# Sebe' Sûresi, 40. Âyet (34:40)

> وَيَوْمَ يَحْشُرُهُمْ جَمِيعًا ثُمَّ يَقُولُ لِلْمَلَـٰٓئِكَةِ أَهَـٰٓؤُلَآءِ إِيَّاكُمْ كَانُوا۟ يَعْبُدُونَ

*Veyevme yahşuruhum cemî'an śümme yekûlu lilmelâ-iketi ehâulâ-i iyyâkum kânû ya'budûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Allah'ın, onları hep birden toplayacağı, sonra da meleklere, "Bunlar mı size ibadet ediyorlardı?" diyeceği günü bir hatırla!

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/34/40

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, kıyamet gününde Allah'ın insanları ve melekleri bir araya getirmesini ve müşriklerin meleklere tapınma iddialarının sorgulanmasını konu almaktadır. Ayetteki anahtar kavramlar, toplanma, melekler ve ibadet etme fiilleri etrafında şekillenmektedir.","keyConcepts":[{"word":"يَحْشُرُهُمْ","root":"ح ش ر","rootLatin":"h-ş-r","meaning":"Allah'ın kıyamet günü insanları bir araya getirmesi, toplaması.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Haşr (حشر), bir topluluğu bir yerden kaldırıp başka bir yere sevk etmektir. Ayetteki 'yahşuruhum' ifadesi, Allah'ın kıyamet günü tüm insanları hesap için bir araya getirmesini, onları toplamasını ifade eder. Bu, sadece fiziki bir toplama değil, aynı zamanda bir araya getirilip sorguya çekilme anlamını da içerir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Haşr, bir şeyi bir yerden başka bir yere toplamak ve sevk etmektir. Kur'an'da genellikle kıyamet günü insanların diriltilip hesap için toplanması bağlamında kullanılır. Bu ayette de Allah'ın, müşrikleri ve melekleri bir araya getirerek sorgulama eylemini anlatır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Haşr kelimesi, Kur'an'da genellikle ahiret bağlamında, insanların kabirlerinden kalkıp hesap yerine toplanması anlamında kullanılır. Ayetteki 'yahşuruhum' fiili, Allah'ın kudretini ve kıyamet gününün kaçınılmazlığını vurgulayarak, tüm varlıkların O'nun huzurunda toplanacağını belirtir."}]},{"word":"جَمِيعًا","root":"ج م ع","rootLatin":"c-m-'-","meaning":"Tümünü, hepsini, istisnasız bir şekilde bir araya getirme.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Cemî'an (جميعًا), bir şeyin tamamını, bütününü ifade eder. Ayetteki kullanımı, Allah'ın kıyamet günü hiçbir istisna olmaksızın tüm insanları bir araya toplayacağını vurgular. Bu, ilahi adaletin ve hesap gününün evrenselliğini gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Cem' (جمع), dağınık olan şeyleri bir araya getirmektir. Cemî'an ise, bu bir araya getirmenin kapsamlılığını, yani herkesi kapsadığını belirtir. Ayetteki 'yahşuruhum cemî'an' ifadesi, Allah'ın toplayacağı kimselerin sayısının çokluğunu ve bu toplamanın eksiksizliğini ifade eder."}]},{"word":"لِلْمَلَـٰٓئِكَةِ","root":"م ل ك","rootLatin":"m-l-k","meaning":"Allah'ın elçileri olan, nurdan yaratılmış varlıklar.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Melek (ملك), 'elçilik' anlamındaki 'el-elûke' kökünden türemiştir. Melekler, Allah ile peygamberleri veya insanlar arasında elçilik görevi yapan, nurdan yaratılmış varlıklardır. Ayetteki 'lilmelâiketi' ifadesi, Allah'ın müşriklere tapınma isnadında bulunduğu varlıklar olarak melekleri işaret eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Melekler, Allah'ın emirlerini yerine getiren, O'na isyan etmeyen varlıklardır. Ayetteki bağlamda, müşriklerin kendilerine taptığı zannıyla anılan, ancak aslında ibadete layık olmayan ve bundan habersiz olan varlıklar olarak zikredilirler."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da melekler, Allah'ın iradesinin mutlak icracıları olarak tasvir edilir. Onlar, Allah'ın emirlerine kayıtsız şartsız itaat eden, O'nun kudretinin bir tezahürüdür. Bu ayette melekler, müşriklerin yanlış yönlendirilmiş ibadetlerinin nesnesi olarak sunulur ve onların bu ibadetten beri oldukları vurgulanır."