# Sebe' Sûresi, 36. Âyet (34:36)

> قُلْ إِنَّ رَبِّى يَبْسُطُ ٱلرِّزْقَ لِمَن يَشَآءُ وَيَقْدِرُ وَلَـٰكِنَّ أَكْثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ

*Kul inne rabbî yebsutu-rrizka limen yeşâu veyakdiru velâkinne ekśera-nnâsi lâ ya'lemûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Ey Muhammed, de ki: "Şüphesiz, Rabbim rızkı dilediğine bol verir ve (dilediğine) kısar. Fakat insanların çoğu bilmezler."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/34/36

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Allah'ın rızık üzerindeki mutlak kudretini ve takdirini vurgularken, insanların bu ilahi düzendeki bilgi eksikliğine dikkat çekmektedir. Anahtar kavramlar, rızkın genişletilmesi, daraltılması ve insanların bu hakikati idrak edememesi üzerine odaklanmıştır.","keyConcepts":[{"word":"يَبْسُطُ","root":"ب س ط","rootLatin":"b-s-ṭ","meaning":"Allah'ın rızkı dilediğine genişletmesi, bollaştırması fiilidir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Basṭ (بسط) kelimesi, bir şeyi yaymak, genişletmek, açmak anlamına gelir. Ayetteki 'yebsuṭu' ifadesi, Allah'ın rızkı kullarından dilediği kimseler için genişletmesi, bol ve bereketli kılması anlamında kullanılmıştır. Bu, Allah'ın kudretinin ve cömertliğinin bir tecellisidir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Yebsuṭu (يبسط) fiili, mecazi olarak rızkı artırmak, çoğaltmak demektir. Allah'ın rızkı genişletmesi, onu kullarına bolca vermesi, onların geçimlerini kolaylaştırması şeklinde anlaşılmalıdır. Bu, ilahi takdirin bir yönüdür."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Basṭ (بسط) kavramı, Kur'an'da genellikle Allah'ın cömertliği ve kudretiyle ilişkilendirilir. Rızkın 'genişletilmesi', sadece maddi bolluğu değil, aynı zamanda yaşamın kolaylaştırılması ve bereketlendirilmesi anlamını da taşır. Bu, Allah'ın insanlara karşı lütfunun bir göstergesidir."}]},{"word":"ٱلرِّزْقَ","root":"ر ز ق","rootLatin":"r-z-q","meaning":"Allah tarafından canlılara verilen her türlü geçim kaynağı ve faydalı şeydir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Rızk (رزق), devamlı olarak verilen şeydir. Hem dünyevi hem de uhrevi nimetleri kapsar. Ayetteki 'er-rizk' ifadesi, Allah'ın kullarına bahşettiği maddi ve manevi tüm lütufları, geçim kaynaklarını ve yaşamlarını sürdürmeleri için gerekli olan her şeyi ifade eder."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Rızk (رزق), Allah'ın kullarına verdiği yiyecek, içecek ve diğer faydalı şeylerin genel adıdır. Bu ayette, rızkın genişletilmesi veya daraltılması, Allah'ın iradesine bağlı bir takdir olarak sunulur."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Rızk (رزق) kavramı, Kur'an'da geniş bir anlama sahiptir; sadece maddi gıdaları değil, aynı zamanda ilim, hidayet, sağlık gibi manevi nimetleri de içerir. Ayetteki bağlamda, Allah'ın dilediğine bolca verdiği veya ölçülü kıldığı her türlü nimeti ifade eder."}]},{"word":"يَقْدِرُ","root":"ق د ر","rootLatin":"ḳ-d-r","meaning":"Allah'ın rızkı dilediğine ölçülü vermesi, daraltması fiilidir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kadr (قدر) kelimesi, bir şeyi ölçmek, takdir etmek, bir miktara göre belirlemek anlamına gelir. Ayetteki 'yakdiru' ifadesi, Allah'ın rızkı dilediği kimseler için ölçülü, belirli bir miktarda vermesi, yani daraltması anlamında kullanılmıştır. Bu, Allah'ın hikmetinin ve adaletinin bir göstergesidir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Yakdiru (يقدر) fiili, rızkı daraltmak, kısmak demektir. Allah'ın rızkı daraltması, onu kullarına belirli bir ölçüde vermesi, onların geçimlerini daha kısıtlı kılması şeklinde anlaşılmalıdır. Bu, ilahi takdirin bir başka yönüdür."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kadr (قدر) kavramı, bir şeyin miktarını, ölçüsünü ve sınırını belirlemeyi ifade eder. Ayetteki 'yakdiru', Allah'ın rızkı dilediği kimselere belirli bir ölçüde, yani kısıtlı olarak vermesi anlamındadır. Bu, Allah'ın her şeyi bir hikmetle ve ölçüyle yarattığını gösterir."}]},{"word":"يَعْلَمُونَ","root":"ع ل م","rootLatin":"ʿ-l-m","meaning":"İnsanların Allah'ın rızık konusundaki takdirini ve hikmetini bilmemeleri, idrak edememeleridir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İlm (علم), bir şeyi olduğu gibi idrak etmek, hakikatini kavramaktır. Ayetteki 'lâ ya'lemûn' ifadesi, insanların çoğunun Allah'ın rızkı genişletme ve daraltma hikmetini, bu eylemlerin ardındaki ilahi takdiri ve imtihanı tam olarak kavrayamadıklarını belirtir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İlm (علم) kavramı, Kur'an'da sadece bilgi edinmeyi değil, aynı zamanda derin bir anlayış ve idrak etmeyi de ifade eder. 