# Fâtır Sûresi, 11. Âyet (35:11)

> وَٱللَّهُ خَلَقَكُم مِّن تُرَابٍ ثُمَّ مِن نُّطْفَةٍ ثُمَّ جَعَلَكُمْ أَزْوَٰجًا ۚ وَمَا تَحْمِلُ مِنْ أُنثَىٰ وَلَا تَضَعُ إِلَّا بِعِلْمِهِۦ ۚ وَمَا يُعَمَّرُ مِن مُّعَمَّرٍ وَلَا يُنقَصُ مِنْ عُمُرِهِۦٓ إِلَّا فِى كِتَـٰبٍ ۚ إِنَّ ذَٰلِكَ عَلَى ٱللَّهِ يَسِيرٌ

*Va(A)llâhu ḣalekakum min turâbin śümme min nutfetin śümme ce'alekum ezvâcâ(i)(c) vemâ tahmilu min unśâ velâ teda'u illâ bi'ilmih(i)(c) vemâ yu'ammeru min mu'ammerin velâ yunkasu min ‘umurihi illâ fî kitâb(in)(c) inne żâlike ‘ala(A)llâhi yesîr(un)*

**Meal (Diyanet):** Allah, sizi önce topraktan, sonra da az bir sudan (meniden) yarattı. Sonra sizi (erkekli dişili) eşler yaptı. Allah'ın ilmine dayanmadan hiçbir dişi ne hamile kalır, ne de doğurur. Herhangi bir kimseye uzun ömür verilmez, yahut ömrü kısaltılmaz ki bu bir kitapta (Levh-i Mahfuz'da yazılı) olmasın. Şüphesiz bu, Allah'a kolaydır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/35/11

