# Sebe' Sûresi, 8. Âyet (34:8)

> أَفْتَرَىٰ عَلَى ٱللَّهِ كَذِبًا أَم بِهِۦ جِنَّةٌۢ ۗ بَلِ ٱلَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِٱلْـَٔاخِرَةِ فِى ٱلْعَذَابِ وَٱلضَّلَـٰلِ ٱلْبَعِيدِ

*Efterâ ‘ala(A)llâhi keżiben em bihi cinne(tun)(k) beli-lleżîne lâ yu/minûne bil-âḣirati fî-l'ażâbi ve-ddalâli-lba'îd(i)*

**Meal (Diyanet):** "Allah'a karşı yalan mı uydurdu, yoksa onda delilik mi var?" Hayır, öyle değil! Ahirete inanmayanlar azap ve derin sapıklık içindedirler.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/34/8

---

## Tefsir

{"topics":["musrikler","dirilis","ahiret-mukafat","hidayet-dalalet"]}

## Kelime Tahlili

{"summary":"Sebe' Suresi'nin 8. ayeti, inkarcıların peygambere yönelik ithamlarını ve bu ithamların temelinde yatan ahiret inançsızlığını ele almaktadır. Ayet, 'iftira', 'cinnet', 'azap' ve 'dalalet' gibi kavramlar üzerinden inkarcıların zihniyetini ve akıbetini dilbilimsel bir derinlikle ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"أَفْتَرَىٰ","root":"ف ر ي","rootLatin":"f-r-y","meaning":"Allah'a karşı yalan uydurmak, iftira atmak anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'iftira' kelimesinin kök anlamının 'bir şeyi kesmek, biçmek' olduğunu belirtir. Kur'an'da ise genellikle 'yalan uydurmak, asılsız isnatta bulunmak' anlamında kullanılır. Bu ayette, inkarcıların Peygamber'i Allah adına yalan uydurmakla suçlamalarını ifade eder, yani gerçek dışı bir iddiayı 'kesip biçip' ortaya koymak."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'iftira' kelimesini 'yalan söylemek' ve 'uydurmak' olarak açıklar. Ayetteki kullanımı, Peygamber'in Allah'a karşı yalan uydurduğu şeklindeki inkarcıların mesnetsiz ithamını mecazi bir dille ifade eder."}]},{"word":"جِنَّةٌۢ","root":"ج ن ن","rootLatin":"c-n-n","meaning":"Delilik, akıl hastalığı anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'cinnet' kelimesinin 'örtmek, gizlemek' kökünden geldiğini ve aklın örtülmesi, gizlenmesi anlamında 'delilik' için kullanıldığını belirtir. Ayette, inkarcıların Peygamber'i delilikle itham etmelerini, yani aklının örtüldüğünü iddia etmelerini ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'cinnet' kelimesinin 'örtmek' anlamından türediğini ve aklın örtülmesiyle ortaya çıkan 'delilik' halini ifade ettiğini açıklar. Bu ayette, inkarcıların Peygamber'in sözlerini akıl dışı bulup onu 'cinnet' sahibi olmakla suçlamalarını yansıtır."}]},{"word":"الْعَذَابِ","root":"ع ذ ب","rootLatin":"a-dh-b","meaning":"Ahirete inanmayanların karşılaşacağı ceza ve işkenceyi ifade eder.","sources":[{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'azap' kelimesinin 'tatlı sudan mahrum kalmak' anlamından geldiğini ve mecazi olarak 'acı veren ceza, işkence' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayette, ahirete inanmayanların içinde bulunacağı 'acı verici durumu', yani ilahi cezayı ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'azap' kavramının Kur'an'da genellikle Allah'ın inkarcılara ve günahkarlara uyguladığı 'cezalandırma' ve 'işkence' anlamında kullanıldığını vurgular. Bu ayette, ahiret inancından yoksunluğun doğal bir sonucu olarak ortaya çıkacak olan ilahi cezayı işaret eder."}]},{"word":"الضَّلَـٰلِ","root":"ض ل ل","rootLatin":"d-l-l","meaning":"Doğru yoldan sapma, hakikatten uzaklaşma ve şaşkınlık halini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'dalal' kelimesinin 'doğru yoldan sapmak, kaybolmak' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayette, ahirete inanmayanların içinde bulunduğu 'derin sapıklığı', yani hakikatten tamamen uzaklaşmış ve şaşkın bir zihniyet içinde olmalarını ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'dalal' kelimesini 'hidayetin zıddı' olarak tanımlar ve 'doğru yolu şaşırmak, hakikatten uzaklaşmak' anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayette, ahiret inancından yoksunluğun getirdiği 'derin bir sapıklık' halini, yani manevi ve fikri bir kayboluşu vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'dalal' kelimesinin Kur'an'da hem 'doğru yoldan sapma' hem de 'şaşkınlık, kaybolma' anlamlarında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'dalal-i ba'îd' (derin sapıklık) ifadesi, ahirete inanmayanların hakikatten çok uzaklaşmış, geri dönülmesi zor bir sapkınlık içinde olduklarını gösterir."