# Sebe' Sûresi, 23. Âyet (34:23)

> وَلَا تَنفَعُ ٱلشَّفَـٰعَةُ عِندَهُۥٓ إِلَّا لِمَنْ أَذِنَ لَهُۥ ۚ حَتَّىٰٓ إِذَا فُزِّعَ عَن قُلُوبِهِمْ قَالُوا۟ مَاذَا قَالَ رَبُّكُمْ ۖ قَالُوا۟ ٱلْحَقَّ ۖ وَهُوَ ٱلْعَلِىُّ ٱلْكَبِيرُ

*Velâ tenfe'u-şşefâ'atu ‘indehu illâ limen eżine leh(u)(c) hattâ iżâ fuzzi'a ‘an kulûbihim kâlû mâżâ kâle rabbukum(s) kâlû-lhakk(a)(s) vehuve-l'aliyyu-lkebîr(u)*

**Meal (Diyanet):** Allah katında, O'nun izin verdiği kimseden başkasının şefaati yarar sağlamaz. (Şefaat için izin verilip de) kalplerinden korku giderilince birbirlerine, "Rabbiniz ne söyledi?" diye sorarlar. Onlar da "Gerçeği" diye cevap verirler. O, yücedir, büyüktür.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/34/23

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Allah katında şefaatin ancak O'nun izniyle gerçekleşeceğini, kıyamet gününde insanların kalplerindeki korkunun giderilmesiyle Rablerinin sözünü sorgulayacaklarını ve O'nun hakkı söylediğini tasdik edeceklerini vurgulamaktadır. Ayet, ilahi kudret ve yüceliği şefaat ve hakikat kavramları üzerinden ele alır.","keyConcepts":[{"word":"ٱلشَّفَـٰعَةُ","root":"ش ف ع","rootLatin":"ş-f-ʿ","meaning":"Allah katında bir başkası adına aracı olmak, aracılık etmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Şefaat, bir şeyi diğerine katmak, çift yapmak anlamına gelir. Terim olarak ise, bir kimsenin başkası için aracı olmasıdır. Ayetteki kullanımı, Allah'ın izni olmaksızın kimsenin kimseye fayda sağlayamayacağı, yani aracılık edemeyeceği ilkesini pekiştirir. Şefaat, ancak Allah'ın rızası ve izniyle geçerlidir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Şefaat, bir kimsenin diğerine yardımcı olması, onun lehine konuşmasıdır. Ayetteki 'lâ tenfaʿu' (fayda vermez) ifadesiyle birlikte kullanılması, Allah'ın izni olmadan yapılan her türlü aracılığın geçersiz olduğunu, dolayısıyla bu tür bir şefaatin hiçbir yarar sağlamayacağını belirtir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, şefaat kavramını Kur'an'da 'aracılık' ve 'yardım' anlamlarında inceler. Ona göre, Kur'an'da şefaat, mutlak kudret sahibi Allah'ın iznine bağlıdır ve bu izin olmadan hiçbir varlığın aracılık etme yetkisi yoktur. Bu ayet, şefaatin ilahi iradeye tam bağımlılığını net bir şekilde ortaya koyar."}]},{"word":"أَذِنَ","root":"أ ذ ن","rootLatin":"ʾ-ẕ-n","meaning":"İzin vermek, müsaade etmek, ruhsat vermek.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Ezine fiili, bir şeye müsaade etmek, izin vermek demektir. Ayetteki 'illâ limen ezine lehû' (ancak kendisine izin verilen kimseye) ifadesi, şefaatin ancak Allah'ın mutlak iradesi ve onayıyla mümkün olacağını, bu iznin şefaatin geçerliliği için temel şart olduğunu vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Ezine, bir şeyi yapmaya veya söylemeye ruhsat vermek anlamındadır. Bu ayette, Allah'ın şefaat için verdiği izin, O'nun mutlak otoritesini ve hükümranlığını gösterir. Şefaat edecek olanın, bu izne tabi olması, ilahi hiyerarşiyi ve kudreti açıkça ortaya koyar."}]},{"word":"فُزِّعَ","root":"ف ز ع","rootLatin":"f-z-ʿ","meaning":"Korku giderilmek, dehşet ortadan kaldırılmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Fez' (فزع), korku ve dehşet anlamına gelir. 'Fuzzia an kulûbihim' (kalplerinden korku giderilince) ifadesi, kıyamet gününde yaşanan o büyük dehşetin bir an için hafifletilmesi veya ortadan kaldırılması durumunu anlatır. Bu durum, insanların sorgulama ve cevap verme yeteneğini yeniden kazanmalarını sağlar."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Fuzzia, korkunun giderilmesi, kalplerin rahatlaması demektir. Ayetteki bağlamda, kıyamet gününün şiddetli korkusunun bir süreliğine kaldırılmasıyla insanların birbirlerine soru sorabilecekleri ve cevap verebilecekleri bir duruma gelmelerini ifade eder. Bu, ilahi adaletin tecellisi öncesindeki bir ara aşamayı gösterir."