# Sebe' Sûresi, 39. Âyet (34:39)

> قُلْ إِنَّ رَبِّى يَبْسُطُ ٱلرِّزْقَ لِمَن يَشَآءُ مِنْ عِبَادِهِۦ وَيَقْدِرُ لَهُۥ ۚ وَمَآ أَنفَقْتُم مِّن شَىْءٍ فَهُوَ يُخْلِفُهُۥ ۖ وَهُوَ خَيْرُ ٱلرَّٰزِقِينَ

*Kul inne rabbî yebsutu-rrizka limen yeşâu min ‘ibâdihi veyakdiru leh(u)(c) vemâ enfaktum min şey-in fehuve yuḣlifuh(u)(s) vehuve ḣayru-rrâzikîn(e)*

**Meal (Diyanet):** De ki: "Şüphesiz, Rabbim rızkı kullarından dilediğine bol bol verir ve (dilediğine) kısar. Allah yolunda her ne harcarsanız, Allah onun yerine başkasını verir. O, rızık verenlerin en hayırlısıdır."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/34/39

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Allah'ın rızık üzerindeki mutlak kudretini, dilediğine genişletip dilediğine daraltmasını ve infak edilenin karşılığını vermesini vurgulamaktadır. Anahtar kavramlar, rızkın dağıtımı, infak ve Allah'ın rızık vericiliği etrafında şekillenmektedir.","keyConcepts":[{"word":"يَبْسُطُ","root":"ب س ط","rootLatin":"b-s-ṭ","meaning":"Allah'ın rızkı genişletmesi, bollaştırması ve yayması eylemini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Bast (بسط), bir şeyi yaymak, genişletmek ve açmak anlamına gelir. Ayetteki 'yebsuṭu' fiili, Allah'ın kullarından dilediğine rızkı genişletmesi, yani maddi imkanları artırması ve bolluk vermesi anlamında kullanılmıştır. Bu, Allah'ın kudretinin ve cömertliğinin bir tezahürüdür."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Yebsuṭu (يبسط), mecazi olarak rızkı genişletmek, bollaştırmak demektir. Bu ayette, Allah'ın dilediği kuluna rızkı genişletmesi, yani ona daha fazla mal ve imkan vermesi kastedilmektedir. Bu, Allah'ın takdirinin ve hikmetinin bir göstergesidir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Bast (بسط) kavramı, Kur'an'da genellikle Allah'ın rızık ve nimetleri genişletmesi bağlamında kullanılır. Bu ayetteki 'yebsuṭu', Allah'ın insanlara bahşettiği maddi imkanların bolluğunu ve genişliğini ifade eder. Bu, Allah'ın mutlak egemenliğinin ve lütfunun bir yönüdür."}]},{"word":"ٱلرِّزْقَ","root":"ر ز ق","rootLatin":"r-z-q","meaning":"Allah tarafından canlılara verilen her türlü maddi ve manevi nimeti, geçim kaynağını ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Rızk (رزق), devamlı olarak verilen şeydir. Hem dünyevi hem de uhrevi nimetleri kapsar. Bu ayetteki 'er-rizk', Allah'ın kullarına bahşettiği maddi geçim kaynakları, mal ve mülk gibi şeyleri ifade eder. Allah'ın rızkı genişletmesi veya daraltması, bu nimetlerin miktarını belirlemesidir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Rızk (رزق), Allah'ın canlılara verdiği her türlü faydalı şeydir. Bu ayette, 'er-rizk' kelimesi, Allah'ın kullarına takdir ettiği ve onlara ulaştırdığı maddi ve manevi tüm imkanları kapsar. Allah'ın rızkı genişletmesi veya daraltması, O'nun mutlak iradesinin bir sonucudur."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Rızk (رزق) kavramı, Kur'an'da Allah'ın insanlara ve tüm canlılara sağladığı geçim kaynakları ve yaşam için gerekli olan her şeyi ifade eder. Bu ayette, 'er-rizk', Allah'ın kullarına verdiği maddi nimetleri ve yaşamlarını sürdürmeleri için gerekli olan her şeyi kapsar. Bu, Allah'ın yaratıcılığının ve besleyiciliğinin temel bir yönüdür."}]},{"word":"وَيَقْدِرُ","root":"ق د ر","rootLatin":"ḳ-d-r","meaning":"Allah'ın rızkı daraltması, ölçülü ve belirli bir miktarda vermesi eylemini ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Yakdiru (يقدر), rızkı daraltmak, kısmak anlamına gelir. Ayetteki 've yakdiru lehu' ifadesi, Allah'ın dilediği kuluna rızkı daraltması, yani ona daha az mal ve imkan vermesi anlamında kullanılmıştır. Bu, Allah'ın hikmetinin ve imtihanının bir parçasıdır."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kadr (قدر), bir şeyi ölçmek, belirlemek ve sınırlamak anlamına gelir. 'Yakdiru' fiili, Allah'ın rızkı belirli bir ölçüye göre vermesi, yani daraltması veya kısıtlaması anlamında kullanılır. Bu, Allah'ın her şeyi bir hikmetle ve ölçüyle yarattığını gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Kadr (قدر) kökünden türeyen 'yakdiru', Kur'an'da hem güç yetirme hem de bir şeyi ölçüyle, takdirle belirleme anlamlarında kullanılır. Bu ayetteki bağlamda, Allah'ın rızkı dilediği kuluna daraltması, yani belirli bir ölçüde vermesi anlamındadır. Bu, Allah'ın mutlak iradesinin ve adaletinin bir yansımasıdır."