'Lâ ya'lemûn' ifadesi, insanların Allah'ın rızık dağıtımındaki adaletini ve hikmetini tam olarak anlayamadıklarını, bu konuda yüzeysel bir bakış açısına sahip olduklarını gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"İlm (علم), bir şeyin hakikatini bilmek ve onu doğru bir şekilde değerlendirmektir. Ayetteki 'lâ ya'lemûn', insanların rızkın sadece maddi bir değerden ibaret olmadığını, aynı zamanda ilahi bir imtihan ve takdirin sonucu olduğunu idrak edememelerini vurgular. Bu durum, onların dünya görüşlerinin sınırlılığını ortaya koyar."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["rizik","kader","tevhid"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"قُلْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَوْل","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"De ki"},{"position":2,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Tevkîd","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"Şüphesiz"},{"position":3,"surface":"رَبِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"Rabbim"},{"position":3,"surface":"ى","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ي","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"-im"},{"position":4,"surface":"يَبْسُطُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ب-س-ط","rootLatin":"b-s-ṭ","lemma":"بَسْط","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû; İnne'nin haberi konumunda","gloss":"genişletir"},{"position":5,"surface":"ٱلرِّزْقَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ز-ق","rootLatin":"r-z-q","lemma":"رِزْق","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"rızkı"},{"position":6,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":6,"surface":"مَن","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَن","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kimseye"},{"position":7,"surface":"يَشَآءُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ش-ي-أ","rootLatin":"ş-y-ʾ","lemma":"مَشِيئَة","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû; İsm-i mevsûlün sıla cümlesi","gloss":"diler"},{"position":8,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":8,"surface":"يَقْدِرُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ق-د-ر","rootLatin":"q-d-r","lemma":"قَدْر","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû; Atıf harfiyle önceki fiile bağlanmıştır","gloss":"bir ölçüye göre verir"},{"position":9,"surface":"وَلَـٰكِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Tevkîd","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَكِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"fakat"},{"position":10,"surface":"أَكْثَرَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"ك-ث-ر","rootLatin":"k-th-r","lemma":"أَكْثَر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Lakinne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"çoğu"},{"position":11,"surface":"ٱلنَّاسِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ن-س","rootLatin":"ʾ-n-s","lemma":"نَاس","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"insanların"},{"position":12,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"bilmezler"},{"position":13,"surface":"يَعْلَمُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ل-م","rootLatin":"ʿ-l-m","lemma":"عِلْم","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû; Lakinne'nin haberi konumunda","gloss":"bilmezler"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Sebe' Sûresi** · *34/36*
- **Sebe' Sûresi** · *34/36*
- **Sebe' Sûresi** · *34/36*
- **Sebe' Sûresi** · *34/36*
- **Sebe' Sûresi** · *34/36*
- **Sebe' Sûresi** · *34/36*
- **Bendeki Terzi Babam (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Baba 19-53*
- **Bendeki Terzi Babam (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Baba 19-53*
- **Rüyâ ve Mânâ Âlemi — Terzi Baba'ya Dair Zuhûrât (3)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Baba 19-53*
- **Bendeki Terzi Babam (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Baba 19-53*
- **Bendeki Terzi Babam (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Baba 19-53*
- **Rüyâ ve Mânâ Âlemi — Terzi Baba'ya Dair Zuhûrât (3)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Baba 19-53*