}]},{"word":"ٱلْحَقَّ","root":"ح ق ق","rootLatin":"ḥ-q-q","meaning":"Gerçek, doğru, hakikat.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hak, bir şeyin sabit ve doğru olması, gerçeğe uygunluktur. Ayetteki 'kâlû el-hakka' (Hak söyledi dediler) ifadesi, Allah'ın sözünün mutlak doğru ve gerçek olduğunu, O'nun hükmünün şaşmaz bir hakikat olduğunu tasdik etmelerini ifade eder. Bu, ilahi adaletin ve hikmetin bir beyanıdır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'hak' kavramının Kur'an'da hem Allah'ın isimlerinden biri olarak hem de mutlak gerçeklik ve adalet anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayette, insanların Rablerinin sözünün 'hak' olduğunu ikrar etmeleri, O'nun her söylediğinin doğru ve adil olduğunu kabul etmeleridir. Bu, ilahi otoriteye ve hikmete teslimiyetin bir ifadesidir."}]},{"word":"ٱلْعَلِىُّ","root":"ع ل و","rootLatin":"ʿ-l-w","meaning":"Yüce, üstün, her şeyin fevkinde olan.","sources":[{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Alî, yücelik ve üstünlük ifade eden bir sıfattır. Allah için kullanıldığında, O'nun zatında, sıfatlarında ve fiillerinde her şeyden yüce, her şeyin üstünde olduğunu belirtir. Ayetteki 've huve'l-Alîyyu'l-Kebîr' ifadesi, Allah'ın şefaat üzerindeki mutlak otoritesini ve hükümranlığını pekiştirir, O'nun yüceliğini ve büyüklüğünü vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Alî, her türlü noksanlıktan münezzeh, şanı yüce olan demektir. Bu ayette, şefaat yetkisinin sadece O'nun iznine bağlı olduğunun belirtilmesinin ardından 'el-Alîyyu'l-Kebîr' sıfatlarının gelmesi, Allah'ın mutlak kudretini ve hiçbir şeye muhtaç olmadığını, her şeyin O'na muhtaç olduğunu gösterir."}]},{"word":"ٱلْكَبِيرُ","root":"ك ب ر","rootLatin":"k-b-r","meaning":"Büyük, azametli, her şeyden daha büyük ve ulu olan.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kebîr, büyüklük ve azamet ifade eden bir sıfattır. Allah için kullanıldığında, O'nun zatında, sıfatlarında ve fiillerinde her şeyden büyük, eşsiz ve benzersiz olduğunu belirtir. Ayetteki 'el-Alîyyu'l-Kebîr' ifadesi, Allah'ın yüceliğini ve büyüklüğünü bir arada vurgulayarak, O'nun mutlak kudretini ve hükümranlığını pekiştirir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kebîr, kemal sıfatlarıyla muttasıf, noksan sıfatlardan münezzeh olan demektir. Bu ayette, Allah'ın şefaat üzerindeki mutlak yetkisinin ve O'nun sözünün hak olmasının ardından 'el-Kebîr' sıfatının gelmesi, O'nun azametini, kudretini ve her şeyin O'nun emrinde olduğunu gösterir. Bu, ilahi otoritenin nihai ifadesidir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["gayb","tevhid","esma-i-husna","ahiret-mukafat"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَلَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf ve Nefiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve, değil"},{"position":2,"surface":"تَنفَعُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ن-ف-ع","rootLatin":"n-f-ʿ","lemma":"نَفَعَ","form":"Fe'ale","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"fayda verir"},{"position":3,"surface":"ٱلشَّفَـٰعَةُ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ش-ف-ع","rootLatin":"sh-f-ʿ","lemma":"شَفَاعَة","form":"Fe'âle","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fiilin fâili olduğu için merfû","gloss":"şefaat"},{"position":4,"surface":"عِندَهُۥٓ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Mekan","root":"ع-ن-د","rootLatin":"ʿ-n-d","lemma":"عِنْدَ","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Zarf olduğu için mansûb","gloss":"katında"},{"position":4,"surface":"هُۥٓ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"O'nun"},{"position":5,"surface":"إِلَّا","pos":"harf","posDetail":"İstisna Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَّا","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ancak"},{"position":6,"surface":"لِمَنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":6,"surface":"مَنْ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَنْ","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kimse"},{"position":7,"surface":"أَذِنَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ء-ذ-ن","rootLatin":"ʾ-dh-n","lemma":"أَذِنَ","form":"Fe'ile","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"izin