# Sebe' Sûresi, 5. Âyet (34:5)

> وَٱلَّذِينَ سَعَوْ فِىٓ ءَايَـٰتِنَا مُعَـٰجِزِينَ أُو۟لَـٰٓئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ مِّن رِّجْزٍ أَلِيمٌ

*Velleżîne se'av fî âyâtinâ mu'âcizîne ulâ-ike lehum ‘ażâbun min riczin elîm(in)*

**Meal (Diyanet):** Ayetlerimizi geçersiz kılmak için yarışırcasına çaba harcayanlar var ya; işte onlar için elem dolu, çok kötü bir azap vardır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/34/5

---

## Tefsir

{"topics":["musrikler","ahiret-mukafat","cehennem","kufur-sirk"]}

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Allah'ın ayetlerine karşı çıkan ve onları hükümsüz kılmaya çalışanların akıbetini ele almaktadır. Seçilen anahtar kavramlar, bu karşı çıkışın niteliğini, amacını ve sonucunu dilbilimsel ve semantik açıdan derinlemesine incelemektedir.","keyConcepts":[{"word":"سَعَوْ","root":"س ع ي","rootLatin":"s-a-y","meaning":"Ayette, Allah'ın ayetlerini hükümsüz kılmak için çaba sarf etmek, koşuşturmak anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'sa'y' kelimesini bir amaca ulaşmak için hızlı ve gayretli bir şekilde yürümek olarak tanımlar. Ayetteki 'sa'y' ise, Allah'ın ayetlerini geçersiz kılma, onlara karşı çıkma yönündeki kötü niyetli çabayı ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'sa'y' kelimesinin mecazi olarak bir iş için gayret göstermek, çabalamak anlamında kullanıldığını belirtir. Burada, ayetleri hükümsüz kılma yönündeki düşmanca bir gayreti simgeler."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'sa'y' kavramının Kur'an'da genellikle bir hedefe yönelik bilinçli ve aktif çabayı ifade ettiğini belirtir. Bu ayette ise, ilahi mesajı engelleme ve ona karşı koyma yönündeki olumsuz bir 'sa'y'den bahsedilmektedir."}]},{"word":"آيَاتِنَا","root":"أ ي ي","rootLatin":"e-y-y","meaning":"Allah'ın varlığını, birliğini ve kudretini gösteren deliller, mucizeler ve Kur'an ayetleri anlamındadır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'âyet' kelimesini Allah'ın kudretine delalet eden alametler ve Kur'an'ın mucizevi ifadeleri olarak açıklar. Bu ayette, Allah'ın gönderdiği vahiyler ve evrendeki işaretler kastedilmektedir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'âyet' kelimesinin hem Allah'ın varlığına delalet eden alametler hem de Kur'an'daki cümleler için kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'âyâtinâ' ifadesi, hem evrensel delilleri hem de Kur'an'ın kendisini kapsar."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'âyet' kavramının Kur'an'da geniş bir anlam yelpazesine sahip olduğunu, hem kozmik işaretleri hem de peygamberlere verilen mucizeleri ve Kur'an'ın bölümlerini ifade ettiğini vurgular. Burada, karşı çıkılan ilahi mesajın bütüncül bir ifadesidir."}]},{"word":"مُعَاجِزِينَ","root":"ع ج ز","rootLatin":"a-c-z","meaning":"Allah'ın gücünü aşmaya, O'nu aciz bırakmaya veya O'nun hükmünden kaçmaya çalışanlar anlamındadır.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'mu'âcizîn' kelimesinin, bir şeyi yapmaktan aciz bırakmaya çalışmak veya birinden kaçarak onu yakalamaktan aciz bırakmak anlamlarına geldiğini belirtir. Ayette, Allah'ın hükmünden kaçmaya veya O'nun kudretini geçersiz kılmaya çalışma çabasıdır."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'mu'âcizîn' kelimesinin, bir başkasını aciz bırakmaya çalışmak, onu geçmek veya ondan kaçmak suretiyle onu yakalamaktan aciz kılmak anlamında kullanıldığını ifade eder. Burada, Allah'ın iradesini ve ayetlerini etkisiz kılma gayretini vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'mu'âcizîn' kelimesinin, bir şeyi yapmaktan aciz bırakma veya birinden kaçarak onu yakalamaktan aciz kılma manasına geldiğini açıklar. Ayetteki bağlamda, Allah'ın ayetlerinin etkisini ortadan kaldırmaya yönelik beyhude bir çabayı ifade eder."}]},{"word":"عَذَابٌ","root":"ع ذ ب","rootLatin":"a-z-b","meaning":"Allah'ın, ayetlerine karşı çıkanlara vereceği ceza, azap ve işkence anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'azâb' kelimesini, bir şeyi yapmaktan alıkoyan, engelleyen şey olarak tanımlar. Kur'an'da ise genellikle günahkarlara verilen acı verici cezayı ifade eder. Bu ayette, Allah'ın ayetlerine karşı çıkanların karşılaşacağı ilahi cezayı belirtir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'azâb' kelimesinin, bedene veya ruha verilen acı ve sıkıntı olduğunu belirtir. Ayetteki 'azâb', Allah'ın ayetlerini hükümsüz kılmaya çalışanlara yönelik şiddetli ve sürekli bir cezayı ifade eder."}]},{"word":"رِجْزٍ","root":"ر ج ز","rootLatin":"r-c-z","meaning":"Pislik, iğrençlik, kötü ve şiddetli azap anlamındadır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'ricz' kelimesini 'azâb' ile eş anlamlı olarak kullanır ve onu pislik, kötü ve şiddetli bir ceza olarak açıklar. Ayetteki 'ricz', azabın niteliğini, yani iğrenç ve dayanılmaz olduğunu vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ricz' kelimesinin hem pislik hem de azap anlamına geldiğini belirtir. Özellikle Kur'an'da, Allah'ın gazabıyla gelen, iğrenç ve şiddetli bir azabı ifade eder. Bu ayette, verilen azabın hem manevi hem de fiziksel olarak kötü ve iğrençliğini vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'ricz' kelimesinin 'azâb' anlamına geldiğini ve genellikle pislik, kirlilik gibi olumsuz çağrışımlarla birlikte kullanıldığını belirtir. Ayette, bu azabın hem şiddetli hem de tiksindirici bir niteliğe sahip olduğunu ifade eder."}]},{"word":"أَلِيمٌ","root":"أ ل م","rootLatin":"e-l-m","meaning":"Acı veren, elem verici, can yakıcı anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'elîm' kelimesini 'elem' kökünden türemiş olup, şiddetli acı veren şey olarak tanımlar. Ayetteki 'azâbün elîm', verilen cezanın sadece varlığını değil, aynı zamanda şiddetli ve dayanılmaz acı verici niteliğini de vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'elîm' kelimesinin, 'elem' yani acı ve ızdırap veren şey anlamına geldiğini belirtir. Bu ayette, Allah'ın ayetlerine karşı çıkanlara verilecek olan azabın, ruhsal ve bedensel olarak büyük bir acı kaynağı olacağını ifade eder."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Velleżîne"},{"position":2,"translit":"se'av"},{"position":3,"translit":"fî"},{"position":4,"translit":"âyâtinâ"},{"position":5,"translit":"mu'âcizîne"},{"position":6,"translit":"ulâ-ike"},{"position":7,"translit":"lehum"},{"position":8,"translit":"‘ażâbun"},{"position":9,"translit":"min"},{"position":10,"translit":"riczin"},{"position":11,"translit":"elîm(in)"}]

