# Sebe' Sûresi, 45. Âyet (34:45)

> وَكَذَّبَ ٱلَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ وَمَا بَلَغُوا۟ مِعْشَارَ مَآ ءَاتَيْنَـٰهُمْ فَكَذَّبُوا۟ رُسُلِى ۖ فَكَيْفَ كَانَ نَكِيرِ

*Vekeżżebe-lleżîne min kablihim vemâ belaġû mi'şâra mâ âteynâhum fekeżżebû rusulî(s) fekeyfe kâne nekîr(i)*

**Meal (Diyanet):** Onlardan öncekiler de yalanlamışlardı. Halbuki bunlar onlara verdiğimiz şeylerin onda birine bile ulaşamamışlardır. Elçilerimi yalanladılar. Peki, beni inkar etmenin sonucu nasıl oldu!

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/34/45

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, geçmiş ümmetlerin peygamberleri yalanlamasını ve kendilerine verilen nimetlerin büyüklüğüne rağmen nankörlüklerini vurgular. 'Yalanlama' ve 'ulaşma' fiilleri ile 'inkar' kavramı, ilahi mesajın reddedilmesinin sonuçlarını ve Allah'ın kudretini ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"كَذَّبَ","root":"ك ذ ب","rootLatin":"k-z-b","meaning":"Peygamberleri ve ilahi mesajı yalanlamak, doğru olmadığını iddia etmek anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kezzabe (كَذَّبَ) fiili, 'yalan söyledi' (كَذَبَ) fiilinin tef'il babından olup, bir şeyi yalan saymak, yalanlamak, tekzip etmek anlamına gelir. Ayetteki kullanımı, geçmiş ümmetlerin peygamberlerin getirdiği hakikatleri reddetmeleri ve yalanlamaları bağlamındadır, bu da onların ilahi mesaja karşı duruşlarını gösterir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Kezzabe (كَذَّبَ) fiili, Kur'an'da genellikle peygamberlerin tebliğ ettiği hakikatleri inkar etmek ve onlara karşı çıkmak anlamında kullanılır. Bu ayette de kendilerinden önceki kavimlerin peygamberleri yalanlaması, onların Allah'ın ayetlerine karşı gösterdikleri inkarcı tavrı ifade eder."}]},{"word":"بَلَغُوا۟","root":"ب ل غ","rootLatin":"b-l-ğ","meaning":"Bir şeye ulaşmak, erişmek, varmak anlamındadır; burada geçmiş ümmetlerin kendilerine verilen nimetlerin onda birine bile erişemediğini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Buluğ (بُلُوغ), bir şeyin son noktasına ulaşmak demektir. Ayetteki 'mâ beleğû' (وَمَا بَلَغُوا۟) ifadesi, geçmiş ümmetlerin, kendilerinden öncekilere verilen nimetlerin ve gücün onda birine bile ulaşamadıklarını, yani o seviyeye erişemediklerini vurgular. Bu, onların nankörlüklerinin büyüklüğünü ortaya koyar."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Buluğ (بُلُوغ), bir hedefe veya sınıra varmak, ulaşmak manasındadır. Ayetteki kullanımı, önceki kavimlerin sahip olduğu maddi ve manevi imkanların, sonraki kavimler tarafından dahi tam olarak idrak edilemediğini veya benzerine ulaşılamadığını belirtir. Bu, Allah'ın lütfunun büyüklüğünü ve buna rağmen yapılan inkârın ve yalanlamanın ciddiyetini gösterir."}]},{"word":"مِعْشَارَ","root":"ع ش ر","rootLatin":"a-ş-r","meaning":"Bir şeyin onda biri, çok küçük bir kısmı anlamındadır; burada kendilerine verilen nimetlerin çok az bir kısmına bile erişemediklerini ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Mi'şâr (مِعْشَارَ), 'aşara' (عَشَرَة) kökünden türemiş olup, bir şeyin onda biri anlamına gelir. Ayetteki 'mâ beleğû mi'şâra mâ âteynâhum' ifadesi, geçmiş ümmetlerin, kendilerinden öncekilere verilen nimetlerin ve gücün onda birine bile ulaşamadıklarını, yani çok küçük bir kısmına dahi sahip olamadıklarını belirtir. Bu, onların nankörlüklerinin ve yalanlamalarının ne denli büyük bir cüret olduğunu gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Mi'şâr (مِعْشَارَ), on sayısıyla ilgili olup, bir şeyin onda birini ifade eder. Kur'an'daki bu kullanımı, Allah'ın önceki kavimlere verdiği nimetlerin ve gücün büyüklüğünü vurgulamak içindir. Sonraki kavimlerin bu nimetlerin çok küçük bir kısmına bile erişememesi, onların peygamberleri yalanlamalarının ne kadar büyük bir nankörlük olduğunu ortaya koyar."}]},{"word":"نَكِيرِ","root":"ن ك ر","rootLatin":"n-k-r","meaning":"İnkârım, reddim, azabım anlamındadır; burada Allah'ın inkâr edenlere karşı göstereceği şiddetli karşılığı ve azabı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Nekîr (نَكِيرِ), 'inkâr etmek, tanımamak' (نَكَرَ) fiilinden türemiş olup, Allah'ın inkâr edenlere karşı göstereceği şiddetli reddi, azabı ve cezayı ifade eder. Ayetteki 'fekeyfe kâne nekîri' (فَكَيْفَ كَانَ نَكِيرِ) ifadesi, Allah'ın peygamberleri yalanlayanlara karşı nasıl bir azap ve ceza ile karşılık verdiğini, bu azabın şiddetini ve büyüklüğünü sorgulayıcı bir üslupla vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Nekîr (نَكِيرِ) kavramı, Kur'an'da genellikle Allah'ın inkâr edenlere karşı gösterdiği gazabı, cezayı ve reddi ifade eder. Bu ayetteki kullanımı, peygamberleri yalanlayanların Allah'ın kudretini ve azabını hafife almalarının sonuçlarını, yani Allah'ın onlara karşı olan 'inkârını' ve cezasını dramatik bir şekilde ortaya koyar."