# Sebe' Sûresi, 16. Âyet (34:16)

> فَأَعْرَضُوا۟ فَأَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ سَيْلَ ٱلْعَرِمِ وَبَدَّلْنَـٰهُم بِجَنَّتَيْهِمْ جَنَّتَيْنِ ذَوَاتَىْ أُكُلٍ خَمْطٍ وَأَثْلٍ وَشَىْءٍ مِّن سِدْرٍ قَلِيلٍ

*Fea'radû feerselnâ ‘aleyhim seyle-l'arimi vebeddelnâhum bicenneteyhim cenneteyni żevâtey ukulin ḣamtin veeślin veşey-in min sidrin kalîl(in)*

**Meal (Diyanet):** Fakat onlar yüz çevirdiler. Biz de üzerlerine Arim selini gönderdik. Onların bahçelerini ekşi meyveli ağaçlar, acı ılgın ve biraz da sedir ağacı bulunan iki bahçeye çevirdik.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/34/16

---

## Tefsir

{"topics":["kissa-gecmis-kavimler","tabiat-ayetleri","imtihan-bela"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"bunun üzerine, ve"},{"position":1,"surface":"أَعْرَضُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ع-ر-ض","rootLatin":"'-r-d","lemma":"أَعْرَضَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yüz çevirdiler"},{"position":2,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"bunun için"},{"position":2,"surface":"أَرْسَلْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ر-س-ل","rootLatin":"r-s-l","lemma":"أَرْسَلَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"gönderdik"},{"position":3,"surface":"عَلَيْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":3,"surface":"هِمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onların"},{"position":4,"surface":"سَيْلَ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"س-ي-ل","rootLatin":"s-y-l","lemma":"سَيْل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"selini"},{"position":5,"surface":"ٱلْعَرِمِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ر-م","rootLatin":"'-r-m","lemma":"عَرِم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Arim"},{"position":6,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":6,"surface":"بَدَّلْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ب-د-ل","rootLatin":"b-d-l","lemma":"بَدَّلَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"çevirdik"},{"position":6,"surface":"هُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onları"},{"position":7,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":7,"surface":"جَنَّتَيْ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ج-ن-ن","rootLatin":"j-n-n","lemma":"جَنَّة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Tesniye","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"iki bahçeleri"},{"position":7,"surface":"هِمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onların"},{"position":8,"surface":"جَنَّتَيْنِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ج-ن-ن","rootLatin":"j-n-n","lemma":"جَنَّة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Tesniye","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"iki bahçeye"},{"position":9,"surface":"ذَوَاتَىْ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ذ-و-و","rootLatin":"dh-w-w","lemma":"ذَات","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Tesniye","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mansûb","gloss":"sahip olan"},{"position":10,"surface":"أُكُلٍ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"أ-ك-ل","rootLatin":"a-k-l","lemma":"أُكُل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"yemiş"},{"position":11,"surface":"خَمْطٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"خ-م-ط","rootLatin":"kh-m-t","lemma":"خَمْط","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"buruk"},{"position":12,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":12,"surface":"أَثْلٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ث-ل","rootLatin":"a-th-l","lemma":"أَثْل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Atfedildiği için mecrûr","gloss":"ılgınlık"},{"position":13,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":13,"surface":"شَىْءٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-ي-ء","rootLatin":"sh-y-'","lemma":"شَيْء","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Atfedildiği için mecrûr","gloss":"bir şey"},{"position":14,"surface":"مِّن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den"},{"position":15,"surface":"سِدْرٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-د-ر","rootLatin":"s-d-r","lemma":"سِدْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sedir ağacı"},{"position":16,"surface":"قَلِيلٍۢ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat","root":"ق-ل-ل","rootLatin":"q-l-l","lemma":"قَلِيل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"az"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Sebe' halkının Allah'ın nimetlerine nankörlük etmesi sonucu uğradıkları cezayı, özellikle 'Arim seli' ve bahçelerinin verimsiz hale getirilmesi üzerinden anlatmaktadır. Kelimelerin semantik analizi, ilahi cezanın mahiyetini ve nankörlüğün sonuçlarını derinlemesine kavramamızı sağlar.","keyConcepts":[{"word":"فَأَعْرَضُوا۟","root":"ع ر ض","rootLatin":"a-r-d","meaning":"Yüz çevirmek, sırt dönmek, Allah'ın emirlerinden ve nimetlerinden gafil olmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'a'rada' fiilinin 'bir şeyden yüz çevirmek, ondan uzaklaşmak' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, Sebe' halkının Allah'ın kendilerine verdiği nimetlere ve uyarılarına karşı nankörlük edip sırt çevirmelerini ifade eder, bu da ilahi cezanın sebebi olmuştur."