# Sebe' Sûresi, 49. Âyet (34:49)

> قُلْ جَآءَ ٱلْحَقُّ وَمَا يُبْدِئُ ٱلْبَـٰطِلُ وَمَا يُعِيدُ

*Kul câe-lhakku vemâ yubdi-u-lbâtilu vemâ yu'îd(u)*

**Meal (Diyanet):** De ki: "Hak geldi. Artık batıl yeni bir şey ortaya çıkaramaz, eskiyi de geri getiremez."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/34/49

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, hakkın gelişiyle batılın yok oluşunu ve bir daha geri dönmeyeceğini vurgulayan güçlü bir tezat içerir. Anahtar kavramlar, 'hak' ve 'batıl' arasındaki karşıtlığı ve batılın 'başlama' ve 'geri dönme' yeteneğinin ortadan kalktığını dilbilimsel olarak ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"ٱلْحَقُّ","root":"ح ق ق","rootLatin":"h-k-k","meaning":"Bu ayette 'hak', Allah'ın gönderdiği gerçek din, vahiy ve peygamberlik mesajını ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hak' kelimesinin asıl anlamının 'uygunluk ve mutabakat' olduğunu belirtir. Ayetteki kullanımıyla, batılın zıddı olarak, Allah'tan gelen ve gerçeği temsil eden, şüphe götürmeyen ilahi mesajı ifade eder. Hakkın gelmesiyle batılın ortadan kalkması, bu uygunluğun ve mutabakatın kesinliğini gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'hak'kı 'sabit olan, varlığı kesin olan şey' olarak tanımlar. Ayette 'hak'kın gelmesi, batılın geçici ve asılsız oluşuna karşılık, ilahi gerçeğin kalıcı ve değişmez niteliğini vurgular. Bu, batılın bir daha geri dönemeyeceğinin temelini oluşturur."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'daki 'hak' kavramının, 'gerçeklik, doğruluk, adalet' gibi geniş bir anlam yelpazesine sahip olduğunu belirtir. Bu ayette 'hak'kın gelişi, İslam'ın ve onun getirdiği ilahi düzenin, cahiliye döneminin batıl inanç ve uygulamalarına üstün gelmesini, onları ortadan kaldırmasını ifade eder."}]},{"word":"يُبْدِئُ","root":"ب د أ","rootLatin":"b-d-'-","meaning":"Batılın yeniden başlaması, varlık kazanması veya tekrar ortaya çıkması anlamındadır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'bede'e' fiilinin 'bir şeyi ilk kez yapmak, başlatmak' anlamına geldiğini ifade eder. Ayetteki 'mâ yubdi'u' ifadesi, hakkın gelişiyle batılın artık yeni bir başlangıç yapamayacağını, varlık sahasına tekrar çıkamayacağını vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'ibdâ''nın 'yaratmak, var etmek' anlamında kullanılabileceğini belirtir. Bu bağlamda, batılın artık kendini yeniden yaratamayacağı, varlık kazanamayacağı ve dolayısıyla hakkın karşısında bir güç olarak tekrar beliremeyeceği kastedilir."}]},{"word":"ٱلْبَـٰطِلُ","root":"ب ط ل","rootLatin":"b-t-l","meaning":"Hakkın zıddı olarak, asılsız, geçersiz, temelsiz ve yok olmaya mahkum olan her türlü inanç, eylem veya durumu ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'batıl' kelimesinin 'hakkın zıddı' olduğunu ve 'bir şeyin faydasız hale gelmesi, boşa çıkması' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'batıl', hakkın gelişiyle birlikte geçerliliğini yitiren, asılsız ve temelsiz olan her şeyi kapsar ve onun yok olmaya mahkum olduğunu ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'batıl'ın 'gerçek olmayan, asılsız olan' anlamını taşıdığını vurgular. Ayetteki kullanımıyla, hakkın mutlak gerçeği karşısında batılın hiçbir dayanağının kalmadığını, dolayısıyla ne başlayabileceğini ne de geri dönebileceğini açıklar."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'batıl'ın genellikle 'hak'kın karşıtı olarak kullanıldığını ve 'yanlış, boş, anlamsız, geçersiz' gibi anlamlara geldiğini belirtir. Bu ayette 'batıl', İslam öncesi cahiliye inanç ve uygulamalarını, putperestliği ve hakkın dışındaki her türlü sapkınlığı temsil eder ve hakkın gelişiyle bunların tamamen ortadan kalktığını ifade eder."}]},{"word":"يُعِيدُ","root":"ع و د","rootLatin":"'-w-d","meaning":"Batılın geri dönmesi, tekrar eski haline gelmesi veya yeniden etkili olması anlamındadır.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'âde' fiilinin 'geri dönmek, tekrar etmek' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'mâ yu'îdu' ifadesi, hakkın galip gelmesiyle batılın sadece yeni bir başlangıç yapamayacağını değil, aynı zamanda geçmişteki gücüne veya varlığına da geri dönemeyeceğini vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'i'âde'nin 'bir şeyi tekrar etmek, eski haline döndürmek' olduğunu açıklar. Bu ayette, batılın hakkın gelişiyle tamamen yok olduğu ve artık eski konumuna, etkisine veya varlığına geri dönme imkanının kalmadığı kastedilir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["vahiy-kuran","hidayet-dalalet","musrikler"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"قُلْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ق و ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî (sükûn üzere mebnî)","gloss":"De ki"},{"position":2,"surface":"جَآءَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج ي ا","rootLatin":"j-y-a","lemma":"جَاءَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için fetha üzere mebnî","gloss":"geldi"},{"position":3,"surface":"ٱلْحَقُّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ح ق ق","rootLatin":"h-q-q","lemma":"حَقّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"hak"},{"position":4,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":4,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Nefiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ne"},{"position":5,"surface":"يُبْدِئُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ب د ا","rootLatin":"b-d-a","lemma":"أَبْدَأَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"yeniden başlar"},{"position":6,"surface":"ٱلْبَـٰطِلُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ب ط ل","rootLatin":"b-t-l","lemma":"بَاطِل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"batıl"},{"position":7,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ne de"},{"position":7,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Nefiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ne"},{"position":8,"surface":"يُعِيدُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع و د","rootLatin":"'-w-d","lemma":"أَعَادَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"geri gelir"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Sebe' Sûresi** · *34/49*
- **Sebe' Sûresi** · *34/49*
- **Sebe' Sûresi** · *34/49*
- **Sebe' Sûresi** · *34/49*
- **Sebe' Sûresi** · *34/49*
- **Sebe' Sûresi** · *34/49*
- **Bendeki Terzi Babam (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Baba 19-53*
- **Bendeki Terzi Babam (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Baba 19-53*
- **Rüyâ ve Mânâ Âlemi — Terzi Baba'ya Dair Zuhûrât (3)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Baba 19-53*
- **Bendeki Terzi Babam (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Baba 19-53*
- **Bendeki Terzi Babam (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Baba 19-53*
- **Rüyâ ve Mânâ Âlemi — Terzi Baba'ya Dair Zuhûrât (3)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Baba 19-53*