verdi"},{"position":8,"surface":"لَهُۥ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":8,"surface":"هُۥ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ona"},{"position":9,"surface":"حَتَّىٰٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"حَتَّى","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"hatta, kadar"},{"position":10,"surface":"إِذَا","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Zarf olduğu için mebnî","gloss":"olduğu zaman"},{"position":11,"surface":"فُزِّعَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ف-ز-ع","rootLatin":"f-z-ʿ","lemma":"فَزَّعَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"korku giderildi"},{"position":12,"surface":"عَن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"den, dan"},{"position":13,"surface":"قُلُوبِهِمْ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-ل-ب","rootLatin":"q-l-b","lemma":"قَلْب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kalpleri"},{"position":13,"surface":"هِمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onların"},{"position":14,"surface":"قَالُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"Fe'ale","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dediler"},{"position":15,"surface":"مَاذَا","pos":"harf","posDetail":"İstifham Edatı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَاذَا","form":"-","features":{},"irabReason":"İstifham edatı olduğu için mebnî","gloss":"ne"},{"position":16,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"Fe'ale","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi"},{"position":17,"surface":"رَبُّكُمْ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Fiilin fâili olduğu için merfû","gloss":"Rabbiniz"},{"position":17,"surface":"كُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":18,"surface":"قَالُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"Fe'ale","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dediler"},{"position":19,"surface":"ٱلْحَقَّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ح-ق-ق","rootLatin":"ḥ-q-q","lemma":"حَقّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"hakkı"},{"position":20,"surface":"وَهُوَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":20,"surface":"هُوَ","pos":"harf","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"O"},{"position":21,"surface":"ٱلْعَلِىُّ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ع-ل-و","rootLatin":"ʿ-l-w","lemma":"عَلِيّ","form":"Fa'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"yüce"},{"position":22,"surface":"ٱلْكَبِيرُ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ك-ب-ر","rootLatin":"k-b-r","lemma":"كَبِير","form":"Fa'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"büyük"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Sebe' Sûresi** · *34/23*
- **Sebe' Sûresi** · *34/23*
- **TEDBIRAT I ILAHIYYE** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *Sebe’, 34:23*
- **TEDBIRAT I ILAHIYYE** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *Sebe’, 34:23*
- **Sebe' Sûresi** · *34/23*
- **Sebe' Sûresi** · *34/23*
- **Sebe' Sûresi** · *34/23*
- **Sebe' Sûresi** · *34/23*
- **Rüyâ ve Mânâ Âlemi — Terzi Baba'ya Dair Zuhûrât (3)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Baba 19-53*
- **Bendeki Terzi Babam (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Baba 19-53*
- **Bendeki Terzi Babam (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Baba 19-53*
- **Rüyâ ve Mânâ Âlemi — Terzi Baba'ya Dair Zuhûrât (3)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Baba 19-53*