}]},{"word":"أَنفَقْتُم","root":"ن ف ق","rootLatin":"n-f-q","meaning":"Allah yolunda mal harcamak, sadaka vermek veya infak etmek eylemini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İnfak (إنفاق), malı tüketmek, harcamak anlamına gelir. Kur'an'da genellikle Allah yolunda harcamak, sadaka vermek anlamında kullanılır. Ayetteki 'enfaktum' fiili, müminlerin Allah rızası için harcadıkları her türlü malı ifade eder. Bu, Allah'ın vaat ettiği karşılığın alınacağı bir eylemdir."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"İnfak (إنفاق), malı Allah yolunda harcamak, tüketmek demektir. Bu ayette, 'enfaktum' kelimesi, insanların Allah'a yakınlaşmak ve sevabını kazanmak amacıyla yaptıkları harcamaları kapsar. Allah, bu harcamaların karşılığını misliyle vereceğini vaat etmektedir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İnfak (إنفاق) kavramı, Kur'an'da sıkça geçen ve İslam ahlakının temelini oluşturan bir eylemdir. Genellikle Allah yolunda mal harcamayı, ihtiyaç sahiplerine yardım etmeyi ifade eder. Bu ayette, 'enfaktum', müminlerin Allah'a olan imanlarının bir göstergesi olarak yaptıkları maddi fedakarlıkları vurgular ve Allah'ın bu fedakarlıkları karşılıksız bırakmayacağını belirtir."}]},{"word":"يُخْلِفُهُۥ","root":"خ ل ف","rootLatin":"ḫ-l-f","meaning":"Allah'ın infak edilenin yerine daha iyisini vermesi, karşılığını ödemesi eylemini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İhlâf (إخلاف), bir şeyin yerine başka bir şey koymak, bir şeyin karşılığını vermek anlamına gelir. Ayetteki 'yuhlifuhu' fiili, Allah'ın infak edilen malın yerine daha iyisini, daha fazlasını veya bereketlisini vereceğini ifade eder. Bu, Allah'ın cömertliğinin ve vaadinin bir göstergesidir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Yuhlifuhu (يخلفه), yerine koymak, karşılığını vermek demektir. Bu ayette, Allah'ın infak edilen her şeyin yerine daha iyisini veya daha fazlasını vereceği kastedilmektedir. Bu, Allah'ın müminlere olan lütfunun ve kereminin bir ifadesidir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"İhlâf (إخلاف), bir şeyin ardından gelmek veya bir şeyin yerine geçmek anlamındadır. Kur'an'da 'yuhlifuhu' fiili, Allah'ın infak edilen malın karşılığını kat kat vermesi, yani dünyada veya ahirette daha hayırlısını bahşetmesi anlamında kullanılır. Bu, infak etmenin bereketini ve Allah'ın vaadinin doğruluğunu gösterir."}]},{"word":"ٱلرَّٰزِقِينَ","root":"ر ز ق","rootLatin":"r-z-q","meaning":"Rızık verenler, geçim sağlayanlar anlamına gelir; ayette Allah'ın rızık verenlerin en hayırlısı olduğunu vurgular.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râzık (رازق), rızık veren demektir. 'Er-Râzikîn' kelimesi, rızık verenlerin genelini ifade ederken, ayette 'Hayru'r-Râzikîn' (rızık verenlerin en hayırlısı) ifadesiyle Allah'ın mutlak ve eşsiz rızık verici olduğu vurgulanır. Diğer rızık verenler, aslında Allah'ın rızkını ulaştıran vasıtalardır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Râzık (رازق), rızkı yaratan ve onu kullarına ulaştıran demektir. Ayetteki 'Hayru'r-Râzikîn' ifadesi, Allah'ın rızık verme konusunda hiçbir ortağı ve dengi olmadığını, O'nun rızkının kesintisiz, eksiksiz ve en mükemmel olduğunu belirtir. İnsanların rızık vermesi ise sınırlı ve Allah'ın iznine bağlıdır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Râzık (رازق) ismi, Allah'ın temel sıfatlarından biridir ve O'nun tüm canlıların geçimini sağlayan, onlara rızık veren olduğunu ifade eder. Bu ayetteki 'Hayru'r-Râzikîn' ifadesi, Allah'ın rızık verme konusundaki üstünlüğünü ve mutlak yetkisini vurgular. Diğer rızık verenler sadece birer aracıdır, gerçek rızık verici yalnızca Allah'tır."