# Sebe' Sûresi, 3. Âyet (34:3)

> وَقَالَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ لَا تَأْتِينَا ٱلسَّاعَةُ ۖ قُلْ بَلَىٰ وَرَبِّى لَتَأْتِيَنَّكُمْ عَـٰلِمِ ٱلْغَيْبِ ۖ لَا يَعْزُبُ عَنْهُ مِثْقَالُ ذَرَّةٍ فِى ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَلَا فِى ٱلْأَرْضِ وَلَآ أَصْغَرُ مِن ذَٰلِكَ وَلَآ أَكْبَرُ إِلَّا فِى كِتَـٰبٍ مُّبِينٍ

*Vekâle-lleżîne keferû lâ te/tînâ-ssâ'a(tu)(s) kul belâ verabbî lete/tiyennekum ‘âlimi-lġayb(i)(s) lâ ya'zubu ‘anhu miśkâlu żerratin fî-ssemâvâti velâ fî-l-ardi velâ asġaru min żâlike velâ ekberu illâ fî kitâbin mubîn(in)*

**Meal (Diyanet):** İnkar edenler, "Kıyamet bize gelmeyecektir" dediler. De ki: "Hayır, öyle değil, gaybı bilen Rabbime andolsun ki, Kıyamet size mutlaka gelecektir. Ne göklerde ve ne de yerde zerre ağırlığında bir şey bile O'ndan gizli kalmaz. Bundan daha küçük ve daha büyük ne varsa, hepsi apaçık bir kitaptadır."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/34/3