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":1,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî olduğu için mahallen merfû (mübteda)","gloss":"o kimseler ki","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Mübteda"},{"position":2,"surface":"سَعَوْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"س-ع-ي","rootLatin":"s-'-y","lemma":"سَعَى","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"koştular, çalıştılar","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":3,"surface":"فِىٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"içinde, hakkında","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":4,"surface":"ءَايَـٰتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ي-ي","rootLatin":"'-y-y","lemma":"آيَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ayetleri","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":4,"surface":"نَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"bizim","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":5,"surface":"مُعَـٰجِزِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ع-ج-ز","rootLatin":"'-j-z","lemma":"مُعَاجِز","form":"Mufâ'ale","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"aciz bırakmaya çalışanlar, yarışanlar","irabMarker":"yâ ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Hâl"},{"position":6,"surface":"أُو۟لَـٰٓئِكَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أُو۟لَـٰٓئِكَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mahallen merfû","gloss":"işte onlar","binaDurumu":"Mebnî (ism-i işaret)","gorev":"Mübteda"},{"position":7,"surface":"لَهُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":7,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"onlar","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":8,"surface":"عَذَابٌۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ذ-ب","rootLatin":"'-dh-b","lemma":"عَذَاب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda-haber terkibinde haber olduğu için merfû","gloss":"azap","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mübteda"},{"position":9,"surface":"مِّن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"den, dan","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":10,"surface":"رِّجْزٍ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ج-ز","rootLatin":"r-j-z","lemma":"رِجْز","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"iğrençlik, azap","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":11,"surface":"أَلِيمٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ا-ل-م","rootLatin":"'-l-m","lemma":"أَلِيم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"acı veren","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Sıfat"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Sebe' Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *34/5*
- **Sebe' Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *34/5*
- **Sebe' Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *34/5*
- **Sebe' Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *34/5*
- **Sebe' Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *34/5*
- **İbretlik Bir Hikâye — Ustadan Uranos'a Tavsiyeler** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *sabah 10:05*
- **Sebe' Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *34/5*