibi çanaklar ve sabit kazanlar yapıyorlardı. Ey Davud ailesi, şükredin! Kullarımdan şükredenler pek azdır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/34/13

---

## Tefsir

{"topics":["sukur","kissa-suleyman-davud","rizik"]}

## Kelime Tahlili

{"summary":"Sebe' Suresi 13. ayet, Hz. Süleyman'a verilen nimetleri ve Davud ailesine yöneltilen şükür emrini dilbilimsel olarak ele almaktadır. Ayet, mimari yapılar, sanat eserleri ve mutfak eşyaları gibi somut nesneler üzerinden ilahi lütfu ve buna karşılık beklenen şükranı vurgular.","keyConcepts":[{"word":"يَعْمَلُونَ","root":"ع م ل","rootLatin":"a-m-l","meaning":"Cinlerin Hz. Süleyman için çeşitli işleri yapmasını ifade eden fiil.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Amel (عمل), bir işi irade ve kasıtla yapmaktır. Bu ayette cinlerin, Süleyman'ın emriyle belirli bir amaç doğrultusunda inşa ve imal faaliyetlerinde bulunmasını anlatır. (el-Müfredât, s. 605)"},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Amel, fiilden daha geneldir ve hem hayırlı hem de şerli işleri kapsar. Burada cinlerin, Süleyman'ın isteği üzerine gerçekleştirdiği, belirli bir beceri ve çaba gerektiren inşaat ve üretim faaliyetlerini ifade eder. (el-Külliyyât, s. 642)"}]},{"word":"مَّحَـٰرِيبَ","root":"ح ر ب","rootLatin":"h-r-b","meaning":"Hz. Süleyman için yapılan yüksek ve görkemli binalar, saraylar veya ibadethaneler.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Mihrab (محاريب), mescitlerin ön kısımları veya yüksek, görkemli binalardır. Bu ayette, cinlerin Süleyman için inşa ettiği büyük ve saygın yapıları ifade eder. (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân, s. 359)"},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Mihrab, 'harb' kökünden gelir ve düşmanlardan korunulan yer anlamına da gelebilir. Burada ise Süleyman'ın sarayları veya ibadet yerleri gibi yüksek ve korunaklı yapıları kasteder. (Mecâzü'l-Kur'ân, c. 2, s. 165)"},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Mihrab, mescitlerin en şerefli yeri veya hükümdarların saraylarındaki özel odalar için kullanılır. Ayette, cinlerin Süleyman için yaptığı, hem ibadet hem de ikamet amaçlı olabilecek görkemli yapıları belirtir. (el-Müfredât, s. 230)"}]},{"word":"تَمَـٰثِيلَ","root":"م ث ل","rootLatin":"m-th-l","meaning":"Hz. Süleyman için yapılan heykeller veya tasvirler.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Timthâl (تماثيل), bir şeyin benzeri, sureti veya heykeli demektir. Bu ayette, cinlerin Süleyman için yaptığı, o dönemin sanat anlayışına uygun, çeşitli şekillerdeki heykelleri ifade eder. (Nüzhetü'l-Kulûb, s. 109)"},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Misâl (مثل), bir şeyin benzeri veya suretidir. Temâsîl ise bu benzerlerin çoğuludur ve burada cinlerin Süleyman için yaptığı, muhtemelen hayvan veya insan suretindeki heykelleri anlatır. (el-Müfredât, s. 466)"},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'misâl' kavramı genellikle bir şeyi başka bir şeye benzetme, örnek verme anlamında kullanılır. Ancak 'temâsîl' kelimesi, somut bir nesnenin, bir varlığın suretini temsil eden heykelleri ifade eder. Bu, o dönemdeki sanat ve mimari anlayışının