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Nekîr (نَكِيرِ), 'inkâr' kökünden gelmekle birlikte, Kur'an bağlamında Allah'ın inkâr edenlere yönelik şiddetli karşılığını, azabını ve cezalandırmasını ifade eder. Ayetteki 'fekeyfe kâne nekîri' ifadesi, geçmiş ümmetlerin peygamberleri yalanlamaları sonucunda Allah'ın onlara nasıl bir ceza verdiğini, bu cezanın büyüklüğünü ve dehşetini vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kissa-gecmis-kavimler","peygamberlik","musrikler"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"كَذَّبَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-ذ-ب","rootLatin":"k-dh-b","lemma":"كَذَّبَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yalanladı"},{"position":2,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî","state":"Marife"},"irabReason":"İsm-i mevsûl olduğu için mebnî; 'كَذَّبَ' fiilinin fâili olduğu için mahallen merfû","gloss":"o kimseler ki"},{"position":3,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":4,"surface":"قَبْلِ","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"ق-ب-ل","rootLatin":"q-b-l","lemma":"قَبْل","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"önce"},{"position":4,"surface":"هِمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onların"},{"position":5,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"oysa"},{"position":5,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Nefiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"değil"},{"position":6,"surface":"بَلَغُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ب-ل-غ","rootLatin":"b-l-gh","lemma":"بَلَغَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"erişemediler"},{"position":7,"surface":"مِعْشَارَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ش-ر","rootLatin":"'-sh-r","lemma":"مِعْشَار","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onda birine"},{"position":8,"surface":"مَآ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"şey"},{"position":9,"surface":"ءَاتَيْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ء-ت-ي","rootLatin":"'-t-y","lemma":"ءَاتَى","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"verdik"},{"position":9,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"onlara"},{"position":10,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"böyleyken"},{"position":10,"surface":"كَذَّبُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-ذ-ب","rootLatin":"k-dh-b","lemma":"كَذَّبَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yalanladılar"},{"position":11,"surface":"رُسُلِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-س-ل","rootLatin":"r-s-l","lemma":"رَسُول","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"peygamberlerimi"},{"position":11,"surface":"ى","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker|Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"benim"},{"position":12,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"o halde"},{"position":12,"surface":"كَيْفَ","pos":"harf","posDetail":"İstifham Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَيْفَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî","gloss":"nasıl"},{"position":13,"surface":"كَانَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî Nakıs","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"oldu"},{"position":14,"surface":"نَكِيرِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ك-ر","rootLatin":"n-k-r","lemma":"نَكِير","form":"-","features":{"irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"كَانَ'nin ismi olduğu için merfû","gloss":"inkarım"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Sebe' Sûresi** · *34/45*
- **Sebe' Sûresi** · *34/45*
- **Sebe' Sûresi** · *34/45*
- **Sebe' Sûresi** · *34/45*
- **Sebe' Sûresi** · *34/45*
- **Sebe' Sûresi** · *34/45*
- **Bendeki Terzi Babam (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Baba 19-53*
- **Bendeki Terzi Babam (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Baba 19-53*
- **Rüyâ ve Mânâ Âlemi — Terzi Baba'ya Dair Zuhûrât (3)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Baba 19-53*
- **Bendeki Terzi Babam (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Baba 19-53*
- **Bendeki Terzi Babam (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Baba 19-53*
- **Rüyâ ve Mânâ Âlemi — Terzi Baba'ya Dair Zuhûrât (3)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Baba 19-53*