# Sebe' Sûresi, 20. Âyet (34:20)

> وَلَقَدْ صَدَّقَ عَلَيْهِمْ إِبْلِيسُ ظَنَّهُۥ فَٱتَّبَعُوهُ إِلَّا فَرِيقًا مِّنَ ٱلْمُؤْمِنِينَ

*Velekad saddeka ‘aleyhim iblîsu zannehu fettebe'ûhu illâ ferîkan mine-lmu/minîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Şeytan, onlar hakkındaki zannını doğru çıkardı. İnananlardan bir grup dışında hepsi ona uydular.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/34/20

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, İblis'in insanlık üzerindeki etkisini ve müminler dışındaki çoğunluğun ona uymasını dilbilimsel bir derinlikle ele almaktadır. Ayet, 'saddeka' fiiliyle İblis'in zannının gerçekleşmesini, 'zann' kavramıyla bu zannın niteliğini ve 'ittebeû' fiiliyle de insanların bu zanna tabi oluşunu vurgular.","keyConcepts":[{"word":"صَدَّقَ","root":"ص د ق","rootLatin":"s-d-q","meaning":"İblis'in zannının gerçekleşmesi, doğrulanması ve tasdik edilmesi anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'sadaka' fiilini 'doğru söylemek, doğrulamak, tasdik etmek' olarak açıklar. Ayetteki 'saddeqa aleyhim' ifadesi, İblis'in onlar hakkındaki zannının doğru çıktığını, yani zannının gerçekleştiğini ve tasdik edildiğini ifade eder. Bu, İblis'in beklentisinin veya tahmininin fiilen vuku bulduğunu gösterir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'saddeqa' fiilinin mecazi kullanımlarına dikkat çeker. Burada 'saddeqa aleyhim zannehu' ifadesi, İblis'in zannının onlar üzerinde etkili olduğunu ve bu zannın bir gerçekliğe dönüştüğünü, yani İblis'in beklentisinin gerçekleştiğini belirtir. Bu, İblis'in insanları saptırma konusundaki öngörüsünün doğru çıktığı anlamına gelir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'sıdk' kökünden türeyen kelimelerin 'doğruluk, gerçeklik, tasdik' gibi anlamlar taşıdığını belirtir. Ayetteki 'saddeqa' fiili, İblis'in zannının sadece bir düşünce olarak kalmadığını, aksine insanların ona uymasıyla somut bir gerçekliğe dönüştüğünü, yani zannının 'doğrulandığını' vurgular."}]},{"word":"ظَنَّهُۥ","root":"ظ ن ن","rootLatin":"z-n-n","meaning":"İblis'in insanlar hakkındaki tahmini, beklentisi veya zanlıdır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'zann' kelimesini 'bir şeyin varlığına veya yokluğuna dair güçlü bir ihtimal' olarak tanımlar. Ayetteki 'zannehu' ifadesi, İblis'in insanların çoğunluğunun kendisine uyacağına dair beslediği güçlü bir tahmini veya beklentiyi ifade eder. Bu zan, kesin bilgiye dayanmasa da, İblis'in insan doğasına dair gözleminden kaynaklanan bir öngörüdür."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"el-Kefevî, 'zann'ı 'iki şeyden birine meyletmekle birlikte, diğerinin de mümkün olduğunu bilmek' olarak açıklar. İblis'in zannı, insanların çoğunluğunun kendisine uyacağı yönündeki güçlü eğilimi ifade eder. Bu, İblis'in insanları saptırma konusundaki planının bir parçası olarak beslediği bir düşüncedir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'zann'ın bazen olumsuz bir çağrışım taşıdığını, kesin bilgiye dayanmayan tahminleri ifade ettiğini belirtir. İblis'in zannı da, insanların zayıf yönlerine dair bir tahmindir ve bu tahminin gerçekleşmesi, insanların imtihan karşısındaki zaafını gösterir."}]},{"word":"فَٱتَّبَعُوهُ","root":"ت ب ع","rootLatin":"t-b-'-","meaning":"İnsanların İblis'e uyması, onun peşinden gitmesi ve yolunu takip etmesi anlamındadır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'ittebe'a' fiilini 'birinin izinden gitmek, peşinden yürümek' olarak açıklar. Ayetteki 'fettebeûhu' ifadesi, insanların İblis'in vesveselerine, çağrılarına ve saptırmalarına uyarak onun yolunu takip ettiğini, onun peşinden gittiğini belirtir. Bu, sadece fiziksel bir takip değil, aynı zamanda düşünsel ve eylemsel bir itaati de içerir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'ittebe'a' fiilinin 'birinin sözünü veya emrini yerine getirmek, ona tabi olmak' anlamında kullanıldığını ifade eder. Ayetteki bağlamda, insanların İblis'in zannını doğrulayacak şekilde onun telkinlerine uyduğunu, onun fısıltılarına kulak verdiğini ve bu şekilde onun peşinden gittiğini gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'teba' kökünün 'bir şeyi takip etmek, arkasından gitmek' anlamını taşıdığını vurgular. 'Fettebeûhu' ifadesi, insanların İblis'in saptırıcı çağrılarına karşı koyamayarak onun peşine takıldığını, onun yolunu benimsediğini ve bu şekilde İblis'in zannını fiilen gerçekleştirdiğini anlatır."