---

## Tefsir

{"topics":["kiyamet","gayb","kufur-sirk","tevhid"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi"},{"position":2,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Fâil olduğu için mahallen merfû","gloss":"o kimseler ki"},{"position":3,"surface":"كَفَرُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-ف-ر","rootLatin":"k-f-r","lemma":"كَفَرَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Sıla cümlesi olduğu için mahallen mebnî","gloss":"inkâr ettiler"},{"position":4,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nefy harfi olduğu için mebnî","gloss":"gelmez"},{"position":5,"surface":"تَأْتِي","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"أ-ت-ي","rootLatin":"a-t-y","lemma":"أَتَى","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"gelir"},{"position":5,"surface":"نَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"bize"},{"position":6,"surface":"ٱلسَّاعَةُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-و-ع","rootLatin":"s-w-ʿ","lemma":"سَاعَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"kıyamet"},{"position":7,"surface":"قُلْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"de ki"},{"position":8,"surface":"بَلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cevap","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بَلَىٰ","form":"-","features":{},"irabReason":"Cevap harfi olduğu için mebnî","gloss":"evet, bilakis"},{"position":9,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Kasem","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Kasem harfi olduğu için mebnî","gloss":"andolsun"},{"position":9,"surface":"رَبِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i kasemden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Rabbim'e"},{"position":9,"surface":"ى","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ي","form":"-","features":{"person":"1.","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"benim"},{"position":10,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kîd","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Te'kîd harfi olduğu için mebnî","gloss":"muhakkak"},{"position":10,"surface":"تَأْتِيَنَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"أ-ت-ي","rootLatin":"a-t-y","lemma":"أَتَى","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Nûn-i te'kîd ile bitiştiği için mebnî","gloss":"gelecektir"},{"position":10,"surface":"كُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كُم","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"size"},{"position":11,"surface":"عَـٰلِمِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ع-ل-م","rootLatin":"ʿ-l-m","lemma":"عَالِم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Rabb kelimesinin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"bilen"},{"position":12,"surface":"ٱلْغَيْبِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"غ-ي-ب","rootLatin":"gh-y-b","lemma":"غَيْب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"gaybı"},{"position":13,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nefy harfi olduğu için mebnî","gloss":"değildir"},{"position":14,"surface":"يَعْزُبُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ز-ب","rootLatin":"ʿ-z-b","lemma":"عَزَبَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"uzak kalır"},{"position":15,"surface":"عَنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den"},{"position":15,"surface":"هُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"O'ndan"},{"position":16,"surface":"مِثْقَالُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ث-ق-ل","rootLatin":"th-q-l","lemma":"مِثْقَال","form":"Mif'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"ağırlığı"},{"position":17,"surface":"ذَرَّةٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ذ-ر-ر","rootLatin":"dh-r-r","lemma":"ذَرَّة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"zerre"},{"position":18,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":19,"surface":"ٱلسَّمَـٰوَٰتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-م-و","rootLatin":"s-m-w","lemma":"سَمَاء","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"gökler"},{"position":20,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":20,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nefy harfi olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":21,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":22,"surface":"ٱلْأَرْضِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ر-ض","rootLatin":"a-r-d","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yer"},{"position":23,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":23,"surface":"لَآ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nefy harfi olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":24,"surface":"أَصْغَرُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"ص-غ-ر","rootLatin":"s-gh-r","lemma":"أَصْغَر","form":"Ef'al","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Atfedildiği için merfû","gloss":"daha küçük"},{"position":25,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den"},{"position":26,"surface":"ذَٰلِكَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ذَٰلِكَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"bu"},{"position":27,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":27,"surface":"لَآ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nefy harfi olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":28,"surface":"أَكْبَرُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"ك-ب-ر","rootLatin":"k-b-r","lemma":"أَكْبَر","form":"Ef'al","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Atfedildiği için merfû","gloss":"daha büyük"},{"position":29,"surface":"إِلَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstisnâ","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَّا","form":"-","features":{},"irabReason":"İstisnâ harfi olduğu için