# Sebe' Sûresi, 22. Âyet (34:22)

> قُلِ ٱدْعُوا۟ ٱلَّذِينَ زَعَمْتُم مِّن دُونِ ٱللَّهِ ۖ لَا يَمْلِكُونَ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ فِى ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَلَا فِى ٱلْأَرْضِ وَمَا لَهُمْ فِيهِمَا مِن شِرْكٍ وَمَا لَهُۥ مِنْهُم مِّن ظَهِيرٍ

*Kuli-d'û-lleżîne ze'amtum min dûni(A)llâh(i)(s) lâ yemlikûne miśkâle żerratin fî-ssemâvâti velâ fî-l-ardi vemâ lehum fîhimâ min şirkin vemâ lehu minhum min zahîr(in)*

**Meal (Diyanet):** (Ey Muhammed!) De ki: "Allah'ı bırakıp da ilah olduklarını iddia ettiklerinizi çağırın. Göklerde ve yerde zerre kadar bir şeye sahip değillerdir. Onların yerde ve gökte hiçbir ortaklıkları yoktur. Allah'ın onlardan bir yardımcısı da yoktur.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/34/22

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Allah'tan başka ilah edinilen varlıkların acizliğini ve Allah'ın mutlak kudretini vurgulamaktadır. Anahtar kavramlar, bu sahte ilahların mülkiyet, ortaklık ve yardımcılık gibi temel niteliklerden yoksun olduğunu dilbilimsel olarak ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"ٱدْعُوا۟","root":"د ع و","rootLatin":"d-a-v","meaning":"Yardıma çağırmak, davet etmek, dua etmek anlamlarına gelir ve burada sahte ilahları yardıma çağırma eylemini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'دعوة' kelimesinin asıl anlamının 'bir şeyi kendine doğru çekmek' olduğunu belirtir. Ayetteki 'ادعوا' emri, müşriklerin Allah'tan başka taptıkları varlıklara yönelerek onlardan yardım talep etmelerini, yani onları kendilerine çekmeye çalışmalarını ifade eder. Bu, onların acizliğini göstermek için bir meydan okumadır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'دعاء' kelimesinin Kur'an'da farklı bağlamlarda kullanıldığını ve bu ayetteki 'ادعوا' ifadesinin 'isteyin, yardım talep edin' anlamında olduğunu belirtir. Bu, sahte ilahların bu taleplere karşılık veremeyeceğinin altını çizer."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'dua' kavramının Kur'an'da sadece yalvarma değil, aynı zamanda 'çağırma' ve 'davet etme' anlamlarını da içerdiğini vurgular. Bu ayetteki 'ادعوا', müşriklerin Allah'ın dışında taptıkları varlıkları 'ilah' olarak çağırmalarını ve onlardan medet ummalarını ifade eder ki bu, Kur'an'ın tevhid ilkesine aykırıdır."}]},{"word":"زَعَمْتُم","root":"ز ع م","rootLatin":"z-a-m","meaning":"İddia etmek, sanmak, zannetmek anlamlarına gelir ve burada müşriklerin Allah'tan başka ilah edindikleri varlıklar hakkındaki boş iddialarını ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'زعم' kelimesinin genellikle 'doğruluğu kesin olmayan bir iddiada bulunmak' veya 'yalan söylemek' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'زعمتم', müşriklerin Allah'tan başka taptıkları varlıkların ilah olduğuna dair temelsiz ve batıl inançlarını ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'زعم' kelimesinin 'bir şeyi kesin bilgiye dayanmadan söylemek' veya 'zan ile konuşmak' anlamına geldiğini açıklar. Bu ayette, müşriklerin Allah'ın dışında ilah edindikleri varlıklar hakkındaki iddialarının gerçeklikten uzak, sadece bir zan ve kuruntu olduğunu vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'z-a-m' kökünün Kur'an'da genellikle olumsuz bir çağrışımla, yani 'asılsız iddia' veya 'boş kuruntu' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'زعمتم', müşriklerin ilahlık atfettikleri varlıkların aslında hiçbir güce sahip olmadığını, bu iddialarının tamamen temelsiz olduğunu gösterir."}]},{"word":"يَمْلِكُونَ","root":"م ل ك","rootLatin":"m-l-k","meaning":"Sahip olmak, malik olmak, hükmetmek anlamlarına gelir ve burada sahte ilahların hiçbir şeye sahip olmama durumunu ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'ملك' kelimesinin 'bir şey üzerinde tam yetkiye sahip olmak' ve 'onu dilediği gibi tasarruf etmek' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'لا يملكون', Allah'tan başka ilah edinilen varlıkların göklerde ve yerde zerre kadar bile bir şeye sahip olmadığını, dolayısıyla hiçbir tasarruf yetkilerinin bulunmadığını vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'ملك' kelimesinin 'bir şeyin üzerinde tam bir tasarruf yetkisine sahip olmak' ve 'onu dilediği gibi kullanabilmek' anlamlarını taşıdığını açıklar. Ayetteki olumsuzluk ekiyle birlikte kullanılması, sahte ilahların bu tür bir mülkiyet ve tasarruf yetkisinden tamamen yoksun olduğunu kesin bir dille ifade eder."