}]},{"word":"فَرِيقًا","root":"ف ر ق","rootLatin":"f-r-q","meaning":"İblis'e uymayan, inananlardan oluşan bir topluluk veya gruptur.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'fark' kelimesinin 'ayırmak, bölmek' anlamlarına geldiğini ve 'ferîk'in de 'ayrılmış, bölünmüş bir grup' olduğunu belirtir. Ayetteki 'ferîkan' ifadesi, insanların genelinden ayrılan, İblis'in etkisinden uzak duran, imanları sayesinde farklılaşan bir topluluğu ifade eder. Bu topluluk, İblis'in zannını boşa çıkaran istisnayı oluşturur."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"es-Sicistânî, 'ferîk' kelimesini 'bir topluluğun bir kısmı, bir cemaat' olarak açıklar. Ayetteki 'ferîkan mine'l-mü'minîn' ifadesi, İblis'in saptırmasına karşı direnen, imanları sayesinde ayrışan ve bu saptırmadan etkilenmeyen müminlerden oluşan özel bir grubu vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"el-Kefevî, 'ferîk'in 'bir bütünün parçası, bir kısım' olduğunu belirtir. Ayetteki 'ferîkan' ifadesi, İblis'in genel insanlık üzerindeki etkisine rağmen, imanları sayesinde bu etkiden sıyrılabilen, ayrı bir duruş sergileyen müminler grubunu işaret eder. Bu, İblis'in zannının mutlak olmadığını gösteren bir istisnadır."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["seytan-vesvese","iman","munafiklar"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَلَقَدْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstînâf + Harf-i Kasem + Harf-i Tahkîk","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Cümle başlangıcı","gloss":"Andolsun ki"},{"position":2,"surface":"صَدَّقَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ص-د-ق","rootLatin":"s-d-q","lemma":"صَدَّقَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"doğru çıkardı"},{"position":3,"surface":"عَلَيْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":3,"surface":"هِمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onlar"},{"position":4,"surface":"إِبْلِيسُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i A'cem","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِبْلِيس","form":"-","features":{"irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fiilin fâili olduğu için merfû","gloss":"İblis"},{"position":5,"surface":"ظَنَّ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ظ-ن-ن","rootLatin":"z-n-n","lemma":"ظَنّ","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"zannını"},{"position":5,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":6,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi","gloss":"böylece"},{"position":6,"surface":"ٱتَّبَعُو","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ت-ب-ع","rootLatin":"t-b-ʿ","lemma":"اِتَّبَعَ","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"uydular"},{"position":6,"surface":"هُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"ona"},{"position":7,"surface":"إِلَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstisnâ","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَّا","form":"-","features":{},"irabReason":"İstisna harfi","gloss":"ancak"},{"position":8,"surface":"فَرِيقًا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Cins","root":"ف-ر-ق","rootLatin":"f-r-q","lemma":"فَرِيق","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Müstesnâ olduğu için mansûb","gloss":"bir topluluk"},{"position":9,"surface":"مِّنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"den"},{"position":10,"surface":"ٱلْمُؤْمِنِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ء-م-ن","rootLatin":"ʾ-m-n","lemma":"مُؤْمِن","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"müminler"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Sebe' Sûresi** · *34/20*
- **Sebe' Sûresi** · *34/20*
- **Sebe' Sûresi** · *34/20*
- **Sebe' Sûresi** · *34/20*
- **Sebe' Sûresi** · *34/20*
- **Sebe' Sûresi** · *34/20*
- **Bendeki Terzi Babam (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Baba 19-53*
- **Bendeki Terzi Babam (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Baba 19-53*
- **Rüyâ ve Mânâ Âlemi — Terzi Baba'ya Dair Zuhûrât (3)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Baba 19-53*
- **Bendeki Terzi Babam (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Baba 19-53*
- **Bendeki Terzi Babam (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Baba 19-53*
- **Rüyâ ve Mânâ Âlemi — Terzi Baba'ya Dair Zuhûrât (3)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Baba 19-53*