# Sebe' Sûresi, 50. Âyet (34:50)

> قُلْ إِن ضَلَلْتُ فَإِنَّمَآ أَضِلُّ عَلَىٰ نَفْسِى ۖ وَإِنِ ٱهْتَدَيْتُ فَبِمَا يُوحِىٓ إِلَىَّ رَبِّىٓ ۚ إِنَّهُۥ سَمِيعٌ قَرِيبٌ

*Kul in daleltu fe-innemâ edillu ‘alâ nefsî(s) ve-ini-htedeytu febimâ yûhî ileyye rabbî(c) innehu semî'un karîb(un)*

**Meal (Diyanet):** De ki: "Ben eğer sapmışsam, ancak kendi aleyhime sapmış olurum. Eğer hidayete ermişsem, bu da Rabbimin bana vahyettiği sayesindedir. Şüphesiz O, hakkıyla işitendir, kuluna çok yakındır."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/34/50

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, peygamberin kendi sorumluluğunu ve hidayetin kaynağını vurgularken, Allah'ın işitici ve yakın oluşunu temel kavramlar üzerinden açıklamaktadır. 'Dalalet' ve 'hidayet' kavramları, insanın kendi iradesi ve Allah'ın yönlendirmesi arasındaki ilişkiyi ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"ضَلَلْتُ","root":"ض ل ل","rootLatin":"d-l-l","meaning":"Eğer saparsam, doğru yoldan ayrılırsam anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'dalal' kelimesini 'doğru yoldan sapmak' veya 'hedefi şaşırmak' olarak tanımlar. Ayetteki 'ضَلَلْتُ' ifadesi, peygamberin kendi nefsine atfettiği bir sapmayı, yani doğru yolu kaybetme ihtimalini ifade eder ve bu durumun sorumluluğunun kendisine ait olduğunu vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'dalal' kelimesinin mecazi anlamlarına da değinir. Ayetteki kullanımı, kişinin kendi iradesiyle doğru yoldan ayrılması ve bunun sonucunda karşılaşacağı zararın yine kendisine döneceği anlamını taşır. Bu, bir tür 'kendi aleyhine sapma' durumudur."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'dalal' kavramının Kur'an'daki temel anlamının 'doğru yoldan sapma, kaybolma, şaşırma' olduğunu belirtir. Ayetteki 'ضَلَلْتُ' ifadesi, peygamberin bile bu tür bir sapma ihtimalini dile getirmesiyle, sorumluluğun bireysel olduğunu ve hidayetin Allah'tan geldiğini vurgular."}]},{"word":"اهْتَدَيْتُ","root":"ه د ى","rootLatin":"h-d-y","meaning":"Doğru yola girersem, hidayete erersem anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hidayet'i 'lütuf ve incelikle doğru yola iletmek' olarak açıklar. Ayetteki 'اهْتَدَيْتُ' ifadesi, peygamberin doğru yolda olmasının kendi çabasıyla değil, Allah'ın vahyi ve yönlendirmesiyle gerçekleştiğini belirtir, bu da hidayetin ilahi bir lütuf olduğunu gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'hidayet'in farklı derecelerinden bahseder. Ayetteki 'اهْتَدَيْتُ' kullanımı, Allah'ın peygambere vahyederek onu doğru yola iletmesini ifade eder. Bu, en üst düzeydeki hidayet olup, ilahi bir rehberlik ve aydınlanma anlamına gelir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'hidayet'in Kur'an'da 'doğru yolu gösterme, rehberlik etme' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'اهْتَدَيْتُ' ifadesi, peygamberin hidayetinin kaynağının Allah'ın vahyi olduğunu açıkça ortaya koyar ve bu kavramın ilahi bir eylemle ilişkisini vurgular."}]},{"word":"يُوحِىٓ","root":"و ح ى","rootLatin":"v-h-y","meaning":"Vahyetmesi, gizlice bildirmesi anlamındadır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'vahy' kelimesinin temel anlamının 'gizlice bildirmek, işaret etmek' olduğunu belirtir. Ayetteki 'يُوحِىٓ' ifadesi, Allah'ın peygambere gizli ve özel bir iletişim yoluyla bilgi aktarmasını, yani ilahi mesajı bildirmesini ifade eder. Bu, peygamberin hidayetinin doğrudan ilahi bir kaynakla bağlantılı olduğunu gösterir."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'vahy'in 'hızlı ve gizli bir şekilde bildirmek' anlamını taşıdığını vurgular. Ayetteki 'يُوحِىٓ' kelimesi, Allah'ın peygambere olan özel iletişimini, yani Kur'an'ın indirilişini ve peygamberin bu yolla doğru yola iletilmesini ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'vahy'in 'Allah'ın peygamberlerine özel bir şekilde bildirmesi' olarak tanımlar. Ayetteki 'يُوحِىٓ إِلَىَّ رَبِّىٓ' ifadesi, bu özel ilahi iletişimin doğrudan peygambere yönelik olduğunu ve onun hidayetinin temelini oluşturduğunu açıkça belirtir."}]},{"word":"سَمِيعٌ","root":"س م ع","rootLatin":"s-m-'-","meaning":"Her şeyi işiten, duyan anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'semî'' kelimesini 'işitme yeteneğine sahip olmak' olarak açıklar, ancak Allah için kullanıldığında 'her şeyi kuşatan işitme' anlamına gelir. Ayetteki 'سَمِيعٌ' ifadesi, Allah'ın kullarının dualarını, yakarışlarını ve her türlü sözünü işittiğini, dolayısıyla peygamberin dile getirdiği bu hakikati de bildiğini vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'semî'' isminin Allah'ın sıfatlarından biri olarak, O'nun hiçbir şeyi kaçırmadan, eksiksiz bir şekilde işittiğini ifade ettiğini belirtir. Ayetteki bu kullanım, Allah'ın peygamberin sözlerini ve tüm varlığın seslerini işittiğini, dolayısıyla O'nun her şeye vakıf olduğunu gösterir."