bir parçası olarak değerlendirilmelidir. (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar, s. 185)"}]},{"word":"شُكْرًا","root":"ش ك ر","rootLatin":"ş-k-r","meaning":"Davud ailesine emredilen, Allah'ın nimetlerine karşılık minnettarlık ve şükran ifadesi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Şükür (شكر), nimet verenin nimetini bilmek ve onu övmektir. Bu ayette, Davud ailesine, kendilerine verilen büyük nimetlere karşılık Allah'a minnettarlıklarını söz ve fiille ifade etmeleri emredilir. (el-Müfredât, s. 450)"},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Şükür, nimetin sahibini övmek ve nimetin gerektirdiği şekilde davranmaktır. Ayetteki 'şükran' kelimesi, Allah'ın Süleyman'a ve Davud ailesine bahşettiği olağanüstü güç ve nimetlere karşılık bir teşekkür ve itaat eylemi olarak emredilmiştir. (Basâiru Zevi't-Temyîz, c. 3, s. 336)"},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Şükür, sadece sözlü bir teşekkürden ibaret olmayıp, nimetin amacına uygun kullanılması ve nimet verene karşı kalben, dille ve azalarla minnettarlığın gösterilmesidir. Bu ayette, Davud ailesinden beklenen şükür, verilen imkanları Allah yolunda kullanma ve O'na itaat etme şeklinde tezahür etmelidir. (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi, s. 215)"}]},{"word":"ٱلشَّكُورُ","root":"ش ك ر","rootLatin":"ş-k-r","meaning":"Allah'ın nimetlerine karşılık hakkıyla şükreden, minnettar olan kişi.","sources":[{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Şekûr (شكور), mübalağa sıfatıdır ve çok şükreden, şükrü adet edinmiş kimse demektir. Ayette, Allah'ın kullarından bu niteliğe sahip olanların azlığına dikkat çekilir, bu da şükrün ne kadar değerli ve zor bir erdem olduğunu gösterir. (Umdetü'l-Huffâz, c. 2, s. 345)"},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Şekûr, şükrü çok olan demektir. Bu bağlamda, Allah'ın nimetlerini tam olarak idrak edip, hem kalben hem dille hem de amelleriyle bu minnettarlığı sürekli gösteren kulları ifade eder. (el-Müfredât, s. 450)"},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'şükür' kavramı, Allah'ın lütfuna karşı insanın doğru tavrını ifade eder. 'Şekûr' ise bu tavrı sürekli ve derinlemesine sergileyen kişidir. Ayet, bu tür şükredenlerin azlığını vurgulayarak, şükrün sadece bir sözden ibaret olmadığını, derin bir bilinç ve yaşam biçimi olduğunu ortaya koyar. (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar, s. 198)"}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Ya'melûne"},{"position":2,"translit":"lehu"},{"position":3,"translit":"mâ"},{"position":4,"translit":"yeşâu"},{"position":5,"translit":"min"},{"position":6,"translit":"mehârîbe"},{"position":7,"translit":"vetemâśîle"},{"position":8,"translit":"vecifânin"},{"position":9,"translit":"kelcevâbi"},{"position":10,"translit":"vekudûrin"},{"position":11,"translit":"râsiyât(in)(c)"},{"position":12,"translit":"i'melû"},{"position":13,"translit":"âle"},{"position":14,"translit":"dâvûde"},{"position":15,"translit":"şukrâ(an)(c)"},{"position":16,"translit":"vekalîlun"},{"position":17,"translit":"min"},{"position":18,"translit":"‘ibâdiye"},{"position":19,"translit":"şşekûr(u)"}]