}]},{"word":"يَعْبُدُونَ","root":"ع ب د","rootLatin":"'-b-d","meaning":"İbadet etmek, kulluk etmek, boyun eğmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbadet (عبادة), en üst düzeyde boyun eğme ve tevazu göstermektir. Ayetteki 'ya'budûn' fiili, müşriklerin meleklere karşı gösterdikleri aşırı saygı ve tapınma eylemini ifade eder. Bu, Allah'a özgü olan kulluk makamının başkalarına yöneltilmesi anlamına gelir."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"İbadet, Allah'a karşı tam bir teslimiyet ve boyun eğme halidir. Ayetteki 'ya'budûn' fiili, müşriklerin meleklere yönelik tapınma eylemlerini sorgulamak için kullanılır. Bu sorgulama, meleklerin böyle bir ibadeti kabul etmediklerini ve bundan beri olduklarını ortaya koyar."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'ibadet' kavramı, sadece ritüelistik eylemleri değil, aynı zamanda tam bir teslimiyet ve itaat ruhunu da kapsar. 'Ya'budûn' fiili, müşriklerin meleklere yönelik bu teslimiyet ve itaatini ifade ederken, ayet bu ibadetin yanlış adreslendiğini ve meleklerin bundan habersiz olduğunu vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["dirilis","melekler","kufur-sirk","hesap-mizan"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"يَوْمَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"ي-و-م","rootLatin":"y-w-m","lemma":"يَوْم","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Zarf-ı zaman olduğu için mansûb","gloss":"gün"},{"position":2,"surface":"يَحْشُرُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ح-ش-ر","rootLatin":"h-ş-r","lemma":"حَشَرَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"toplar"},{"position":2,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"onları"},{"position":3,"surface":"جَمِيعًا","pos":"isim","posDetail":"Hâl","root":"ج-م-ع","rootLatin":"c-m-ʿ","lemma":"جَمِيع","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"hepsini"},{"position":4,"surface":"ثُمَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ثُمَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"sonra"},{"position":5,"surface":"يَقُولُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"der"},{"position":6,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":6,"surface":"الْمَلَـٰٓئِكَةِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-ل-ك","rootLatin":"m-l-k","lemma":"مَلَك","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"meleklere"},{"position":7,"surface":"أَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"mı"},{"position":7,"surface":"هَـٰٓؤُلَآءِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَـٰٓؤُلَآءِ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mahallen merfû","gloss":"bunlar"},{"position":8,"surface":"إِيَّاكُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِيَّا","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"size"},{"position":9,"surface":"كَانُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idiler"},{"position":10,"surface":"يَعْبُدُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ب-د","rootLatin":"ʿ-b-d","lemma":"عَبَدَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"tapıyorlardı"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Sebe' Sûresi** · *34/40*
- **Sebe' Sûresi** · *34/40*
- **Vahiy ve Cebrâîl** · *34/40-41*
- **Vahiy ve Cebrâîl** · *34/40-41*
- **Sebe' Sûresi** · *34/ 40-41*
- **Sebe' Sûresi** · *34/40*
- **Sebe' Sûresi** · *34/40*
- **Sebe' Sûresi** · *34/ 40-41*
- **Sebe' Sûresi** · *34/40*
- **Sebe' Sûresi** · *34/40*
- **Bendeki Terzi Babam (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Baba 19-53*
- **Rüyâ ve Mânâ Âlemi — Terzi Baba'ya Dair Zuhûrât (3)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Baba 19-53*