}]},{"word":"مِثْقَالَ","root":"ث ق ل","rootLatin":"s-k-l","meaning":"Ağırlık, ölçü, miktar anlamlarına gelir ve burada en küçük bir zerre kadar bile mülkiyete sahip olmama durumunu pekiştirir.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'مثقال' kelimesinin 'bir şeyin ağırlığı' veya 'tartı birimi' anlamına geldiğini belirtir. Ayette 'مثقال ذرة' (zerre ağırlığı) ifadesi, sahte ilahların en küçük, en önemsiz bir şeye bile sahip olmaktan aciz olduklarını vurgulayarak onların mutlak güçsüzlüğünü ortaya koyar."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'ثقل' kökünden türeyen 'مثقال' kelimesinin 'tartılan şeyin ağırlığı' anlamına geldiğini ifade eder. Ayetteki kullanımı, Allah'tan başka tapılan varlıkların göklerde ve yerde, en küçük bir zerre kadar dahi bir mülkiyete sahip olmadıklarını, bu durumun onların ilahlık iddialarını tamamen çürüttüğünü gösterir."}]},{"word":"شِرْكٍ","root":"ش ر ك","rootLatin":"ş-r-k","meaning":"Ortaklık, eş koşma anlamlarına gelir ve burada sahte ilahların Allah'ın mülkünde hiçbir ortaklığının bulunmadığını ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'شرك' kelimesinin 'iki veya daha fazla kişinin bir işte veya mülkte ortak olması' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'وما لهم فيهما من شرك', Allah'tan başka ilah edinilen varlıkların göklerin ve yerin mülkiyetinde Allah ile hiçbir ortaklığının bulunmadığını, dolayısıyla ilahlık vasfına sahip olamayacaklarını açıkça ifade eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'شرك' kelimesinin 'bir şeye ortak olmak' anlamında kullanıldığını ve bu ayetteki bağlamda, Allah'ın yaratma ve mülkiyetinde hiçbir varlığın O'na ortak olamayacağını vurguladığını belirtir. Bu, tevhid inancının temelini oluşturur."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'şirk' kavramının Kur'an'ın merkezi kavramlarından biri olduğunu ve 'Allah'a ortak koşma' anlamına geldiğini ifade eder. Bu ayette, Allah'ın dışında ilah edinilen varlıkların evrenin mülkiyetinde hiçbir 'şirk'e, yani ortaklığa sahip olmadıkları belirtilerek, onların ilahlık iddiaları kesin bir dille reddedilir."}]},{"word":"ظَهِيرٍ","root":"ظ ه ر","rootLatin":"z-h-r","meaning":"Yardımcı, destekçi anlamlarına gelir ve burada sahte ilahların Allah'a hiçbir şekilde yardımcı olamayacağını ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'ظهير' kelimesinin 'yardımcı' veya 'destekçi' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'وما له منهم من ظهير', Allah'ın hiçbir yardımcıya ihtiyacı olmadığını ve müşriklerin taptığı varlıkların O'na hiçbir şekilde destek olamayacağını vurgular. Bu, Allah'ın mutlak müstağniliğini (kimseye muhtaç olmamasını) gösterir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'ظهير' kelimesinin 'birine arka çıkan, yardım eden' anlamında kullanıldığını açıklar. Bu ayette, Allah'ın yaratma ve yönetme işlerinde hiçbir 'ظهير'e, yani yardımcıya ihtiyacı olmadığını, dolayısıyla sahte ilahların bu konuda hiçbir rolü olmadığını ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'ظهير' kelimesinin 'birine destek olan, yardım eden' anlamında kullanıldığını ve bu ayetteki bağlamda, Allah'ın mutlak kudretini ve hiçbir varlığın O'na yardım etme veya O'nun işlerine karışma gücüne sahip olmadığını vurguladığını belirtir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["tevhid","kufur-sirk","musrikler","dua"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"قُلِ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"q-w-l","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"De ki"},{"position":2,"surface":"ٱدْعُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"d-'-w","rootLatin":"d-'-w","lemma":"دَعَا","form":"Mücerred","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"çağırın"},{"position":3,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"o kimseleri ki"},{"position":4,"surface":"زَعَمْتُم","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"z-'-m","rootLatin":"z-'-m","lemma":"زَعَمَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"iddia