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Fâtır Suresi'nin 11. ayeti, Allah'ın yaratma kudretini ve her şeyin O'nun ilmi dahilinde gerçekleştiğini vurgular. Ayet, insanın yaratılışından ömrün takdirine kadar geniş bir yelpazede ilahi iradeyi ve bilgiyi merkeze alır.","keyConcepts":[{"word":"خَلَقَكُمْ","root":"خ ل ق","rootLatin":"h-l-q","meaning":"Allah'ın insanı yoktan var etme, belirli bir ölçü ve düzen içinde yaratma eylemini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'halk' kelimesinin asıl anlamının 'takdir etmek, bir şeyi bir ölçüye göre yapmak' olduğunu belirtir. Ayetteki 'خَلَقَكُمْ' ifadesi, Allah'ın insanı topraktan ve nutfeden belirli bir plan ve düzen içinde var etmesini, yani yoktan var etme ve şekillendirme kudretini vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'halk' kavramının Kur'an'da 'yaratma' anlamında kullanıldığını ve Allah'ın mutlak yaratıcı gücünü ifade ettiğini belirtir. Bu ayetteki kullanımı, Allah'ın insanı aşamalı olarak (toprak, nutfe) var etme sürecindeki yaratıcı kudretini ve benzersizliğini gösterir."}]},{"word":"تُرَابٍ","root":"ت ر ب","rootLatin":"t-r-b","meaning":"İnsanın yaratılışının başlangıç maddesi olan toprağı ifade eder, insanın maddi ve fani yönüne işaret eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'türâb' kelimesinin bilinen toprak anlamında olduğunu ve Kur'an'da insanın ilk yaratılış maddesi olarak sıkça geçtiğini belirtir. Bu ayetteki kullanımı, insanın başlangıçtaki basit ve değersiz maddeden yaratıldığını, dolayısıyla Allah'ın kudretinin büyüklüğünü gösterir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'türâb'ın mecazi bir anlam taşımadığını, doğrudan 'toprak' anlamına geldiğini ve insanın yaratılışındaki ilk aşamayı ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'مِّن تُرَابٍ' ifadesi, insanın fiziksel kökenine ve Allah'ın bu basit maddeden canlı varlıklar yaratma gücüne dikkat çeker."}]},{"word":"نُطْفَةٍ","root":"ن ط ف","rootLatin":"n-t-f","meaning":"İnsanın yaratılışının ikinci aşaması olan meniyi, döllenmiş yumurtayı veya embriyonik başlangıcı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'nutfe' kelimesinin 'az su' veya 'meni' anlamına geldiğini ve Kur'an'da genellikle insanın yaratılışındaki ikinci aşama olarak kullanıldığını açıklar. Ayetteki 'مِّن نُّطْفَةٍ' ifadesi, topraktan sonraki biyolojik yaratılış sürecini ve Allah'ın bu küçük damladan insanı var etme mucizesini vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'nutfe'nin Kur'an'da hem 'meni' hem de 'döllenmiş yumurta' anlamında kullanıldığını ve insanın embriyolojik gelişiminin başlangıcını ifade ettiğini belirtir. Bu ayette, insanın yaratılışındaki aşamalı süreci ve Allah'ın bu küçük başlangıçtan tam bir insan yaratma kudretini gösterir."}]},{"word":"أَزْوَٰجًا","root":"ز و ج","rootLatin":"z-v-j","meaning":"İnsanların erkek ve dişi olarak çiftler halinde yaratıldığını, eşleşme ve üreme düzenini ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'zevç' kelimesinin 'eş, çift' anlamına geldiğini ve Kur'an'da hem insanlar hem de diğer varlıklar için kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'جَعَلَكُمْ أَزْوَٰجًا' ifadesi, Allah'ın insanları üremeyi ve neslin devamını sağlayacak şekilde erkek ve dişi olarak yarattığını, bu düzenin ilahi bir takdir olduğunu gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'zevç'in 'birbirine uygun iki şey' veya 'bir şeyin benzeri' anlamlarına geldiğini ifade eder. Ayetteki 'أَزْوَٰجًا' kullanımı, insanların cinsiyetler arası tamamlayıcılık ve üreme amacıyla çiftler halinde yaratıldığını, bu düzenin Allah'ın yaratma sanatının bir parçası olduğunu vurgular."}]},{"word":"بِعِلْمِهِۦ","root":"ع ل م","rootLatin":"a-l-m","meaning":"Her şeyin Allah'ın mutlak ve kuşatıcı bilgisi dahilinde gerçekleştiğini, hiçbir şeyin O'nun ilminden gizli kalmadığını ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ilm' kelimesinin 'bir şeyin hakikatini idrak etmek' anlamına geldiğini ve Allah için kullanıldığında O'nun her şeyi kuşatan, eksiksiz ve mutlak bilgisi olduğunu belirtir. Ayetteki 'إِلَّا بِعِلْمِهِۦ' ifadesi, dişinin gebe kalması ve doğurması gibi en ince detayların bile Allah'ın sonsuz bilgisi ve takdiriyle gerçekleştiğini vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ilm' kavramının Kur'an'da Allah'ın en temel sıfatlarından biri olduğunu ve O'nun her şeyi bilmesini ifade ettiğini belirtir. Bu ayetteki kullanımı, Allah'ın evrendeki her olayı, her canlı varlığın gelişimini ve ömrünü en ince ayrıntısına kadar bildiğini ve kontrol ettiğini gösterir."}]},{"word":"كِتَـٰبٍ","root":"ك ت ب","rootLatin":"k-t-b","meaning":"Allah katındaki Levh-i Mahfuz'u veya ilahi yazgıyı ifade eder; her şeyin önceden belirlenmiş ve kaydedilmiş olduğunu belirtir.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'kitâb' kelimesinin Kur'an'da bazen 'yazılı belge' bazen de 'Allah'ın ilmi ve takdiri' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'إِلَّا فِى كِتَـٰبٍ' ifadesi, ömürlerin uzaması veya kısalmasının Allah'ın katındaki ilahi kayıtta, yani Levh-i Mahfuz'da önceden belirlenmiş olduğunu ifade eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'kitâb'ın Kur'an'da farklı anlamlarda kullanıldığını, bu bağlamda ise 'Levh-i Mahfuz' veya 'Allah'ın takdiri' anlamına geldiğini açıklar. Ayetteki kullanımı, insan ömrünün her detayının, artışının veya azalışının Allah'ın ezeli ilminde kayıtlı olduğunu ve bu durumun O'nun için kolay olduğunu vurgular."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Fâtır Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *35/11*
- **Fâtır Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *35/11*
- **Fâtır Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *35/11*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 8** — Ahmet Avni Konuk · *35/11*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 8** — Ahmet Avni Konuk · *35/11*
- **Secde Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *35/11*
- **Mesnevî'den Hikâyeler** — Ahmet Avni Konuk · *35/11*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmet Avni Konuk · *35/11*
- **Secde Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *35/11*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmet Avni Konuk · *35/11*