# Sebe' Sûresi, 21. Âyet (34:21)

> وَمَا كَانَ لَهُۥ عَلَيْهِم مِّن سُلْطَـٰنٍ إِلَّا لِنَعْلَمَ مَن يُؤْمِنُ بِٱلْـَٔاخِرَةِ مِمَّنْ هُوَ مِنْهَا فِى شَكٍّ ۗ وَرَبُّكَ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍ حَفِيظٌ

*Vemâ kâne lehu ‘aleyhim min sultânin illâ lina'leme men yu/minu bil-âḣirati mimmen huve minhâ fî şek(kin)(k) verabbuke ‘alâ kulli şey-in hafîz(un)*

**Meal (Diyanet):** Oysa şeytanın onlar üzerinde hiçbir hakimiyeti yoktu. Ancak ahirete inananları, onun hakkında şüphe içinde bulunanlardan ayırt edelim diye (ona bu fırsatı verdik). Senin Rabbin her şey üzerinde hakiki bir koruyucudur.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/34/21

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, İblis'in insan üzerindeki etkisinin sınırlılığını ve Allah'ın ahirete iman edenlerle şüphe edenleri ayırt etme hikmetini vurgular. Anahtar kavramlar, 'sultan'ın nüfuzunu, 'ahiret'in inanç boyutunu, 'şek'kin tereddüdünü ve 'hafîz'in koruyuculuğunu dilbilimsel ve semantik derinliğiyle ele almaktadır.","keyConcepts":[{"word":"سُلْطَـٰنٍ","root":"س ل ط","rootLatin":"s-l-t","meaning":"Ayette, İblis'in insanlar üzerinde zorlayıcı bir gücü, nüfuzu veya delili olmadığını ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Sultan kelimesi, 's-l-t' kökünden türemiş olup, 'güç, otorite, delil ve hüccet' anlamlarına gelir. Ayetteki kullanımı, İblis'in insanları zorla saptıracak bir gücünün veya ikna edici bir delilinin olmadığını, sadece vesvese verebildiğini belirtir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Sultan, bu ayette 'hüccet' (delil) ve 'burhan' (açık kanıt) anlamında kullanılmıştır. İblis'in insanlar üzerinde zorlayıcı bir delili veya ikna edici bir gücü yoktur; sadece vesvese verir ve insanlar kendi iradeleriyle ona uyarlar."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İzutsu, 'sultan' kavramının Kur'an'da genellikle 'otorite, güç ve delil' anlamlarında kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki 'min sultânin' ifadesi, İblis'in insanları zorla saptıracak bir 'otoritesi' veya 'gücü' olmadığını, dolayısıyla insanların kendi seçimlerinin sorumluluğunu taşıdığını vurgular."}]},{"word":"بِٱلْـَٔاخِرَةِ","root":"أ خ ر","rootLatin":"a-h-r","meaning":"Dünya hayatından sonraki ebedi hayatı, kıyameti ve hesap gününü ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Âhiret, 'a-h-r' kökünden türemiş olup, 'sonra gelen, son' anlamındadır. Kur'an'da genellikle dünya hayatının zıddı olarak, ölümden sonraki ebedi hayatı, hesap gününü ve cennet-cehennemi kapsayan geniş bir kavram olarak kullanılır. Ayetteki 'yü'minu bi'l-âhireti' ifadesi, bu ebedi hayata ve onun gerçekliğine inanmayı vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Âhiret, 'son' anlamına gelen 'âhir' kelimesinden türemiştir ve dünya hayatının sonu olan kıyamet gününü ve sonrasını ifade eder. Bu ayette, Allah'ın insanları imtihan etme ve ahirete inananlarla inanmayanları ayırt etme hikmetini gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İzutsu, 'âhiret'in Kur'an'daki merkezi kavramlardan biri olduğunu ve 'dünya' (dunyā) kavramıyla zıtlık içinde ele alındığını belirtir. Âhiret inancı, Kur'an'ın ahlaki ve dini sisteminin temelini oluşturur ve bu ayette de insanların imanının bir ölçütü olarak sunulur."}]},{"word":"شَكٍّ","root":"ش ك ك","rootLatin":"ş-k-k","meaning":"Ahiret hakkında duyulan tereddüt, belirsizlik ve kesin bilgiye sahip olmama durumunu ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Şekk, 'ş-k-k' kökünden gelir ve 'iki şey arasında tereddüt etmek, kararsız kalmak' anlamına gelir. Kur'an'da genellikle iman ve hakikat karşısında duyulan belirsizliği ve şüpheyi ifade eder. Ayetteki 'fî şekkin' ifadesi, ahiretin varlığı ve gerçekliği konusunda kesin bir inanca sahip olmamayı, tereddüt içinde bulunmayı anlatır."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Şekk, 'tereddüt' ve 'ihtilaf' anlamlarına gelir. Bu ayette, ahiretin gerçekleşeceği konusunda kalpteki tereddüdü ve kesin inancın yokluğunu ifade eder. Allah, bu şüpheyi taşıyanları, kesin iman edenlerden ayırmak için bu durumu ortaya koyar."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'şekk' kavramının Kur'an'da genellikle iman ve yakin (kesin bilgi) kavramlarının zıddı olarak kullanıldığını belirtir. Ahiret konusunda 'şekk' içinde olmak, o hakikate tam olarak teslim olmamayı ve dolayısıyla imanın zayıflığını gösterir."