}]},{"word":"قَرِيبٌ","root":"ق ر ب","rootLatin":"k-r-b","meaning":"Yakın olan, kullarına yakınlığıyla bilinen anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'karîb' kelimesinin 'mekan, zaman veya derece bakımından yakın olmak' anlamlarına geldiğini belirtir. Allah için kullanıldığında ise 'kullarına rahmetiyle, ilmiyle ve yardımıyla yakın olmak' anlamını taşır. Ayetteki 'قَرِيبٌ' ifadesi, Allah'ın kullarına olan yakınlığını, onların dualarına icabet etmesini ve her an onlarla birlikte olduğunu vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'karîb' isminin Allah'ın sıfatlarından biri olarak, O'nun kullarına şah damarından daha yakın olduğunu ve onların her halini bildiğini ifade ettiğini açıklar. Ayetteki bu kullanım, Allah'ın sadece işiten değil, aynı zamanda kullarına çok yakın olduğunu, onların her anında hazır ve nazır olduğunu gösterir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["vahiy-kuran","hidayet-dalalet","tevhid","esma-i-husna"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"قُلْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَوْل","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"De ki"},{"position":2,"surface":"إِن","pos":"harf","posDetail":"Şart Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"Eğer"},{"position":3,"surface":"ضَلَلْتُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ض-ل-ل","rootLatin":"d-l-l","lemma":"ضَلَال","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"saparsam"},{"position":4,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Cevap Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"o zaman"},{"position":4,"surface":"إِنَّمَآ","pos":"harf","posDetail":"Kasıt Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّمَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ancak"},{"position":5,"surface":"أَضِلُّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ض-ل-ل","rootLatin":"d-l-l","lemma":"ضَلَال","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"saparım"},{"position":6,"surface":"عَلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":7,"surface":"نَفْسِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ف-س","rootLatin":"n-f-s","lemma":"نَفْس","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"nefsimin"},{"position":7,"surface":"ى","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"benim"},{"position":8,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":8,"surface":"إِنِ","pos":"harf","posDetail":"Şart Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"eğer"},{"position":9,"surface":"ٱهْتَدَيْتُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ه-د-ي","rootLatin":"h-d-y","lemma":"اِهْتِدَاء","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"doğru yolda olursam"},{"position":10,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Cevap Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"o zaman"},{"position":10,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":10,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"şey"},{"position":11,"surface":"يُوحِىٓ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"و-ح-ي","rootLatin":"w-h-y","lemma":"إِيحَاء","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"vahyeder"},{"position":12,"surface":"إِلَىَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"bana"},{"position":12,"surface":"ى","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"benim"},{"position":13,"surface":"رَبِّىٓ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"Rabbim"},{"position":13,"surface":"ى","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"benim"},{"position":14,"surface":"إِنَّهُۥ","pos":"harf","posDetail":"Tahkik Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"Şüphesiz ki"},{"position":14,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"O"},{"position":15,"surface":"سَمِيعٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"س-م-ع","rootLatin":"s-m-ʿ","lemma":"سَمِيع","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"işitendir"},{"position":16,"surface":"قَرِيبٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ق-ر-ب","rootLatin":"q-r-b","lemma":"قَرِيب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"İnne'nin ikinci haberi olduğu için merfû","gloss":"yakın olandır"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Vahiy ve Cebrâîl** · *34/50*
- **Vahiy ve Cebrâîl** · *34/50*
- **Sebe' Sûresi** · *34/50*
- **Sebe' Sûresi** · *34/50*
- **Sebe' Sûresi** · *34/50*
- **Sebe' Sûresi** · *34/50*
- **Sebe' Sûresi** · *34/50*
- **Sebe' Sûresi** · *34/50*
- **Bendeki Terzi Babam (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Baba 19-53*
- **Rüyâ ve Mânâ Âlemi — Terzi Baba'ya Dair Zuhûrât (3)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Baba 19-53*
- **Bendeki Terzi Babam (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Baba 19-53*
- **Bendeki Terzi Babam (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Baba 19-53*