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'i'rad' (yüz çevirme) kavramının genellikle Allah'ın ayetlerinden, peygamberlerin tebliğinden veya hakikatten kasıtlı olarak uzak durmayı ifade ettiğini belirtir. Sebe' halkının 'yüz çevirmesi', onların Allah'ın lütuflarına karşı gösterdikleri bilinçli bir nankörlük ve inkâr tavrıdır."}]},{"word":"سَيْلَ","root":"س ي ل","rootLatin":"s-y-l","meaning":"Sel, akıp giden su kütlesi.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'seyl' kelimesinin 'akan su' anlamına geldiğini ve burada 'Arim seli' olarak özel bir felaketi ifade ettiğini açıklar. Bu sel, Sebe' halkının barajını yıkarak onların refah kaynağını yok etmiştir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'seyl' kelimesinin mecazi olarak 'büyük bir felaket' veya 'yıkım' anlamında da kullanılabileceğini belirtir. Ayetteki 'seylü'l-arim' ifadesi, Sebe' halkının başına gelen büyük musibeti ve ilahi cezayı sembolize eder."}]},{"word":"ٱلْعَرِمِ","root":"ع ر م","rootLatin":"a-r-m","meaning":"Baraj, bent veya barajın yıkılmasıyla oluşan şiddetli sel.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'arim' kelimesinin 'baraj' veya 'bent' anlamına geldiğini, ancak ayette 'seylü'l-arim' olarak geçtiğinde, bu barajın yıkılmasıyla meydana gelen şiddetli ve yıkıcı seli ifade ettiğini belirtir. Bu, Sebe' halkının refahının kaynağı olan su sisteminin çöküşünü gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'arim' kelimesinin 'barajın kendisi' veya 'barajın yıkılmasıyla oluşan sel' anlamlarına gelebileceğini ifade eder. Ayetteki bağlamda, Sebe' halkının nankörlüğü sonucunda Allah'ın onlara gönderdiği yıkıcı selin adı olarak kullanılmıştır."}]},{"word":"جَنَّتَيْهِمْ","root":"ج ن ن","rootLatin":"j-n-n","meaning":"Bahçeleri, cennetleri; burada Sebe' halkının sahip olduğu verimli ve güzel bahçeler.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'cennet' kelimesinin 'ağaçlarla kaplı, toprağı örten ve gizleyen bahçe' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'cenneteyhim' (iki bahçeleri) ifadesi, Sebe' halkının sahip olduğu zenginliği ve refahı simgeleyen verimli ve güzel bahçeleri ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'cennet' kelimesinin Kur'an'da hem ahiretteki ödül yeri hem de dünyadaki verimli, ağaçlık bahçeler için kullanıldığını ifade eder. Bu ayette, Sebe' halkına verilen dünyevi nimetlerin, yani bereketli bahçelerin bir sembolü olarak yer almaktadır."}]},{"word":"أُكُلٍ","root":"أ ك ل","rootLatin":"e-k-l","meaning":"Yemiş, meyve, ürün.","sources":[{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'ükül' kelimesinin 'yenilen şey, meyve, ürün' anlamına geldiğini ve burada bahçelerin verdiği mahsulü ifade ettiğini belirtir. Ayette 'ükülün hamt' (buruk yemiş) olarak geçmesi, bahçelerin verimliliğini kaybetmesini ve ürünlerinin kalitesizleşmesini vurgular."},{"author":"Ebû'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'ükül' kelimesinin 'ağaçların meyvesi' veya 'yetişen ürün' anlamında kullanıldığını açıklar. Ayetteki bağlamda, Sebe' halkının bahçelerinin eskiden verdiği lezzetli ve bol ürünlerin yerini, buruk ve değersiz ürünlerin almasını ifade eder."}]},{"word":"خَمْطٍ","root":"خ م ط","rootLatin":"h-m-t","meaning":"Buruk, acı, tatsız yemiş.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'hamt' kelimesinin 'acı, buruk, tatsız' anlamına geldiğini ve burada bahçelerin ürünlerinin kalitesizleşmesini, yenilemez hale gelmesini ifade ettiğini belirtir. Bu, Sebe' halkının nimetlerinin nasıl cezaya dönüştüğünün bir göstergesidir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'hamt' kelimesinin 'acı ve tatsız olan bitki veya meyve' için kullanıldığını ifade eder. Ayetteki 'ükülün hamt' ifadesi, Sebe' halkının bahçelerinin eskiden verdiği tatlı ve lezzetli meyvelerin yerini, acı ve değersiz meyvelerin almasını sembolize eder."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Sebe' Sûresi** · *34/16*
- **Sebe' Sûresi** · *34/16*
- **Sebe' Sûresi** · *34/16*
- **Sebe' Sûresi** · *34/16*
- **Sebe' Sûresi** · *34/16*
- **Sebe' Sûresi** · *34/16*