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"يَعْمَلُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-م-ل","rootLatin":"'-m-l","lemma":"عَمِلَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"yapıyorlar/yaparlar","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":2,"surface":"لَهُۥ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":2,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"o (Süleyman)","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":3,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"ne/şey","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":4,"surface":"يَشَآءُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ش-ي-ا","rootLatin":"ş-y-ʾ","lemma":"شَاءَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"diler","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":5,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den/-dan","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":6,"surface":"مَّحَـٰرِيبَ","pos":"isim","posDetail":"Cemi Teksir","root":"ح-ر-ب","rootLatin":"ḥ-r-b","lemma":"مِحْرَاب","form":"Mif'âl","features":{"number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr (gayr-ı munsarıf olduğu için fetha ile)","gloss":"mihraplar/mabetler","irabMarker":"gayr-ı munsarıf olduğu için fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":7,"surface":"وَتَمَـٰثِيلَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":7,"surface":"تَمَـٰثِيلَ","pos":"isim","posDetail":"Cemi Teksir","root":"م-ث-ل","rootLatin":"m-s-l","lemma":"تِمْثَال","form":"Tef'âl","features":{"number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Atfedildiği için mecrûr (gayr-ı munsarıf olduğu için fetha ile)","gloss":"heykeller","irabMarker":"gayr-ı munsarıf olduğu için fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Ma'tûf"},{"position":8,"surface":"وَجِفَانٍۢ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":8,"surface":"جِفَانٍۢ","pos":"isim","posDetail":"Cemi Teksir","root":"ج-ف-ن","rootLatin":"c-f-n","lemma":"جَفْنَة","form":"-","features":{"number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Atfedildiği için mecrûr","gloss":"çanaklar","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Ma'tûf"},{"position":9,"surface":"كَٱلْجَوَابِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"gibi","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":9,"surface":"ٱلْجَوَابِ","pos":"isim","posDetail":"Cemi Teksir","root":"ج-ب-ي","rootLatin":"c-w-b","lemma":"جَابِيَة","form":"-","features":{"number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"havuzlar","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":10,"surface":"وَقُدُورٍۢ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":10,"surface":"قُدُورٍۢ","pos":"isim","posDetail":"Cemi Teksir","root":"ق-د-ر","rootLatin":"q-d-r","lemma":"قِدْر","form":"-","features":{"number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Atfedildiği için mecrûr","gloss":"kazanlar","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Ma'tûf"},{"position":11,"surface":"رَّاسِيَـٰتٍ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ر-س-و","rootLatin":"r-s-w","lemma":"رَاسِيَة","form":"Mücerred","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"sabit/yerleşik","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Sıfat"},{"position":12,"surface":"ٱعْمَلُوٓا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ع-م-ل","rootLatin":"'-m-l","lemma":"عَمِلَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"yapın/çalışın","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Emir fiil"},{"position":13,"surface":"ءَالَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-و-ل","rootLatin":"ʾ-w-l","lemma":"آل","form":"-","features":{"number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Nidâ harfi hazfedilmiş mansûb münâdâ olduğu için mansûb","gloss":"ey aile","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Münâdâ","izafet":"Muzâf"},{"position":14,"surface":"دَاوُۥدَ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"د-و-د","rootLatin":"d-w-d","lemma":"دَاوُد","form":"-","features":{"number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr (gayr-ı munsarıf olduğu için fetha ile)","gloss":"Davud","irabMarker":"gayr-ı munsarıf olduğu için fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":15,"surface":"شُكْرًۭا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ش-ك-ر","rootLatin":"ş-k-r","lemma":"شُكْر","form":"-","features":{"number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûl-i mutlak veya hâl olduğu için mansûb","gloss":"şükür olarak","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûl-i mutlak"},{"position":16,"surface":"وَقَلِيلٌۭ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":16,"surface":"قَلِيلٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ق-ل-ل","rootLatin":"q-l-l","lemma":"قَلِيل","form":"-","features":{"number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"azdır","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Haber"},{"position":17,"surface":"مِّنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den/-dan","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":18,"surface":"عِبَادِىَ","pos":"isim","posDetail":"Cemi Teksir","root":"ع-ب-د","rootLatin":"'-b-d","lemma":"عَبْد","form":"-","features":{"number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kullarım","irabMarker":"takdîrî kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":18,"surface":"ىَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker|Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"benim","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":19,"surface":"ٱلشَّكُورُ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ش-ك-ر","rootLatin":"ş-k-r","lemma":"شَكُور","form":"-","features":{"number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"şükreden","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mübteda"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Sebe' Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *34/13*
- **Sebe' Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *34/13*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk · *34/13*
- **Kelime-i Dâvûdiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *34/13*
- **TB. Süleymân-Dâvûd-Yûnus-Eyyûb Fasılları** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *34/13*
- **Kelime-i Dâvûdiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *34/13*
- **TB. Süleymân-Dâvûd-Yûnus-Eyyûb Fasılları** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *34/13*
- **Kelime-i Dâvûdiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *34/13*
- **Kelime-i Dâvûdiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *34/13*
- **Sâd Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *34/13*
- **Sebe' Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *34/13*
- **Sebe' Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *34/13*