ettiniz"},{"position":5,"surface":"مِّن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den"},{"position":6,"surface":"دُونِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"d-w-n","rootLatin":"d-w-n","lemma":"دُون","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"gayrı"},{"position":7,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"A-l-h","rootLatin":"A-l-h","lemma":"ٱللَّهِ","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah"},{"position":8,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":9,"surface":"يَمْلِكُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"m-l-k","rootLatin":"m-l-k","lemma":"مَلَكَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"sahip olamazlar"},{"position":10,"surface":"مِثْقَالَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"s-q-l","rootLatin":"s-q-l","lemma":"مِثْقَال","form":"Mif'âl","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"ağırlığı"},{"position":11,"surface":"ذَرَّةٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"dh-r-r","rootLatin":"dh-r-r","lemma":"ذَرَّة","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"zerre"},{"position":12,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":13,"surface":"ٱلسَّمَـٰوَٰتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"s-m-w","rootLatin":"s-m-w","lemma":"سَمَاوَات","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"gökler"},{"position":14,"surface":"وَلَا","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve değil"},{"position":15,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":16,"surface":"ٱلْأَرْضِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"a-r-d","rootLatin":"a-r-d","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yer"},{"position":17,"surface":"وَمَا","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve yok"},{"position":18,"surface":"لَهُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"onlar için"},{"position":18,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"onlar"},{"position":19,"surface":"فِيهِمَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ikisinde"},{"position":19,"surface":"هِمَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Tesniye","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"o ikisi"},{"position":20,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Zâide Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"hiçbir"},{"position":21,"surface":"شِرْكٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ş-r-k","rootLatin":"sh-r-k","lemma":"شِرْك","form":"-","features":{"irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mahallen merfû (zâide harf-i cer ile mecrûr)","gloss":"ortaklık"},{"position":22,"surface":"وَمَا","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve yok"},{"position":23,"surface":"لَهُۥ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ona"},{"position":23,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"o"},{"position":24,"surface":"مِنْهُم","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"onlardan"},{"position":24,"surface":"هُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"onlar"},{"position":25,"surface":"مِّن","pos":"harf","posDetail":"Zâide Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"hiçbir"},{"position":26,"surface":"ظَهِيرٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"z-h-r","rootLatin":"z-h-r","lemma":"ظَهِير","form":"Fa'îl","features":{"irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mahallen merfû (zâide harf-i cer ile mecrûr)","gloss":"yardımcı"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Sebe' Sûresi** · *34/22*
- **Sebe' Sûresi** · *34/22*
- **Sebe' Sûresi** · *34/22*
- **Sebe' Sûresi** · *34/22*
- **Sebe' Sûresi** · *34/22*
- **Sebe' Sûresi** · *34/22*
- **Bendeki Terzi Babam (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Baba 19-53*
- **Bendeki Terzi Babam (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Baba 19-53*
- **Rüyâ ve Mânâ Âlemi — Terzi Baba'ya Dair Zuhûrât (3)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Baba 19-53*
- **Bendeki Terzi Babam (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Baba 19-53*
- **Bendeki Terzi Babam (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Baba 19-53*
- **Rüyâ ve Mânâ Âlemi — Terzi Baba'ya Dair Zuhûrât (3)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Baba 19-53*