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"أَفْتَرَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ف-ر-ي","rootLatin":"f-r-y","lemma":"اِفْتِرَاء","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"iftira etti mi?","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":2,"surface":"عَلَى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerine","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":3,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"A-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Allah'a","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":4,"surface":"كَذِبًا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ك-ذ-ب","rootLatin":"k-dh-b","lemma":"كَذِب","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"yalan","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":5,"surface":"أَم","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَم","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"yoksa","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":6,"surface":"بِهِۦ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"onda"},{"position":6,"surface":"هِۦ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onda","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":7,"surface":"جِنَّةٌۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ج-ن-ن","rootLatin":"j-n-n","lemma":"جِنَّة","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda-i muahhar olduğu için merfû","gloss":"delilik","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mübteda"},{"position":8,"surface":"بَلِ","pos":"harf","posDetail":"İbtidâ Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بَل","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"hayır","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":9,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِي","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"o kimseler ki","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Mübteda"},{"position":10,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":11,"surface":"يُؤْمِنُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ا-م-ن","rootLatin":"A-m-n","lemma":"إِيمَان","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"inanmazlar","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":12,"surface":"بِٱلْـَٔاخِرَةِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ahirete","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":12,"surface":"ٱلْـَٔاخِرَةِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-خ-ر","rootLatin":"A-h-r","lemma":"آخِرَة","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ahirete","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":13,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":14,"surface":"ٱلْعَذَابِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ع-ذ-ب","rootLatin":"'-dh-b","lemma":"عَذَاب","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"azap","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":15,"surface":"وَٱلضَّلَـٰلِ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":15,"surface":"ٱلضَّلَـٰلِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ض-ل-ل","rootLatin":"d-l-l","lemma":"ضَلَال","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Atfedildiği için mecrûr","gloss":"sapıklık","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Ma'tûf"},{"position":16,"surface":"ٱلْبَعِيدِ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat","root":"ب-ع-د","rootLatin":"b-'-d","lemma":"بَعِيد","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"uzak","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Sıfat"}]

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Efterâ"},{"position":2,"translit":" ‘ala"},{"position":3,"translit":"(A)llâhi"},{"position":4,"translit":" keżiben"},{"position":5,"translit":" em"},{"position":6,"translit":" bihi"},{"position":7,"translit":" cinne(tun)(k)"},{"position":8,"translit":" beli"},{"position":9,"translit":"lleżîne"},{"position":10,"translit":" lâ"},{"position":11,"translit":" yu/minûne"},{"position":12,"translit":" bil-âḣirati"},{"position":13,"translit":" fî"},{"position":14,"translit":"l'ażâbi"},{"position":15,"translit":" ve-ddalâli"},{"position":16,"translit":"lba'îd(i)"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Sebe' Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *34/8*
- **Sebe' Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *34/8*
- **Sebe' Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *34/8*
- **Sebe' Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *34/8*
- **Sebe' Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *34/8*
- **Sebe' Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *34/8*