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["rizik","kader","esma-i-husna","zekat-infak"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"قُلْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"De ki"},{"position":2,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"Şüphesiz"},{"position":3,"surface":"رَبِّى","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"Rabbim"},{"position":3,"surface":"ى","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ي","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"benim"},{"position":4,"surface":"يَبْسُطُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ب-س-ط","rootLatin":"b-s-ṭ","lemma":"بَسَطَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"genişletir"},{"position":5,"surface":"ٱلرِّزْقَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ز-ق","rootLatin":"r-z-q","lemma":"رِزْق","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"rızkı"},{"position":6,"surface":"لِمَن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"kimseye"},{"position":6,"surface":"مَن","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَن","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"o kimse ki"},{"position":7,"surface":"يَشَآءُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ش-ي-أ","rootLatin":"ş-y-ʾ","lemma":"شَاءَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"diler"},{"position":8,"surface":"مِنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den"},{"position":9,"surface":"عِبَادِهِۦ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ب-د","rootLatin":"ʿ-b-d","lemma":"عَبْد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kullarından"},{"position":9,"surface":"هِۦ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"O'nun"},{"position":10,"surface":"وَيَقْدِرُ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":10,"surface":"يَقْدِرُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ق-د-ر","rootLatin":"q-d-r","lemma":"قَدَرَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Atfedildiği fiil merfû olduğu için merfû","gloss":"daraltır"},{"position":11,"surface":"لَهُۥ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ona"},{"position":11,"surface":"هُۥ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ona"},{"position":12,"surface":"وَمَآ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":12,"surface":"مَآ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Şart edatı olduğu için mebnî","gloss":"her ne"},{"position":13,"surface":"أَنفَقْتُم","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ن-ف-ق","rootLatin":"n-f-q","lemma":"أَنْفَقَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"harcadınız"},{"position":14,"surface":"مِّن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den"},{"position":15,"surface":"شَىْءٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-ي-ء","rootLatin":"ş-y-ʾ","lemma":"شَيْء","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bir şey"},{"position":16,"surface":"فَهُوَ","pos":"harf","posDetail":"Fâ-i Cezâiye","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"o halde"},{"position":16,"surface":"هُوَ","pos":"harf","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"O"},{"position":17,"surface":"يُخْلِفُهُۥ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"خ-ل-ف","rootLatin":"ḫ-l-f","lemma":"أَخْلَفَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"yerine koyar"},{"position":17,"surface":"هُۥ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onu"},{"position":18,"surface":"وَهُوَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":18,"surface":"هُوَ","pos":"harf","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"O"},{"position":19,"surface":"خَيْرُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"خ-ي-ر","rootLatin":"ḫ-y-r","lemma":"خَيْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"en hayırlısıdır"},{"position":20,"surface":"ٱلرَّٰزِقِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ر-ز-ق","rootLatin":"r-z-q","lemma":"رَازِق","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"rızık verenlerin"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Sebe' Sûresi** · *34/39*
- **Sebe' Sûresi** · *34/39*
- **Sebe' Sûresi** · *34/39*
- **Sebe' Sûresi** · *34/39*
- **Bendeki Terzi Babam (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Baba 19-53*
- **Rüyâ ve Mânâ Âlemi — Terzi Baba'ya Dair Zuhûrât (3)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Baba 19-53*
- **Bendeki Terzi Babam (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Baba 19-53*
- **Bendeki Terzi Babam (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Baba 19-53*
- **Rüyâ ve Mânâ Âlemi — Terzi Baba'ya Dair Zuhûrât (3)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Baba 19-53*
- **Bendeki Terzi Babam (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Baba 19-53*
- **Zekât ve İnfâk** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *34/39*
- **Zekât ve İnfâk** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *34/39*