mebnî","gloss":"ancak"},{"position":30,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":31,"surface":"كِتَـٰبٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ت-ب","rootLatin":"k-t-b","lemma":"كِتَاب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kitap"},{"position":32,"surface":"مُّبِينٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ب-ي-ن","rootLatin":"b-y-n","lemma":"مُبِين","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"apaçık"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, kıyametin kesinliğini ve Allah'ın her şeyi kuşatan ilmini vurgulamaktadır. İnkar edenlerin kıyameti reddetmesine karşılık, Allah'ın ilminin zerre kadar dahi olsa hiçbir şeyi dışarıda bırakmadığı ve her şeyin 'Kitab-ı Mübin'de kayıtlı olduğu belirtilerek, hem ahiret inancı hem de Allah'ın mutlak kudreti ve bilgisi dilbilimsel olarak pekiştirilmektedir.","keyConcepts":[{"word":"كَفَرُوا۟","root":"ك ف ر","rootLatin":"k-f-r","meaning":"Ayette, Allah'ın varlığını, birliğini ve kıyameti inkar edenlerin eylemini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kefere (كفر) kelimesinin asıl anlamı, bir şeyi örtmek ve gizlemektir. Şeriat dilinde ise, Allah'ın birliğini, peygamberlerini veya ahiret gününü inkar etmek anlamına gelir. Bu ayette, kıyametin geleceğini inkar edenlerin bu örtme ve gizleme eylemi kastedilmektedir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İzutsu'ya göre 'küfr' kavramı, Kur'an'da sadece bir inançsızlık durumu değil, aynı zamanda Allah'ın nimetlerini görmezden gelme, nankörlük etme ve hakikati bile bile reddetme eylemini de içerir. Ayetteki 'kefere' fiili, kıyametin kesinliğini bile bile inkar edenlerin bu bilinçli reddini ifade eder."}]},{"word":"ٱلسَّاعَةُ","root":"س و ع","rootLatin":"s-v-a","meaning":"Ayette, kıyamet gününü, yani dünyanın sonunu ve ahiret hayatının başlangıcını ifade eden belirli bir zaman dilimini belirtir.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Es-Sicistânî, 'es-Sâ'a' kelimesinin Kur'an'da genellikle kıyamet günü için kullanıldığını ve bu ismin, o günün aniden ve beklenmedik bir şekilde gelmesinden dolayı verildiğini belirtir. Ayetteki 'lâ te'tînâ' (bize gelmeyecektir) ifadesi, inkar edenlerin bu ani ve kesin olayı reddetmelerini gösterir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"El-Halebî, 'es-Sâ'a'nın Kur'an'da üç farklı anlamda kullanıldığını belirtir: küçük kıyamet (ölüm), orta kıyamet (bir neslin sonu) ve büyük kıyamet (evrenin sonu). Bu ayetteki bağlam, 'büyük kıyamet'i, yani tüm insanlığın hesap vereceği o son günü ifade etmektedir."}]},{"word":"عَـٰلِمِ","root":"ع ل م","rootLatin":"a-l-m","meaning":"Ayette, Allah'ın 'gaybı bilen' sıfatını, yani duyularla veya akılla idrak edilemeyen gizli ve görünmeyen her şeyi kuşatan ilmini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İlim (علم), bir şeyin hakikatini idrak etmektir. 'Âlim' (عالم) ise, bu idrake sahip olan demektir. Ayetteki 'Âlimi'l-Gayb' (غيب), Allah'ın duyularla veya akılla kavranamayan, geçmiş, şimdi ve gelecek tüm gizli şeyleri bildiğini vurgular. Bu, kıyametin vaktini de kapsar."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'ilm'in, bir şeyin hakikatini olduğu gibi kavramak olduğunu ve Allah'ın ilminin, hiçbir şeye bağlı olmaksızın, her şeyi kuşatan mutlak bir bilgi olduğunu belirtir. Ayetteki 'Âlimi'l-Gayb' ifadesi, inkar edenlerin bilmediği kıyamet vaktinin, Allah'ın mutlak ilmi dahilinde olduğunu teyit eder."}]},{"word":"ٱلْغَيْبِ","root":"غ ي ب","rootLatin":"ğ-y-b","meaning":"Ayette, duyularla algılanamayan, insan idrakinin ötesinde olan, gizli ve görünmeyen âlemi ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'gayb' kelimesinin, gözden kaybolan, gizli kalan her şey için kullanıldığını belirtir. Kur'an'da ise, Allah'tan başka kimsenin bilemeyeceği, gelecekteki olaylar, kıyamet vakti gibi konular için kullanılır. Ayetteki 'Âlimi'l-Gayb' terkibi, Allah'ın bu gizli bilgilere sahip olduğunu vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İzutsu, 'gayb' kavramının Kur'an'da, insan aklının ve duyularının erişemediği, ancak vahiyle bildirilen veya Allah'ın ilmine mahsus olan gerçeklikleri ifade ettiğini belirtir. Kıyametin ne zaman kopacağı bilgisi de bu 'gayb' kategorisine girer ve sadece 'Âlimi'l-Gayb' olan Allah tarafından bilinir."}]},{"word":"ذَرَّةٍ","root":"ذ ر ر","rootLatin":"z-r-r","meaning":"Ayette, en küçük, en önemsiz ve gözle görülmesi zor olan parçacığı, atomu veya toz zerresini ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'zerre' kelimesinin, karıncanın en küçüğü veya toz zerresi gibi çok küçük şeyleri ifade etmek için kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'misqâlu zerratin' (zerre ağırlığı), Allah'ın ilminin en küçük ve önemsiz görünen şeyleri dahi kuşattığını mecazi olarak anlatır."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'zerre'nin, havada uçuşan toz parçacıkları veya karıncanın en küçüğü olduğunu ifade eder. Bu ayette, Allah'ın ilminin kapsamını vurgulamak için, en küçük ve önemsiz addedilen şeylerin bile O'nun bilgisinden kaçamayacağını belirtmek amacıyla kullanılmıştır."}]},{"word":"مُّبِينٍ","root":"ب ي ن","rootLatin":"b-y-n","meaning":"Ayette, apaçık, net, açıklayıcı ve her şeyi kuşatan bir kayıt veya kitabı ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'mübîn' kelimesinin, 'açıklayan, netleştiren' anlamına geldiğini belirtir. 'Kitâb-ı Mübîn' (apaçık kitap) ise, Allah katındaki levh-i mahfuz gibi, her şeyin açıkça yazılı olduğu, hiçbir şeyin gizli kalmadığı bir kaydı ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"El-Kefevî, 'beyân'ın, bir şeyin hakikatini ortaya koymak ve açıklamak olduğunu belirtir. 'Mübîn' ise, hem kendisi açık olan hem de başkalarını açıklayan demektir. Ayetteki 'Kitâb-ı Mübîn', Allah'ın ilminin ve takdirinin eksiksiz ve açıkça kayıtlı olduğu, hiçbir şeyin dışında kalmadığı bir ilahi defteri ifade eder."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Sebe' Sûresi** · *34/3*
- **Sebe' Sûresi** · *34/3*
- **Sebe' Sûresi** · *34/3*
- **Sebe' Sûresi** · *34/3*
- **Sebe' Sûresi** · *34/3*