}]},{"word":"حَفِيظٌ","root":"ح ف ظ","rootLatin":"h-f-z","meaning":"Allah'ın her şeyi gözetip koruyan, muhafaza eden ve ilmiyle kuşatan olduğunu ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hafîz, 'h-f-z' kökünden türemiş olup, 'koruyan, muhafaza eden, ezberleyen' anlamlarına gelir. Allah için kullanıldığında, O'nun her şeyi ilmiyle kuşattığını, koruduğunu, gözetlediğini ve hiçbir şeyin O'nun bilgisinden kaçmadığını ifade eden bir sıfattır. Ayetteki 'Rabbin her şeyi gözetip koruyandır' ifadesi, Allah'ın her şeyi bilip kaydettiğini ve adaletle karşılığını vereceğini vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Hafîz, Allah'ın isimlerinden olup, O'nun her şeyi koruduğunu, muhafaza ettiğini ve hiçbir şeyin O'nun kontrolünden çıkmadığını ifade eder. Bu ayette, Allah'ın insanların amellerini, niyetlerini ve inançlarını tam olarak bildiğini ve koruduğunu belirtir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Hafîz, Allah'ın sıfatlarından olup, O'nun her şeyi gözetlediğini, koruduğunu ve hiçbir şeyin O'nun ilminden gizli kalmadığını ifade eder. Bu bağlamda, Allah'ın ahirete inananlarla şüphe edenleri ayırt etme hikmetinin, O'nun her şeyi kuşatan ilmi ve koruyuculuğu sayesinde gerçekleştiğini gösterir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["seytan-vesvese","iman","ahiret-mukafat","gayb","tevhid"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":2,"surface":"كَانَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idi"},{"position":3,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":3,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":4,"surface":"عَلَيْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":4,"surface":"هِم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onların"},{"position":5,"surface":"مِّن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer (Zâide)","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"bir"},{"position":6,"surface":"سُلْطَـٰنٍ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"س-ل-ط","rootLatin":"s-l-ṭ","lemma":"سُلْطَان","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"كَانَ'nin ismi olduğu için merfû (lafzen mecrûr, mahallen merfû)","gloss":"nüfuz"},{"position":7,"surface":"إِلَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstisnâ","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَّا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ancak"},{"position":8,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer (Ta'lîl)","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":8,"surface":"نَعْلَمَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ل-م","rootLatin":"ʿ-l-m","lemma":"عَلِمَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Harf-i cer (lâm-ı ta'lîl) ve gizli 'en' ile mansûb","gloss":"bilelim"},{"position":9,"surface":"مَن","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَنْ","form":"-","features":{"irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"kim"},{"position":10,"surface":"يُؤْمِنُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ء-م-ن","rootLatin":"ʾ-m-n","lemma":"آمَنَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"inanır"},{"position":11,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":11,"surface":"ٱلْـَٔاخِرَةِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ء-خ-ر","rootLatin":"ʾ-ḫ-r","lemma":"آخِرَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ahiret"},{"position":12,"surface":"مِمَّنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer + İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ مَنْ","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kimselerden"},{"position":13,"surface":"هُوَ","pos":"isim","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"o"},{"position":14,"surface":"مِنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ondan"},{"position":14,"surface":"هَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هِيَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ondan"},{"position":15,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":16,"surface":"شَكٍّ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ش-ك-ك","rootLatin":"š-k-k","lemma":"شَكّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"şüphe"},{"position":17,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstînâf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":17,"surface":"رَبُّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"Rabbin"},{"position":17,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"senin"},{"position":18,"surface":"عَلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":19,"surface":"كُلِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ل-ل","rootLatin":"k-l-l","lemma":"كُلّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"her"},{"position":20,"surface":"شَىْءٍ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-ي-ء","rootLatin":"š-y-ʾ","lemma":"شَيْء","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"şey"},{"position":21,"surface":"حَفِيظٌ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ح-ف-ظ","rootLatin":"ḥ-f-ẓ","lemma":"حَفِيظ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"gözetip koruyandır"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Sebe' Sûresi** · *34/21*
- **Sebe' Sûresi** · *34/21*
- **Sebe' Sûresi** · *34/21*
- **Sebe' Sûresi** · *34/21*
- **Sebe' Sûresi** · *34/21*
- **Sebe' Sûresi** · *34/21*
- **Bendeki Terzi Babam (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Baba 19-53*
- **Bendeki Terzi Babam (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Baba 19-53*
- **Rüyâ ve Mânâ Âlemi — Terzi Baba'ya Dair Zuhûrât (3)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Baba 19-53*
- **Bendeki Terzi Babam (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Baba 19-53*
- **Bendeki Terzi Babam (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Baba 19-53*
- **Rüyâ ve Mânâ Âlemi — Terzi Baba'ya Dair Zuhûrât (3)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Baba 19-53*